ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ, ସମସ୍ତ ଗଛ, ଔଷଧି, ଏବଂ ଯେଉଁଠି କିଛି ଉଗୁଁଛି କିମ୍ବା ଉଗୁଁନାହିଁ, ସେସବୁକୁ ପ୍ରତିଦିଗରୁ ବାୟୁ ଆଣି ନେଲା। ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଏହି ବିଶିଷ୍ଟ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ପବିତ୍ର ପର୍ବତର ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ୱକୁ ଆସି, ଦେବତାମାନେ ପର୍ବତର ଉତ୍ତର ସୀମାନେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ। ଗନ୍ଧର୍ବ, ଅପ୍ସରା ଓ ବେଦଜ୍ଞ ଋଷିମାନେ, ପଶ୍ଚିମ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ସ୍ଥାନ ନେଲେ। ସମସ୍ତ ଦେବତା, ଦାନବ ଓ ଅସୁରମାନେ, ସେଇଁ ଦିନ ମନ୍ତ୍ରଣା ଛାଡ଼ି, ପ୍ରସନ୍ନ ଚିତ୍ତରେ ଏକଠି ହେଲେ। ସେମାନେ ଋଷିମାନେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି, ଦ୍ୱିଜ, ଦେବର୍ଷିମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଓ ସେବା କଲେ। ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜାର୍ଷିମାନେ ଆସି, ଚିନ୍ତା କଲେ—ଏହି ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କିଏ ପୂଜ୍ୟ ହେବେ? ଜନ୍ତୁପ୍ରାଣୀ ଓ ପକ୍ଷୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟବଶତଃ ଆସିଲେ, ବିଭିନ୍ନ ଜାତିର ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଯଜ୍ଞ ଭାଗ ପାଇଁ ଆଗ୍ରହ କରି ଆସିଲେ। ଏଠାରେ ବରୁଣ ନିଜେ ମଣିମାଣିକ୍ୟ ଦେଲେ, ଦକ୍ଷ ନିଜେ ଖାଦ୍ୟ ଦେଲେ, ବରୁଣଲୋକରୁ ଆସି ନିଜେ ପକାଯାଇଥିବା ଖାଦ୍ୟ ପରିବେଷଣ କଲେ। ବାୟୁ ବିଭିନ୍ନ ଗନ୍ଧ ଆଣିଲେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ରସ ରାନ୍ଧିଲେ, ସୋମ ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲେ, ବୃହସ୍ପତି ବୁଦ୍ଧି ଦେଲେ। ଧନର ଦେବତା କୁବେର ବିଭିନ୍ନ ଧନ-ଧାନ୍ୟ ଓ ବସ୍ତ୍ର ଦେଲେ। ସରସ୍ୱତୀ, ଗଙ୍ଗା, ନର୍ମଦା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପବିତ୍ର ନଦୀ, କୁଆଁ, ଜଳାଶୟ, ପୋଖରୀ, ହ୍ରଦ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଜଳସ୍ଥାନ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ମୁଖ୍ୟ ଝରଣା, ଅସଙ୍ଖ୍ୟ ଦିବ୍ୟ ହ୍ରଦ, ସମସ୍ତ ଜଳାଶୟ ଓ ସପ୍ତ ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଥିଲେ। ଏଠିରେ ଲୁଣ, ଗଣ୍ଡ, ମଦ୍ୟ, ଘୃତ, ଦହି, ଦୁଧ, ଓ ଜଳ ଥିଲା, ସପ୍ତ ଲୋକ, ସପ୍ତ ପାତାଳ, ସପ୍ତ ଦ୍ୱୀପ ଓ ସେମାନଙ୍କ ସହର ମଧ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ସମସ୍ତ ଗଛ, ଲତା, ଘାସ, ଶାକ-ଶବ୍ଜି, ଫଳ ଏବଂ ପଞ୍ଚଭୂତ—ପୃଥିବୀ, ବାୟୁ, ଆକାଶ, ଜଳ, ଅଗ୍ନି—ସମସ୍ତ ଏଠି ଥିଲେ। ସମସ୍ତ ଜୀବ, ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ର, ବେଦଭାଷ୍ୟ, ସୂତ୍ର ଓ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନିର୍ମିତ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଜିନିଷ ଏଠି ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ଅରୂପ, ସରୂପ, ସ୍ପଷ୍ଟ ଦୃଶ୍ୟ ଓ ସମସ୍ତ ଦୃଶ୍ୟମାନ ଜିନିଷ ସେଇ ଆଦି କାଳର ପିତୃୟଜ୍ଞରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ଏହି ଦେବସଭାରେ, ଋଷିମାନେ ଏକଠି ହୋଇଥିବା ବେଳେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦାହାଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଚିରଞ୍ଜୀବୀ ବିଷ୍ଣୁ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିଲେ। ବାମ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ପିନାକଧାରୀ, କୃପାମୟ ରୁଦ୍ର ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇଥିଲେ। ଏଠିରେ ପୁରୋହିତ ଚୟନ କରାଯାଇଲା। ଭୃଗୁଙ୍କୁ ହୋତା ପୁରୋହିତ, ପୁଲସ୍ତ୍ୟଙ୍କୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଧ୍ୱର୍ୟୁ, ମରୀଚିଙ୍କୁ ଉଦ୍ଗାତା ଓ ନାରଦଙ୍କୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପୁରୋହିତ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ କରାଯିଲେ। ସନତ୍କୁମାର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ସଦସ୍ୟ ହେଲେ; ଦକ୍ଷ ଆଦି ପ୍ରଜାପତି ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଆଗରେ ଅନ୍ୟ ଵର୍ଗ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସାନିଧ୍ୟରେ ପୁରୋହିତମାନଙ୍କ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଯିଲା; ବସ୍ତ୍ର ଓ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ, ସେମାନେ ବୈଶ୍ରବଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶୃଙ୍ଗାରିତ ହେଲେ। ଦ୍ୱିଜମାନେ ଅଙ୍ଗୁଠି, କଙ୍ଗଣ, ମୁକୁଟ ଧାରଣ କରିଥିଲେ; ଚାରି, ଦୁଇ ଓ ଦଶ ଏପରି ମିଶି ସୋଳ ଜଣ ପୁରୋହିତ ଥିଲେ। ସମସ୍ତେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଗଭୀର ସମ୍ମାନ ପାଇଥିଲେ; ତେଣୁ ଏହି ଯଜ୍ଞରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଆପଣମାନେ ମଧ୍ୟ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ। 'ଏହି ସାବିତ୍ରୀ ମୋର ପତ୍ନୀ; ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ତୁମେ ମୋର ଆଶ୍ରୟ।' ବ୍ରହ୍ମା ଏପରି କହି, ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କୁ ଡାକି, ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ମୁଣ୍ଡାଇବା ଦେଲେ। ଯଥାବିଧି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ; ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଦମ୍ପତି ପାଇଁ ଶୁଭ୍ର ବସ୍ତ୍ର ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲେ। ବେଦ ଉଚ୍ଚାରଣର ଧ୍ୱନିରେ, ସେଇ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଦିଗନ୍ତକୁ ପୂରଣ କଲେ; କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀ ହୋଇ, ଏହି ଜଗତକୁ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ। ବୈଶ୍ୟମାନେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲେ; ରସଭରା ଓ ପ୍ରଚୁର ଉପହାର ତିଆରି ହେଲା। ପ୍ରଜାପତି, ଏପରି ଅଦୃଶ୍ୟ ଓ ଅଶୁଣିଥିବା ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ଖୁସି ହେଲେ; ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ବିଶାଳ ହୃଦୟରେ ବୈଶ୍ୟମାନେ ପାଇଁ 'ପ୍ରାଗ୍ୱାଟ' ନାମ ଦେଲେ। ଶୂଦ୍ରମାନେ ସଦା ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ଚରଣ ସେବା କରିବା, ପଦଧୋଇବା, ଖାଦ୍ୟ ଦେବା ଓ ଅବଶିଷ୍ଟ ପରିଷ୍କାର କରିବା ଦାୟିତ୍ୱ ନିଏ। ସେମାନେ ତାହା କରିଥିଲେ; ପୁନଃ ପିତାମହ କହିଲେ—'ସେବାପାଇଁ ତୁମକୁ ଚତୁର୍ଥ ଅସ୍ଥାନ ଦେଇଛି।' ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ, 'ତୁମେ ଓ ତୁମ ଭଳି ଅନ୍ୟମାନେ ଦ୍ୱିଜ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଓ ବାନ୍ଧବମାନେ ସେବା କରିବା ଉଚିତ,' ଏବଂ ସେଠାରେ ସେମାନେ ଏହିପରି କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ। ଦ୍ୱାରପାଳ ଭାବେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଜଳଦାତା ବରୁଣ, ଧନଦାତା କୁବେର ଓ ଗନ୍ଧ ଆଣିବା ବାୟୁ ନିଯୁକ୍ତ ହେଲେ। ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ପ୍ରଭାପ୍ରଦାତା, ମାଧବଙ୍କୁ ଅଧିକାରୀ, ସୋମକୁ ବାମପାର୍ଶ୍ୱରେ ନିଯୁକ୍ତ କରାଯିଲା। ସାବିତ୍ରୀ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପତ୍ନୀକୁ ପୁରୋହିତ ଡାକିଲେ—'ଅତିଶୀଘ୍ର ଆସ, ହେ ଦେବୀ।' ସମସ୍ତ ଅଗ୍ନି ଉପନୟନ ସମୟରେ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ହେଲା, କିନ୍ତୁ ସାବିତ୍ରୀ ସ୍ତ୍ରୀସ୍ଵଭାବରୁ ବିଳମ୍ବ କରୁଥିଲେ; ସେ ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଅନୁପସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ସେ କହିଲେ, 'ଏଠି ଦ୍ୱାରରେ କୌଣସି ଶୋଭା ବନ୍ଧାଇନାହିଁ, ଦୀବାରେ କୌଣସି ଚିତ୍ର କିମ୍ବା ମଙ୍ଗଳ ଚିହ୍ନ ନାହିଁ, ପାତ୍ର ଧୋଇନାହିଁ; ଏପରି ଅବସ୍ଥାରେ ନାରାୟଣଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ମଧ୍ୟ ଏଖଣି ଆସିନାହାନ୍ତି।' ଅଗ୍ନିଙ୍କ ପତ୍ନୀ ସ୍ୱାହା, ଯମଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଧୂମ୍ରର୍ଣ୍ଣା, ବରୁଣଙ୍କ ପତ୍ନୀ ବାରୁଣୀ, ବାୟୁଙ୍କ ପ୍ରିୟା ଗୌରୀ, ସୁପ୍ରଭା ଆଦି ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ। କୁବେରଙ୍କ ପତ୍ନୀ ରିଦ୍ଧି, ଶିବଙ୍କ ପ୍ରିୟା ଗୌରୀ, ମେଧା, ଶ୍ରଦ୍ଧା, ବିଭୂତି, ଅନସୂୟା, ଧୃତି, କ୍ଷମା ମଧ୍ୟ ଏଠି ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। କିନ୍ତୁ ଗଙ୍ଗା, ସରସ୍ୱତୀ, କୌମାରୀମାନେ, ଇନ୍ଦ୍ରାଣୀ, ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପ୍ରିୟା ରୋହିଣୀ ଏଖଣି ଆସିନାହାନ୍ତି।