ବ୍ରହ୍ମା ଏହିପରି କହିଲେ ଯେ, “ତୁମେ ଏବଂ ତୁମ ପରି ଅନ୍ୟମାନେ ଦ୍ୱିଜାତି, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଓ ଆତ୍ମୀୟମାନଙ୍କୁ ସେବା କରିବା ଉଚିତ।” ଏହା କହି ସେ ସ୍ୱୟଂ ଏହିପରି କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ। ସେ ପ୍ରତିଟି ଦେବତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଉଚିତ ସ୍ଥାନରେ ନିଯୁକ୍ତ କଲେ—ଦ୍ୱାରପାଳ ଭାବେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଜଳଦାତା ଭାବେ ବରୁଣ, ସମ୍ପଦଦାତା ଭାବେ କୁବେର ଓ ସୁଗନ୍ଧ ବିକୀରଣକାରୀ ଭାବେ ବାୟୁଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତ କଲେ। ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଆଲୋକଦାତା ଭାବେ, ମାଧବଙ୍କୁ ଶାସନକାରୀ ଭାବେ, ଓ ସୋମଙ୍କୁ ବାମପାର୍ଶ୍ୱରେ ସ୍ଥାନ ଦେଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ସମ୍ମାନିତ ଓ ପୂଜ୍ୟା ସାବିତ୍ରୀଙ୍କୁ କର୍ମକାଣ୍ଡର ପୁରୋହିତ ଆହ୍ୱାନ କଲେ—"ଦେବୀ, ଶୀଘ୍ର ଆସନ୍ତୁ।" ଦିକ୍ଷା ସମୟରେ ସମସ୍ତ ଅଗ୍ନି ଜଳାଗଲା, କିନ୍ତୁ ସାବିତ୍ରୀ ତାଙ୍କ ଗୃହକାର୍ଯ୍ୟରେ ବ୍ୟସ୍ତ ଥିଲେ, ତାଙ୍କର ନାରୀ ସ୍ୱଭାବରୁ ଦେରୀ ହେଲା, ସେ ଆସିପାରିଲେ ନାହିଁ। ସେ ଅନୁଭବ କଲେ—"ଏଠାରେ ଦ୍ୱାରରେ କୌଣସି ଶୋଭା କିମ୍ବା ଦେଉଳର ଦେଉଳରେ ଚିତ୍ରାଙ୍କନ କିମ୍ବା ଅଙ୍ଗନାରେ ଶୁଭ ଚିହ୍ନ କିଛି ମୁଁ କରିନଥିଲି। ପାତ୍ରମାନେ ଧୋଇ ହୋଇନାହିଁ, ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନାରାୟଣଙ୍କର ଲକ୍ଷ୍ମୀ ମଧ୍ୟ ଆସିନାହାନ୍ତି।" ଏଠାରେ ଅଗ୍ନିଙ୍କର ପତ୍ନୀ ସ୍ୱାହା, ଯମଙ୍କର ଧୂମ୍ରୋର୍ଣ୍ଣା, ବରୁଣଙ୍କର ବାରୁଣୀ, ବାୟୁଙ୍କର ଗୌରୀ ଓ ସୁପ୍ରଭା ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ। କୁବେରଙ୍କର ପତ୍ନୀ ଋଦ୍ଧି, ଶିବଙ୍କର ପ୍ରିୟା ଗୌରୀ, ଏବଂ ମେଧା, ଶ୍ରଦ୍ଧା, ବିଭୂତି, ଅନସୂୟା, ଧୃତି, କ୍ଷମା ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ଗଙ୍ଗା, ସରସ୍ୱତୀ, କୁମାରୀମାନେ, ଇନ୍ଦ୍ରାଣୀ, ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ପତ୍ନୀ ଓ ରୋହିଣୀ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆସିନାହାନ୍ତି। ଅରୁନ୍ଧତୀ, ବସିଷ୍ଠଙ୍କର ପତ୍ନୀ, ସପ୍ତ ଋଷିଙ୍କର ଘରବୁଢ଼ିମାନେ, ଅନସୂୟା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମହିଳାମାନେ ଏଠାରେ ଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ବଧୂମାନେ, କନ୍ୟାମାନେ, ସଖୀମାନେ, ଭଉଣୀମାନେ—ଏମାନେ ଆସିନାହାନ୍ତି, ଏହିପରି ଅପେକ୍ଷା କରୁଛି। ସାବିତ୍ରୀ କହିଲେ, "ଏମାନେ ଆସିନଥିଲେ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁଁ ଏକା ଯିବିନି। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଏହା କୁହ, ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଅପେକ୍ଷା କର। ମୁଁ ସମସ୍ତଙ୍କ ସହିତ ଶୀଘ୍ର ଆସିବି, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶୋଭିତ ହେଇ। ତୁମେ ଉଚ୍ଚତମ ଲାଭ କରିବ, ମୁଁ ମଧ୍ୟ ନିଶ୍ଚୟ ପାଇବି।" ଏହିପରି କହି, ପୁରୋହିତ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଯାଇଲେ। ସାବିତ୍ରୀ ଗୃହକାର୍ଯ୍ୟରେ ବ୍ୟସ୍ତ ଓ ଚିନ୍ତାଗ୍ରସ୍ତ ଥିଲେ, କହିଲେ—"ମୋ ସଖୀମାନେ ଆସିନଥିଲେ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁଁ ଆସିପାରିବିନି।" ପୁରୋହିତ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଏହି ଖବର ଦେଲେ, ଏବଂ ସମୟ ବ୍ୟତୀତ ହେଉଥିବା ଦେଖି ସେ କହିଲେ—"ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ ଏବେ ଯାହା ଉଚିତ ମନେ କରନ୍ତି।" ଏହା ଶୁଣି ବ୍ରହ୍ମା କିଛି କ୍ରୋଧିତ ହେଇ କହିଲେ—"ଇନ୍ଦ୍ର, ଶୀଘ୍ର ମୋ ପାଇଁ ଅନ୍ୟ ଏକ ସ୍ତ୍ରୀକୁ ଆଣ। ଯେପରି ସମୟ ଛାଡ଼ି ବଳି ହୁଏନାହିଁ, ସେପରି ତୁମେ ତୁରନ୍ତ ଏକ ମହିଳାକୁ ନିର୍ବାଚନ କରି ଆଣ। ବଳି ସମାପ୍ତି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତାଙ୍କୁ ମନରେ ରଖିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ବଳି ଶେଷ ହେଲେ, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିଦେବି।" ଏପରି ଆଦେଶ ପାଇଁ, ଇନ୍ଦ୍ର ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ ଘୁରିଲେ। ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ମହିଳାଙ୍କୁ ସେ ଦେଖିଲେ, ସେମାନେ ପୂର୍ବରୁ ଅନ୍ୟେଙ୍କର ହୋଇଯାଇଥିଲେ। ତେବେ ସେ ଏକ ଅଭୀରା କନ୍ୟାକୁ ଦେଖିଲେ—ସେ ଅତି ସୁନ୍ଦରୀ, ଠିକ୍ ନାକ ଓ ଆନନ୍ଦମୟ ଦୃଷ୍ଟିର ଅଧିକାରିଣୀ। ସେ ଦେବୀ, ଗନ୍ଧର୍ବୀ, ଆସୁରୀ କିମ୍ବା ନାଗକନ୍ୟା ନୁହେଁ। ଏମିତି ରୂପାବତୀ କନ୍ୟା ଆଉ କେହି ନାହିଁ। ସେ ଏକ ଦ୍ୱିତୀୟ ଶ୍ରୀଦେବୀ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ସେ ତାଙ୍କ ମନ ଏବଂ ରୂପର ଶ୍ରେଷ୍ଠତାକୁ ଏକଠି କରିଥିଲେ; ସମସ୍ତ ଦୁନିଆରେ ଯେଉଁ ଅପୂର୍ବ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଅଛି, ସେ ସବୁ ତାଙ୍କ ଶରୀରରେ ବିଳୀନ ହୋଇଥିଲା। ସେ ଅତି ସୁନ୍ଦରୀ, କମର ସୁସ୍ଥିର, ଦେଖି ଇନ୍ଦ୍ର ଚିନ୍ତା କଲେ—"ଯଦି ସେ କନ୍ୟା ହେଉଥାନ୍ତି!" "ମୋତେ ଛାଡ଼ି ଆଉ କୌଣସି ଦେବତା ଏପରି ସୁଯୋଗ ଲାଭ କରିପାରିବେ ନାହିଁ; ଏହି ମହିଳାମଣି ସାଧୁ ପୂର୍ବଜ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ। ଯଦି ସେ କାମନାମୟ, ତେବେ ମୋର ପ୍ରୟାସ ସଫଳ ହେବ।" ସେ ତାଙ୍କୁ ନୀଳ ମେଘ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ କମଳ ଓ ପଦ୍ମରାଗ ରଙ୍ଗରେ ଦେଖିଲେ। ତାଙ୍କର ଅଙ୍ଗ ପ୍ରଭାମୟ, ଚୁଲି, ଗାଳ, ଓ ଠোঁଟ ମଧୁର; ସେ ପ୍ରେମ ଓ କାମନାର ଚୂଡ଼ାମଣି ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ତାଙ୍କର ହୃଦୟ ଅଭିଲାଷାରେ ଦହିଯାଉଥିଲା, ଚକ୍ଷୁ ଅଗ୍ନିମୟ ଦୃଷ୍ଟି ପ୍ରକାଶ କରୁଥିଲା; ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା କିପରି ଏପରି ଅପୂର୍ବ ରୂପ ତିଆରି କଲେ? ତାଙ୍କର କଳା କଳା କେଶ, ଉଚ୍ଚ ଉଚ୍ଚ ଉର:ସ୍ଥଳୀ ଦେଖି ଇନ୍ଦ୍ର ଚିନ୍ତା କଲେ—"ସେ ନିଜ ଦକ୍ଷତାରେ ତିଆରି କରିଥିଲେ, ତେବେ ଶିଳ୍ପର ମାର୍ଗ ସର୍ବୋତ୍ତମ।" ତାଙ୍କର ଉର:ସ୍ଥଳୀ ବିଶେଷ ନୁହେଁ, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କର ଠোঁଟରେ କାମନାର ଚିହ୍ନ ସ୍ପଷ୍ଟ। ତଥାପି, ଯେଉଁଠାରେ ତାଙ୍କୁ ସେବା କରାଯାଏ, ସେଠାରେ ଶାନ୍ତି ମିଳେ; ତାଙ୍କର ଚୁଲିର ମାନା ହେଉଥିଲା ଅଳ୍ପ ଟେଢ଼ା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଆନନ୍ଦଦାୟକ। ଅପୂର୍ବ ରୂପରେ ଦୋଷ ମଧ୍ୟ ଗୁଣ ହୋଇଯାଏ; ତାଙ୍କର ଆଙ୍କିତ ଚକ୍ଷୁ ଶ୍ରବଣସମୀପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଁଚୁଥିଲା। ଯେଉଁମାନେ ଜାଣନ୍ତି, ସେମାନେ କହନ୍ତି ଚେତନା କାରଣରୁ ଉଦ୍ଭବିତ; ଆଖି ହେଉଛି କାନର ଅଳଙ୍କାର, ଏବଂ କାନ ହେଉଛି ଆଖିର ଅଳଙ୍କାର। ଏଠାରେ କୌଣସି କଣ୍ଡଳ କିମ୍ବା କାଜଳ ଦିଆଯିବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ; ଏଠି ଚକ୍ଷୁର କାଟାକ୍ଷ ହୃଦୟରେ ବିଭକ୍ତ ହେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ତୁମ ସହିତ ସମ୍ପୃକ୍ତ ଏଠାରେ କିପରି ଦୁଃଖ ଦେବାକୁ ସମର୍ଥ? ପ୍ରତିଟି ପରିବର୍ତ୍ତନ ସ୍ୱଭାବିକ ଉତ୍ତମତା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭା ପାଏ। ଏତେ ବର୍ଷ ପରେ ମୋ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାରେ ଏହି ଧନ ଦେଖିଲି; କୌଶଳ୍ୟର ସୀମା ଏହି, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଏହି ରୂପରେ ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି। ସେ ପ୍ରେମ ଓ ଖେଳଧମାନ ଭାବରେ ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ମନକୁ ଆନ୍ଦୋଳିତ କରନ୍ତି; ଏମିତି ଚିନ୍ତା କରି, ତାଙ୍କର ରୂପରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ତେଜ ହରାଯାଉଥିଲା। ତାଙ୍କ ଦେହରେ ରୋମାଞ୍ଚ ହୋଇଯାଉଥିଲା, ନୂତନ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପରି ଚମକୁଥିବା ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ପଦ୍ମପତ୍ର ସମ ଦୀର୍ଘ ଚକ୍ଷୁ ଦେଖି। ଦେବତା, ଯକ୍ଷ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ନାଗ ଓ ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟ ଅନେକ ମହିଳା ଦେଖିଛି, କିନ୍ତୁ ଏପରି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ କେହି ନାହିଁ।