ଏକ ଗଭୀର ଗୁହାରେ ବିଷ୍ଣୁ ଶୟନ ଦେଇ ଅଛିଲେ, ସେତେବେଳେ ମୁରା ନାମକ ଦାନବ ତାଙ୍କୁ ବଧ କରିବା ପାଇଁ ଯୋଜନା କଲା। ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧରେ ଥକି ଚିହ୍ନା ହୋଇଥିବା ଦାନବ ଯୋଗମାୟାର ଚମତ୍କାରରେ ଅନ୍ଧା ହେଇଗଲା। ସେ ଗୁହାର ପଛ ଦିଗରୁ ଚୁପଚାପ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲା ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଶୟନ ଦେଇ ଦେଖି ଅତି ଖୁସି ହେଲା। ଏହିପରି ଭାବରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ହରାଇବା ଭାବି, ମୁରା ଗୁହାକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଲା ଓ ହରିଙ୍କୁ ଶଙ୍କା କଲା—“ନିଶ୍ଚୟ, ଦାନବମାନେ ଯେଉଁ ଭୟରେ ଅଛନ୍ତି, ମୁଁ ତାହାକୁ ବଧ କରିଦେବି।” ଏହି ସମୟରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଶରୀରରୁ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ କନ୍ୟା ଉଦ୍ଭୂତ ହେଲା, ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ସେ ଅତି ସୁନ୍ଦର, ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଓ ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଥିଲା। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ତେଜର ଅଂଶରୁ ଜନ୍ମ ହେଇଥିବା ଏହି କନ୍ୟା ଅପାର ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରତାପ ଧାରଣ କରିଥିଲା; ଦାନବମୁରା ରାଜା ଏହି କନ୍ୟାକୁ ଦେଖିଲା। ମୁରା ତାଙ୍କ ସହ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ କଲେ, ଏହି କନ୍ୟା ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧର ଅନେକ ପ୍ରକାର ଦକ୍ଷତା ଦେଖାଇ ଯୁଦ୍ଧ କଲା। ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉଚ୍ଚ ଚିତ୍କାରରେ ମୁରା ଦାନବ ଭସ୍ମ ହେଇଗଲା; ଦାନବ ବଧ ହେବା ପରେ ବିଷ୍ଣୁ ଜାଗି ଉଠିଲେ। ବିଷ୍ଣୁ ଦାନବର ଶବ ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ—“ମୋର ଏତେ ଭୟଙ୍କର ଶତ୍ରୁ କେଉଁଠି ବଧ ହେଲା?” ତାପରେ ଦୟାବଶତାରେ ଏକ ଭୟଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିବା ମେଧିନୀ କନ୍ୟା କହିଲେ—“ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦେବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ, ନାଗ, ରାକ୍ଷସ ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ସମସ୍ତେ ହରାଯି ଶ୍ୱର୍ଗରୁ ବାହାରିଯିବା ପରେ, ମୁଁ ଶୟନ ଦେଇ ଥିବା ହରିଙ୍କୁ ଦେଖିଲି ଓ ମୁରା ପଛରୁ ଆସିଥିଲା।” ସେ କହିଲେ—“ଯଦି ନିଦ୍ରା ଓ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ନଷ୍ଟ ହେଉଥାଏ, ତେବେ ସେ ତିନି ଲୋକକୁ ନଷ୍ଟ କରିପାରିବେ।” ଏହି କଥା ଶୁଣି ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ—“ଯେଉଁ ଦାନବ ମୋତେ ମଧ୍ୟ ହରାଇଥିଲେ, ସେ କିପରି ତୁମେ ବଧ କରିପାରିଲା?” ଏକାଦଶୀ କହିଲେ—“ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କ ଦୟାରେ ମୁଁ ଏହି ଦାନବକୁ ବଧ କରିଛି।” ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ—“ତିନି ଲୋକର ଋଷି ଓ ଦେବମାନେ ଆନନ୍ଦ ଲାଗିଛନ୍ତି। ମେଧିନୀ, ତୁମ ମନର ଇଛା କହ, ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ଦେବି, ଦେବମାନେ ଯାହା ପାଇଁ ଅସମ୍ଭବ ତାହା ମଧ୍ୟ ଦେବି।” ଏକାଦଶୀ କହିଲେ—“ଯଦି ଆପଣ ମୋପରେ ପ୍ରସନ୍ନ ଅଛନ୍ତି, ଓ ମୁଁ ଯାହା କହିଛି ତାହା ସତ୍ୟ, ତେବେ ମୋ ମନର ଏକ ଇଛା ଅଛି, ହେ ଜଗତ୍ ନାଥ।” ସେ କହିଲେ—“ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ମୋ ଇଛା ପ୍ରାର୍ଥନା କରୁଛି, ହେ ଦେବମାନଙ୍କ ପ୍ରଭୁ, ଯଦି ଏହା ସତ୍ୟ, ମୋତେ ତିନିଟି ବର ଦେବେ।” ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ—“ସତ୍ୟ, ସତ୍ୟ, ମୁଁ କହିଛି, ହେ ଧର୍ମମୟୀ, ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ତୁମକୁ ତିନିଟି ବର ଦେବି। ଏଠାରେ କୌଣସି ମିଥ୍ୟା ନାହିଁ।” ଏକାଦଶୀ କହିଲେ—“ହେ ଦେବମାନଙ୍କ ପ୍ରଭୁ, ତିନି ଲୋକ ଓ ଚାରି ଯୁଗରେ ଏହା ସବୁଠି ହେଉ, ହେ ଶ୍ୱର୍ଗ ନାଥ।” “ଆପଣଙ୍କ ଦୟାରେ, ମୁଁ ସମସ୍ତ ପୂଜାସ୍ଥଳରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସମସ୍ତ ବାଧା ନିବାରଣ କରିବା, ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ଦେଇଥିବା ଦେବୀ ହେଉ।” “ଯେଉଁମାନେ ଭକ୍ତି ସହିତ ମୋତେ ଉପବାସ କରନ୍ତି, ଏବଂ ଆପଣଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରନ୍ତି, ହେ ଜନାର୍ଦନ, ଆପଣ ମୋପରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ପାଇବେ।” “ଯେଉଁମାନେ ଉପବାସ, ରାତି ଜାଗରଣ କିମ୍ବା ଏକ ମେଉଁ ଭୋଜନ କରନ୍ତି—ହେ ମାଧବ, ସେମାନେ ଧନ, ଧର୍ମ ଓ ମୋକ୍ଷ ପାଇବେ।” ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ—“ହେ ଶୁଭା, ତୁମେ ଯାହା ଚାହିଲେ ତାହା ସମସ୍ତ ପୂରଣ ହେବ। ତୁମେ ସମସ୍ତ ଇଛା ପୂରଣ କରିବା ଶକ୍ତି ଧାରଣ କରିଛ। ଏହା ଅନ୍ୟଥା ହେବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।” “ମୋ ଭକ୍ତମାନେ ଏହି ଜଗତରେ ଓ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ଭକ୍ତି କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଚାରି ଯୁଗ ଓ ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବେ, ହେ ଦେବମାନଙ୍କ ପ୍ରଭୁ।” “ମୁଁ ତୁମକୁ ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବେ ଗଣନା କରେ, ଏକାଦଶୀ ବ୍ରତ ପାଳନ କରିଥିବା ତୁମେ। ଯେଉଁମାନେ ମୋତେ ପୂଜନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ମୋକ୍ଷ ପାଇବେ।” “ତୃତୀୟ, ଅଷ୍ଟମୀ, ନବମୀ, ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଓ ବିଶେଷ ଭାବରେ ଏକାଦଶୀ—ଏହି ତିଥି ହରିଙ୍କୁ ଅତି ପ୍ରିୟ। ଏହା ସମସ୍ତ ପୂଜାସ୍ଥଳରୁ ଅଧିକ ପୁଣ୍ୟଦାୟୀ; ସତ୍ୟ, ସତ୍ୟ, ଏଠାରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।” ବିଷ୍ଣୁ ତିନିଟି ବର ଦେଇ ଏକାଦଶୀକୁ ଆନନ୍ଦିତ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କରିଦେଲେ। “ତୁମେ ଶତ୍ରୁକୁ ନଷ୍ଟ କର, ତାଙ୍କୁ ପରମ ସିଦ୍ଧି ଦେଉ, ସମସ୍ତ ବାଧା ଦୂର କର, ଏବଂ ଚାହିଁଥିବା ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ଦେଉ।” “ହେ ପାର୍ଥ, ଏକାଦଶୀ ଦିନ ଦୁଇ ଚନ୍ଦ୍ରପକ୍ଷରେ ସମାନ; ଏହା ଶୁକ୍ଳ କିମ୍ବା କୃଷ୍ଣ, ଏହି ଭେଦ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।” “ଯେଉଁମାନେ ସମସ୍ତ ବ୍ରତ ପାଳନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହି ଭେଦ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଦିନ କିମ୍ବା ରାତିରେ, ଯେଉଁମାନେ ଭକ୍ତି ସହିତ ଶୁଣନ୍ତି—” “ଏକ ତିଥି ଦୁଇ ପକ୍ଷରେ ଆସେ; ଯେତେବେଳେ ଏକାଦଶୀ କ୍ଷୟ ହୋଇ ତ୍ରୟୋଦଶୀ ଶେଷ ହୁଏ।” “ମଧ୍ୟରେ ଦ୍ୱାଦଶୀ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ତିନି ତିଥିକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରେ; ଏହି ଦିନ, ହରିଙ୍କୁ ଅତି ପ୍ରିୟ, ଉପବାସ କରିବା ଦ୍ୱାଦଶୀରେ ଏକ ହଜାର ଏକାଦଶୀ ବ୍ରତର ପୁଣ୍ୟ ଦିଏ।” “ଏପରି ଦ୍ୱାଦଶୀରେ ପାରଣ କଲେ, ପୁଣ୍ୟ ହଜାର ଗୁଣା ହୋଇଯାଏ; ଅଷ୍ଟମୀ, ଏକାଦଶୀ, ଷଷ୍ଠୀ, ତୃତୀୟ, ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ—” “ଯଦି ପୂର୍ବ ତିଥି ସ୍ପର୍ଶ କରେ, ଉପବାସ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; କିନ୍ତୁ ପରବର୍ତ୍ତୀ ତିଥି ସ୍ପର୍ଶ କଲେ, ଉପବାସ କରିବା ଉଚିତ। ଏକାଦଶୀ ଦିନ ଏକ ଦିନ ଓ ରାତି, ସକାଳରେ ଅଂଶ ରହିଥାଏ।” “ଏହି ତିଥି ରହିଲେ ଉପବାସ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଦ୍ୱାଦଶୀରେ ଉପବାସ କରିବା ଉଚିତ। ଦୁଇ ପକ୍ଷର ନିୟମ ଏପରି ମୁଁ ବର୍ଣ୍ଣନା କଲି।” “ଏକାଦଶୀ ଦିନ ଉପବାସ କରିବା ଉଚିତ୍, ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ଏହି ଉପବାସ କରିଥିବା ଲୋକମାନେ ବୈଷ୍ଣବ ଧାମକୁ ଯାନ୍ତି, ଯେଉଁଠି ଗରୁଡ଼ଧ୍ୱଜ ବିଷ୍ଣୁ ଅଛନ୍ତି।” “ଏହି ଜଗତରେ ବିଷ୍ଣୁ ଭକ୍ତମାନେ ଧନ୍ୟ; ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ସମୟ ସମୟରେ ଏକାଦଶୀର ମହିମା ଉଚ୍ଚାରଣ କରନ୍ତି—” “ସେମାନେ ଏକ ହଜାର ଗାଈର ପୁଣ୍ୟ ପାଇଥାନ୍ତି; ଦିନ କିମ୍ବା ରାତି ଯେଉଁମାନେ ଭକ୍ତି ସହିତ ଶୁଣନ୍ତି—” “ସେମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବଧ ଭଳି ଦୁଷ୍କର୍ମରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି, ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ବିଷ୍ଣୁ ଧର୍ମର ସମାନ କିଛି ନାହିଁ, ଗୀତାର ଅର୍ଥର ସମାନ କିଛି ନାହିଁ, ହେ ରାଜା; ପାପ ନିବାରଣ ପାଇଁ ଏକାଦଶୀ ବ୍ରତର ସମାନ କିଛି ନାହିଁ।