ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମା, କପିଲ, ପରମେଶ୍ୱର, ଦେବମାନେ, ସପ୍ତ ଋଷି ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ତ୍ରୟମ୍ବକ—ସମସ୍ତେ ଏକାଠି ହେଲେ। ସନତ୍କୁମାର, ମହାତ୍ମା ମନୁ, ପ୍ରଜାପତି ଓ ପ୍ରାଚୀନ ଦେବଗଣ, ଯେଉଁମାନଙ୍କ ତେଜ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ବୈଶ୍ୱାନର ଅଗ୍ନି ପରି, ସେମାନେ ସମୁହିକ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ। ପ୍ରାଚୀନକାଳରେ, ପଦ୍ମର ଗଭୀର ଅଞ୍ଚଳରେ, ଯେଉଁଠାରେ ପଦ୍ମଜ (ବ୍ରହ୍ମା) ଶୟନ କରୁଥିଲେ, ସେଠାରେ ଦେବମାନେ ଓ ଋଷିମଣ୍ଡଳ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ଏହି ପ୍ରକାଶ ଯାହାକୁ ପୌଷ୍କରକ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଏହା ମହାତ୍ମାଙ୍କର ପ୍ରାଚୀନ ଅବତାର, ଯେଉଁଠାରେ ବେଦ ଓ ସ୍ମୃତି ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ। ଏହି ସମୟରେ, ବେଦର ମୁଖ ଭାବେ ବରାହ ଆକାର ଧାରଣ କରି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିବା ପାଇଁ ସେ ବରାହ ଦେବତା ପ୍ରକଟ ହେଲେ। ସେ ପୁଷ୍କର ତୀରେ କୋକାମୁଖ ତୀର୍ଥକୁ ବିସ୍ତୃତ କଲେ; ବେଦ ତାଙ୍କର ପାଦ, ଯଜ୍ଞସ୍ଥମ୍ଭ ତାଙ୍କର ଦାନ୍ତ, କ୍ରିୟା ତାଙ୍କର ହାତ, ବେଦିକା ତାଙ୍କର ମୁଖ ଭାବେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ତାଙ୍କର ଜିହ୍ବା ଅଗ୍ନି, ଚୁଲି ଦର୍ଭା ଘାସ, ମୁଣ୍ଡ ବ୍ରହ୍ମା, ଦୃଷ୍ଟି ଦିନ ଓ ରାତି, ଦେବତ୍ୱରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ, ଅଙ୍ଗ ବେଦମୟ, ଶାସ୍ତ୍ରଧ୍ୱନିରେ ସୁଶୋଭିତ। ତାଙ୍କର ନାକ ଘୃତ, ଚୁଞ୍ଚ ହୋମଦଣ୍ଡ, ସ୍ୱର ସାମଗାନର ଧ୍ୱନି, ଏକ ମହାନ ତଥା ସତ୍ୟ ଓ ଧର୍ମରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, କର୍ମ ଓ ପ୍ରଭାବରେ ପ୍ରଶଂସିତ। ତାଙ୍କର ନଖ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ, ଶିଥିଳ ନୁହେଁ, ଗୁଡ଼ା ଯଜ୍ଞପଶୁ, ସ୍ୱରୂପ ଯଜ୍ଞମୟ, ଆନ୍ତ୍ର ଉଦ୍ଗାତୃ, ଚିହ୍ନ ହୋମ, ଫଳ, ବୀଜ ଓ ମହାଔଷଧି ସ୍ୱରୂପ। ଭିତରେ ପବନ, ମନ୍ତ୍ର ଦୃଢ଼, ପୃଷ୍ଠ ଜଳ, ରକ୍ତ ସୋମ, ଶୋଉଲ ବେଦ, ଗନ୍ଧ ହବିଷ୍ୟ, ଦେବ ଓ ପିତୃମାନେ ଯାହାକୁ ଅନ୍ୟ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ଭୋଗ ଦେଇଥାନ୍ତି। ତାଙ୍କର ଦେହ ପୂର୍ବ ବେଦିକା, ତେଜସ୍ୱୀ, ବିଭିନ୍ନ ଦୀକ୍ଷାରେ ପୂଜିତ, ହୃଦୟ ଦକ୍ଷିଣ, ଯୋଗୀ, ମହାୟଜ୍ଞର ଦେହଧାରୀ। ପୂର୍ବ କ୍ରିୟାରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ପ୍ରଭର୍ଗ୍ୟ ପାତ୍ରରେ ଶୋଭିତ, ଛାୟାପତ୍ନୀ ସହିତ ରତ୍ନମୟ ଶିଖର ପରି ଉତ୍ତଙ୍ଗ। ତାଙ୍କର ଆତ୍ମା ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ମଙ୍ଗଳରେ ନିମଗ୍ନ, ଦାନ୍ତରେ ପୃଥିବୀକୁ ଉଠାଇ, ସେଉଁଠି ତାହାକୁ ତାଙ୍କର ନିଯୁକ୍ତ ସ୍ଥାନରେ ରଖି, ପୃଥିବୀର ଧାରକ ହେଲେ। ଏପରି ଭାବରେ ହରି, ପୃଥିବୀକୁ ଧାରଣ କରି, ମୋକ୍ଷ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ; ପ୍ରାଚୀନ ବରାହ ଦ୍ୱାରା, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ, ପୃଥିବୀ ଉପରେ ତିଆରି ହେଲା। ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ, ସମୁଦ୍ରରେ ବିଲୀନ ପୃଥିବୀକୁ ପଦ୍ମରେ ଉଠାଯାଇଥିଲା; ଶାନ୍ତି ଓ ନିଗ୍ରହରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ସେ ଦିବ୍ୟ କୋକାମୁଖରେ ଦୃଢ଼ ହେଲେ। ଆଦିତ୍ୟ, ବସୁ, ସାଧ୍ୟ, ମରୁତ, ଅନ୍ୟ ଦେବତା, ରୁଦ୍ର, ବିଶ୍ୱଦେବ, ଯକ୍ଷ, ରାକ୍ଷସ, କିନ୍ନରମାନେ ସହିତ; ଦିଗ୍ବନ୍ଧୁ, ଭୂମି, ନଦୀ, ସମୁଦ୍ର, ବ୍ରହ୍ମା—ସମସ୍ତ ଚରାଚର ଜଗତର ଅଧ୍ୟାପକ, ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନର ପ୍ରଧାନ—ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ, “ଏହି କୋକାମୁଖ ତୀର୍ଥକୁ ସଦା ସଂରକ୍ଷିତ ଓ ଗୁପ୍ତ ରଖିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କର, ଏଠାରେ ଯଜ୍ଞ ସମୟରେ ଏହାକୁ ରକ୍ଷା କର।” ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଇ, “ଏମିତି ହେବ, ଭଗବନ୍,” ବୋଲି ଉତ୍ତର କଲେ। ପୁଣି ବ୍ରହ୍ମା, ସାମ୍ନାସାମ୍ନି ଦଣ୍ଡାୟମାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ କହିଲେ, “ତୁମେ ମୋର ପରମ ଦେବ, ପରମ ଗୁରୁ, ପରମ ନିବାସ। ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଠାରୁ ଉତ୍ତମ। ମାଳତୀପୁଷ୍ପ ଦୃଷ୍ଟି, ଶତ୍ରୁବିନାଶୀ, ଯେପରି ମୋର ଯଜ୍ଞ ଦାନବମାନେ ଉପରେ ବିଜୟ ଆଣେ, ତେଣୁ ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି କର।” “ଯେଉଁଠି ଜନେ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରେ, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଏପରି ବ୍ୟବସ୍ଥା କର; ମୁଁ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରୁଛି।” ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ, “ଭୟ ଛାଡ଼, ଦେବତାଙ୍କ ମହାପ୍ରଭୁ; ମୁଁ ଦାନବମାନେ ଉପରେ ବିନାଶ ଆଣିବି। ଯେଉଁମାନେ ଶେଷରେ ବିଘ୍ନ ସୃଷ୍ଟି କରିବେ, ଯାତୁଧାନ, ଅସୁରମାନେ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମୁଁ ବିନାଶ କରିଦେବି; ଚିନ୍ତା କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ, ପ୍ରପିତାମହ।” ଏପରି କହି ସେ ଉପସ୍ଥିତ ରହିଲେ, ସମୟ ଆସିଲେ ସାହାଯ୍ୟ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ; ଶୁଭ ପବନ ବହିଲା, ଦଶ ଦିଗ ନିର୍ମଳ ହେଲା। ତେଜସ୍ୱୀ ଆଲୋକ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ଚାରିପାଖ ଦେଖିଲେ, ଗ୍ରହମାନେ କୌଣସି ଅପମାଦ ଦେଲେ ନାହିଁ, ସମୁଦ୍ର ଶାନ୍ତ ହେଲା। ପୃଥିବୀ ଧୂଳି ହୀନ, ଜଳ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଲା, ନଦୀମାନେ ପ୍ରାକୃତିକ ଧାରା ଚାଲିଲେ, ସମୁଦ୍ର ଅଶାନ୍ତ ହେଲେ ନାହିଁ। ଲୋକଙ୍କର ଇନ୍ଦ୍ରିୟ, ବାହ୍ୟ ଓ ଅନ୍ତଃ, ମଙ୍ଗଳମୟ ହେଲା; ମହାର୍ଷିମାନେ ଶୋକ ହୀନ ହୋଇ ବେଦ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ। ଏହି ଯଜ୍ଞରେ, ଅଗ୍ନି ଶୁଭ ଥିଲା, ହବିଷ୍ୟ ଦାନ ସମୟରେ; ଲୋକମାନେ ଧର୍ମ ଓ ନୈତିକତାରେ ନିଶ୍ଚିତ, ହୃଦୟରେ ଆନନ୍ଦିତ ଥିଲେ। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଶତ୍ରୁବିନାଶ ଉପରେ ଉଚ୍ଚାରିତ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ଦେବମାନେ, ଦାନବ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ସହିତ, ସେଠାକୁ ଆସିଲେ। ସମସ୍ତ ପିଶାଚ, ଭୂତ, ପ୍ରେତ ଆସିଲେ; ଗନ୍ଧର୍ବ, ଅପ୍ସରା, ନାଗ ଓ ବିଦ୍ୟାଧର ଗଣ ମଧ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ। ଗଛ, ଔଷଧି ଓ ଯାହା ବୃଦ୍ଧି ହୁଏ କି ହୁଏନି—ସମସ୍ତ ବିନ୍ଦୁରୁ ବାୟୁ ଦ୍ୱାରା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଆଣାଯାଇଲା। ଯଜ୍ଞ ପାହାଡ଼ର ଦକ୍ଷିଣ ସାଇଡରେ ପହଞ୍ଚି, ସମସ୍ତ ଦେବତା ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଥିଲେ, ପାହାଡ଼ର ସୀମାନ୍ତରେ। ଗନ୍ଧର୍ବ, ଅପ୍ସରା ଓ ବେଦପାରଙ୍ଗତ ଋଷିମାନେ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ତାଙ୍କର ସ୍ଥାନ ନେଲେ। ଦେବତା ଓ ଦାନବ-ଅସୁର ଦଳ, ରୂଷା ଛାଡ଼ି, ଏକାଠି ଖୁସି ହେଲେ। ସମସ୍ତେ ଋଷି ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସେବା କଲେ; ଋଷି, ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି, ଦ୍ୱିଜ, ଦେବର୍ଷିମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ପ୍ରମୁଖ ରାଜର୍ଷିମାନେ ଏଠାକୁ ଆସି, ଏହି ଯଜ୍ଞରେ କେଉଁ ଦେବତା ପୂଜିତ ହେବେ, ତାହା ଆଶ୍ଚର୍ୟ କଲେ। ପଶୁପକ୍ଷୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ସୁକତାରେ ଆସିଲେ, ସମସ୍ତ ଜାତିର ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ହବିଷ୍ୟ ଆଶାରେ ଯୋଗ ଦେଲେ। ବରୁଣ ନିଜେ ରତ୍ନ ଦେଲେ, ଦକ୍ଷ ନିଜେ ଭୋଜନ ଦେଲେ; ବରୁଣ ଲୋକରୁ ଆସି, ସେ ନିଜେ ପାକା ଭୋଜନ ପରିବେଷଣ କଲେ। ବାୟୁ ବିଭିନ୍ନ ସ୍ୱାଦ ଆଣିଲେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ରସର ପାକ କଲେ, ସୋମ ଭୋଜନ ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲେ, ବୃହସ୍ପତି ବୁଦ୍ଧି ଦାନ କଲେ। ଧନର ଦେବତା ବିଭିନ୍ନ ଧନ ଓ ବସ୍ତ୍ର ଦାନ କଲେ; ସରସ୍ୱତୀ ନଦୀଦେବୀ, ଗଙ୍ଗା ଓ ନର୍ମଦା ମଧ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ।