ଏହି କଥାରେ, ମହାଦେବଙ୍କ ଶରୀରକୁ ଏକ ବିଶେଷ ପ୍ରାଣୀ ଚଢ଼ି ଗଲା, ସେ ନିଜେ ଶିବଙ୍କ କଣ୍ଠକୁ ଜଣେ ବାସ କରି ରହିଲେ। ତାଙ୍କର ଶ୍ୱାସରୁ ଅଗ୍ନି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ଏହି ତାପରୁ, ଶିବଙ୍କ ଜଟାରେ ବସିଥିବା ଚନ୍ଦ୍ରକଳା କ୍ଷୀର ହୋଇଗଲା, ଏବଂ ଶିବଙ୍କ ଶରୀର ବହୁତ ଭିଜିଗଲା, ଯେପରି ଜଳରେ ବିନ୍ଦୁ ହେଇଯାଇଛି। ସେଠାରେ ଏହି ଚନ୍ଦ୍ରକଳାର ଅମୃତ ଝରା ଦ୍ୱାରା ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଶିବଙ୍କ ଶିର ଉପରେ ଗର୍ଲାଣ୍ଡ ଶୋଭା ପାଇଲା, ଏବଂ ତାଙ୍କମାନେ ପୁନଃ ଜୀବନ୍ତ ହେଲେ। ସେଠାରେ ସେ ବ୍ୟକ୍ତି ନିଜେ ଶିବଙ୍କ ପାଖରେ ଶିବ ଶିକ୍ଷା ଓ ଯୋଗ ପ୍ରକ୍ରିୟା ବାକ୍ୟଗୁଡିକୁ ପଠିଲେ; ଏହି ଶିକ୍ଷା ଶୁଣି ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟ ଶିରମାନେ ମଧ୍ୟ ମତଭେଦ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କରିଲେ। ସେମାନେ ଜୋରେ କହିଲେ: "ମୁଁ ପ୍ରଥମ, ମୁଁ ଆରମ୍ଭ, ମୁଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ, ମୁଁ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ମୁଁ ପାଳନକର୍ତ୍ତା," ଏହିପରି ଉତ୍ସାହରେ ସମସ୍ତେ ବିବାଦ କରିଲେ। ସେମାନେ ଦୁଃଖ କରି କହିଲେ: "ଏହି ଦେବା, ଭୋଗ କିମ୍ବା ଦାନ କିଛି ମୁଁ କରିନାହିଁ; ଲୋଭରେ ମନ ହୋଇ, ବ୍ରହ୍ମାକୁ ଧନ ଦେଇନାହିଁ।" ଏହି ସମୟରେ, ଶିବଙ୍କ ଜଟାରୁ ଏକ ବିଶାଳ ଦୂତ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା—ତିନି ମୁହ, ତିନି ପା, ତିନି ପୁଛ, ସାତ ହାତ ଥିଲା। ସେ ଥିଲେ କିର୍ତିମୁଖ ନାମକ ତାମ୍ର କେଶ ଧାରୀ ଜଟାଧାରୀ। ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ମୁଣ୍ଡମାଳା ଭୟ ରେ ନିର୍ଜୀବ ହୋଇ ଦଢ଼ି ରହିଲା। କିର୍ତିମୁଖ ତାଙ୍କ ଦୂତମାନେ ସହିତ ଶିବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ଅତି ଭୁକ୍ତ ଅବସ୍ଥାରେ ଏକ ଅନୁରୋଧ କଲେ। ତାଙ୍କୁ ଶଂକର କହିଲେ: "ଯୁଦ୍ଧରେ ମୃତ ହୋଇଥିବା ଲୋକମାନେକୁ ଭକ୍ଷଣ କର।" କିର୍ତିମୁଖ ଏହି ଉପଦେଶ ଭାବିଲେ, କିନ୍ତୁ ଯୁଦ୍ଧ କିମ୍ବା ମୃତ ଲୋକ କୌଣସି ଦେଖିଲେନାହିଁ। ତେଣୁ ସେ ବ୍ରହ୍ମାକୁ ଭକ୍ଷିବାକୁ ଆଗ୍ରହ କଲେ, କିନ୍ତୁ ଶଂକର ରୋକିଦେଲେ; ତାପରେ କିର୍ତିମୁଖ ନିଜ ଶରୀରକୁ ଏକାଉଁ ଭକ୍ଷି ଦେଲେ। ଏତେ ଭୁକ୍ତ ଓ ସମସ୍ତଠାରେ ନିଷେଧିତ ହୋଇ, ଏହି ଦୂତର ଶୂର କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଭକ୍ତି ଦେଖି, ପ୍ରଭୁ ଖୁସି ହେଲେ। ଶିବ କହିଲେ: "ତୁମେ ସଦା ମୋ ମନ୍ଦିରରେ ରୁହ; ଯେଉଁଠାରେ ତୁମ ସ୍ମୃତି ନାହିଁ, ସେଉଁଠାରେ ବ୍ୟକ୍ତି ଶୀଘ୍ର ପତିତ ହେବେ।" ଏହିପରି ଉପଦେଶ ଦେଇ, କିର୍ତିମୁଖ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ; ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ଦେବତାମାନେ ଶିବଙ୍କ ଶିର ଉପରେ ପୁଷ୍ପ ବର୍ଷା କଲେ। ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ଶିବଙ୍କ ସଭାରେ ଏତେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ସ୍ୱର୍ଭାନୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇ ପୁନି ଦେବତାମନ୍ୟ ଶିବଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: "ଭବ, ଯୋଗୀମାନେ ତୁମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲେ, ତୁମେ ନିଜ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥିବା ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଉପାଦାନ କିପରି ତୁମକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିପାରିବା?" "ତୁମେ ବ୍ରହ୍ମା ଆଦି ଦିଗପାଳମାନେରୁ ପୂଜିତ, କିନ୍ତୁ ତୁମେ କାହାକୁ ଦେଖନାହିଁ, କାହାକୁ ପୂଜା କରନାହିଁ।" "ତୁମେ ଲୋକରେ ଭିକ୍ଷା ମାଗୁଥିବା ଭିକ୍ଷୁ ଭାବରେ ବସିଛ; ତୁମେ ଗୌରୀଙ୍କୁ ଲୁଚାଇଛ, ମୋତେ ଦିଅ।" "ଏବେ, ତୁମ ପୁତ୍ର ସ୍କନ୍ଦ ଓ ଲମ୍ବୋଦର ସହିତ ଭିକ୍ଷା ପାତ୍ର ନେଇ ଘରେ ଘରେ ଚାଲିବା।" ଏପରି ଅନେକ ଭାବେ ରାହୁ ଶିବଙ୍କୁ କହିଲେ, କିନ୍ତୁ ଶିବ ଏହି କଥା ଶୁଣି କିଛି ଉତ୍ତର ଦେଲେନାହିଁ। ତାପରେ ରାହୁ ଶିବଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ନନ୍ଦିଙ୍କୁ କହିଲେ: "ତୁମେ ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ସେନାପତି, ତୁମେ ଅପରାଧ କରିଛ; ଯଦି ଶୁଧାରିବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ, ତେବେ ଇନ୍ଦ୍ର ପରି ଯୁଦ୍ଧରେ ମୃତ୍ୟୁ ହେବ।" ନନ୍ଦି ଏହି କଥା ଶୁଣି ଶିବଙ୍କୁ ସୂଚନା ଦେଲେ; ଶିବଙ୍କ ଭୃକୁଟି ଭଙ୍ଗି ମାନେ ନନ୍ଦି ଶିବଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ବୁଝିଲେ। ପ୍ରଣାମ କରି, ଗଣମୁଖ୍ୟ ନନ୍ଦି ରାହୁକୁ ଦୂତି କଲେ; ତାପରେ ଜାଲନ୍ଧରଙ୍କୁ ଯାଇ ସ୍ୱର୍ଭାନୁ ଓ ଗୌରୀଙ୍କ ମୋହନ ରୂପ ବିଷୟରେ ସବୁ କଥା କହିଲେ। ଏହି ଅନ୍ତରାଳରେ, ନାରଦ କହିଲେ—ସେ ସମୟରେ, ନାରାୟଣ ମୁଣ୍ଡା ଚାଲିଥିଲେ, ତାଙ୍କ ଦ୍ୱିତୀୟ ଦୂତ ହାତରେ ଫଳ ଧରି ଆସିଲେ। ଏମାନେ ଦେଖି, କାମଦୂତି ମୃଗାକ୍ଷୀ ଦୁଃଖ କରିଲେ; ତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଦୁଇଜଣ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ: "ଭୟ କରନିଅ, ଶୁଭେ; ଆମେ ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଆସିଛୁ। ଏହି ଭୟଙ୍କର ଜଙ୍ଗଲରେ, ଦୁଷ୍ଟମାନେ ଦେଖି, କିପରି ଆସିଲ?" ଏହିପରି ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଇ, ମାଧବ ଦାନବକୁ କହିଲେ: "ଏହି ମୃଦୁ ଅଙ୍ଗ ଓ ହସିଥିବା ଜନାନୀକୁ ତୁମ କୁକର୍ମରୁ ମୁକ୍ତ କର।" "ଅପବିତ୍ର ମୂଢ଼, ତୁମେ କଣ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ? ସମସ୍ତ ଚକ୍ଷୁମାନେକୁ ତୁମର ଭୋଜନ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ?" "ଧର୍ମ ଶକ୍ତିରେ ଏହି ପୃଥିବୀର ଭୂଷଣ ଦୂର ହେଉ; ଆଜି ଜଗତ ଅନ୍ଧାର ହେଉ, କାମ ଅହଂକାର ହରିଯାଉ।" "ବୃନ୍ଦାକୁ ଜଙ୍ଗଲରେ ମାରିଦେଇ, ତୁମେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ; ତେଣୁ ଏହି ଶୁଭ ରାଜନୀକୁ ଶୀଘ୍ର ମୁକ୍ତ କର।" ହରିଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଦାନବ ରାଗରେ କହିଲେ: "ତୁମେ ଯଦି ଶକ୍ତି ଥିବା, ତେବେ ଆଜି ଏହି ଅଂଗୁଳିରୁ ମୁକ୍ତ କର।" ମାଧବ କହିଥିବା ସମୟରେ, ଦାନବ ତାଙ୍କ ରୋଷ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଭସ୍ମ ହେଇଗଲା, ବୃନ୍ଦା ଦୂରରେ ରହିଲେ। ଏପରି ଭଗବାନଙ୍କ ମାୟାରେ ବିମୂଢ଼ ହୋଇ, ବୃନ୍ଦା କହିଲେ: "କିଏ ତୁମେ, ଦୟାର ସାଗର, ଯେଉଁଠାରେ ମୁଁ ରକ୍ଷିତ ହେଲି?" "ମୋ ଶରୀର ଓ ମନସିକ ଯନ୍ତ୍ରଣା, ତପସ୍ୱୀମାନେର ଦୁଃଖ, ତୁମ ମଧୁର କଥା ଓ ଦାନବ ନାଶରେ ଦୂର ହୋଇଛି।" "ତୁମ ଆଶ୍ରମରେ, ଶାନ୍ତ ଜନ, ମୁଁ ତପସ୍ୟା କରିବି, ତପସ୍ୟାର ଧନ!" ତପସ୍ୟୀ କହିଲେ: "ମୁଁ ଭରଦ୍ୱାଜ ପୁତ୍ର, ଦେବଶର୍ମନ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ସମସ୍ତ ଭୋଗ ଛାଡ଼ି ଏହି ଭୟଙ୍କର ଜଙ୍ଗଲକୁ ଆସିଛି।" "ଏହି ଗୋଳାକାର ନାକ ଧାରୀ ଛାତ୍ର ସହିତ, ଆମେ ଏଠାରେ ଅଛୁ; ଅନେକ ଅନ୍ୟ ଛାତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ଚାହିଲେ ଯେକୌଣସି ରୂପ ନେଇପାରନ୍ତି।" "ଯଦି ତୁମେ ମୋ ଆଶ୍ରମରେ ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ, ଶୁଭେ, ତେବେ ଆସ, ଆମେ ଅନ୍ୟ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଚାଲିବା, କାରଣ ଏହି ସ୍ଥାନ ରାଜାରୁ ଦୂର।" ଏପରି ରାଜନୀକୁ କହି, ହରି ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ଚାଲିଲେ; ରାଜା ଦୀରେ-ଦୀରେ ଭୂତ-ପିଶାଚରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜଙ୍ଗଲକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ବୃନ୍ଦା ଅଶ୍ରୁପୂର୍ଣ୍ଣ ଚକ୍ଷୁ ନେଇ ପଛରେ ଚାଲିଲେ; କାମଦୂତି ମଧ୍ୟ ପଛରେ ଚାଲି, "ମୋତେ ଅପେକ୍ଷା କର," କହିଲେ।