ଏକ ଶିଷ୍ୟ, ତାଙ୍କର ଅଧ୍ୟାପକଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାପୂର୍ଣ୍ଣ ନମସ୍କାର କରି, ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ନିଜ ଇଚ୍ଛା କିମ୍ବା କୃତ୍ୟ ଘୋଷଣା କରିଥାଏ—“ଭଉତିକ, ମୁଁ ଏହା କରିବି” କିମ୍ବା “ଏହା ମୋର ଦ୍ୱାରା କରାଯାଇଛି।” ସେ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଅଧ୍ୟାପକଙ୍କୁ ଜଣାଇ, ଯଦି କିଛି ଧନ ମିଳିଥାଏ ତାହା ମଧ୍ୟ ଦେଇ, ସମସ୍ତ କାମ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା ଉପରେ ପୁନି ଅଧ୍ୟାପକଙ୍କୁ ଅବଗତ କରାଏ। ଶିକ୍ଷା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପରେ, ଯେଉଁ ସବୁ ଗନ୍ଧ ଓ ରସ ପୂର୍ବରୁ ବର୍ଜନ କରିଥିଲେ, ସେଉଁଠାରେ ଏବେ ସେ ଭୋଗ କରିପାରିବେ—ଏହି ନିୟମ ପ୍ରଚଳିତ। ଅଧ୍ୟାପକଙ୍କ ପ୍ରତି ଭକ୍ତିଶୀଳ ଶିଷ୍ୟ ଏହି ସମସ୍ତ ନିୟମ ଅନୁସରଣ କରିବା ଉଚିତ। ନିଜ ସମ୍ଭବ ପ୍ରମାଣେ ଅଧ୍ୟାପକଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରି, ଶିଷ୍ୟ ସଦା ଉଚିତ ଆଶ୍ରମରେ ରହିବା ଓ ଅନୁଚିତ ସ୍ଥାନ ବର୍ଜନ କରିବା ଦରକାର। ଦ୍ୱିଜାତି, ଅଧ୍ୟାପକଙ୍କ ଠାରୁ ଭିକ୍ଷା ଖାଇ ଓ ଭୂମିରେ ସୁଇ, ଭେଦ, ଅଙ୍ଗଭାଗ ଓ ଅର୍ଥ ସହିତ ବେଦ ଶିଖିବା ଉଚିତ। ଏହିପରି ଶିକ୍ଷା ଶେଷ କରି, ନିର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଟ ଦକ୍ଷିଣା ଦେଇ, ଶିଷ୍ୟ ନିଜ ପାଠ ଶେଷ କରିଥାଏ। ଶିଷ୍ୟ ଏବେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ସଦ୍ଗୁଣୀ ହୋଇ, ସ୍ତ୍ରୀ ସହିତ ଗୃହସ୍ଥ ଆଶ୍ରମ ଆରମ୍ଭ କରି, ଅଗ୍ନି ସ୍ଥାପନ କରି ଜୀବନର ଦ୍ୱିତୀୟ ପର୍ଯ୍ୟାୟର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପୂରଣ କରିବା ଉଚିତ। ଋଷିମାନେ ଚାରିପ୍ରକାର ଗୃହସ୍ଥ ମାର୍ଗ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି—ପ୍ରଥମ ହେଉଛି ଧାନ ମାଗଣା କରି ଚାଲିବା, ଦ୍ୱିତୀୟ ଛାଡ଼ ମାଞ୍ଚାରେ ଧାନ ରଖିବା, ତୃତୀୟ ହେଉଛି ‘ଘୋଡ଼ା ଛାତି’ ଭଳି ଏବଂ ଚତୁର୍ଥ ‘ପରାବତ’ ଭଳି। ଏହି ଚାରିଟି ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ଓ ଅଶ୍ରେଷ୍ଠତା ଧର୍ମ ଓ ଜଗତ୍ ବିଜୟ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଣ୍ଣୟ ହୁଏ। କେହି ଗୃହସ୍ଥ ଛଅଟି କାର୍ଯ୍ୟ, କେହି ତିନି, କେହି ଦୁଇଟି କରନ୍ତି; ଚତୁର୍ଥ, ଦ୍ୱିଜାତି, ବ୍ରହ୍ମାନ୍ତରେ ନିଶ୍ଚିତ ଅବସ୍ଥିତ ଅଟୁଟ ରହନ୍ତି। ଗୃହସ୍ଥ ଧର୍ମରୁ ଉଚ୍ଚ ତୀର୍ଥ କିଛି ନାହିଁ; ସେ ନିଜ ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ ରନ୍ଧିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, କିମ୍ବା ଅନାବଶ୍ୟକ ପ୍ରାଣୀ ହତ୍ୟା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଜୀବ କିମ୍ବା ଅଜୀବ, ସମସ୍ତେ ବଳି ଓ କର୍ମର ଅର୍ହ; ଦିନରେ କିମ୍ବା ରାତିର ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷରେ ସୁତିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଅନୁଚିତ ସମୟରେ ଭୋଜନ କିମ୍ବା ମିଥ୍ୟା କଥା କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଏଠାରେ ଅପମାନିତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଅନ୍ନ ନ ଖାଇ ଘରେ ରହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଅତିଥିମାନେ ସମ୍ମାନିତ ହେବା ଉଚିତ୍, ପିତୃ-ଦେବତାଙ୍କୁ ନିୟତ ଅର୍ପଣ ଦିଆଯିବା ଦରକାର; ବେଦ ଜ୍ଞାନୀ, ନିୟମ ପାଳନକାରୀ, ବ୍ରତୀମାନେ ଏହି କର୍ମର ଅର୍ହ। ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟରେ ନିଷ୍ଠା, ଯଜ୍ଞ ଓ ତପସ୍ୟାରେ ଦୃଢ଼—ଏମାନଙ୍କୁ ଦେବତା ଓ ପିତୃମାନେ ପ୍ରତି ମାନ୍ୟ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ। ଯିଏ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଛାଡ଼ିଦେଇଛି, ଅଗ୍ନି ବର୍ଜନ କରିଛି, ଅଧ୍ୟାପକଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅନୁସରଣ କରୁନାହିଁ, କିମ୍ବା ମିଥ୍ୟାରେ ଆସକ୍ତ—ସେଉଁଠି କୌଣସି ଯଜ୍ଞ କିମ୍ବା ଅନୁଷ୍ଠାନର ଅଧିକାର ନାହିଁ, କେବଳ ସମସ୍ତ ଜୀବରେ ଅଂଶ ଦେଇବା ମାତ୍ର ରହିଯାଏ। ଯେଉଁଠି ଘରେ ରନ୍ଧା ହେଉଛି, ଗୃହସ୍ଥ ସେଉଁଠାରେ ଅଂଶ ଦେବା ଉଚିତ୍; ଯିଏ ସଦା ଅବଶିଷ୍ଟ ଭୋଜନ କରେ, ସେ vighasāśī ଭାବରେ ଅମୃତ ଭୋଜନ କରେ। ଯଜ୍ଞ ଅବଶିଷ୍ଟ ଅମୃତ ସମାନ, ଯିଏ ଅଂଶ ଦେଇ ଶେଷ ଭୋଜନ କରେ, ସେ vighasāśī। ନିଜ ସ୍ତ୍ରୀ ପ୍ରତି ନିଷ୍ଠା, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହ, ଦକ୍ଷତା ସହ କାର୍ଯ୍ୟରେ, ଏବଂ ପୂର୍ବଜ, ପ୍ରିଷ୍ଟ, ଅଧ୍ୟାପକ, ମାମା, ଅତିଥି, ବୃଦ୍ଧ, ଶିଶୁ, ରୋଗୀ, ଚିକିତ୍ସକ, ବାନ୍ଧବ, ନାତ-ଆତ୍ମୀୟ, ବନ୍ଧୁ, ମା, ବାପା, ଶ୍ଵଶୁର, ଭାଇ, ପୁଅ, ସ୍ତ୍ରୀ, କନ୍ୟା, ଦାସ-ଦାସୀ—ଏମାନଙ୍କ ସହ କିଛି ବିବାଦ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଏମାନଙ୍କୁ ବିବାଦ ରହିତ ରଖିଲେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ। ଏମାନଙ୍କୁ ବିଜୟ କଲେ ସମସ୍ତ ଲୋକ ବିଜୟ ହୁଏ; ଅଧ୍ୟାପକ ବ୍ରହ୍ମଲୋକର୍ ନାଥ, ବାପା ପ୍ରଜାପତି ଲୋକର୍ ନାଥ; ଅତିଥି ସମସ୍ତ ଲୋକର୍ ନାଥ, ଋତ୍ବିଜ୍ ବେଦଲୋକର୍ ନାଥ; ଶ୍ଵଶୁର ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନାଥ, ବାନ୍ଧବ ଭୈଶ୍ୱଦେବ ଲୋକର୍ ନାଥ; ନାତ-ଆତ୍ମୀୟ ବୈଶ୍ୱଦେବ ଲୋକର୍ ନାଥ, ମା, ମାମା, ବୃଦ୍ଧ, ଶିଶୁ, ରୋଗୀ ଆକାଶରେ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ; ପୁରୋହିତ ଋଷିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନାଥ, ଶରଣାର୍ଥୀ ସାଧ୍ୟ ଲୋକର୍ ରକ୍ଷକ, ଚିକିତ୍ସକ ଅଶ୍ୱଲୋକର୍ ନାଥ, ଭାଇ ବସୁଲୋକର୍ ରକ୍ଷକ; ସ୍ତ୍ରୀ ଚନ୍ଦ୍ରଲୋକର୍ ରାଣୀ, କନ୍ୟା ଘରରେ ଅପ୍ସରାମାନେ, ବଡ଼ ଭାଇ ବାପା ସମାନ, ସ୍ତ୍ରୀ ପୁଅ ନିଜ ଦେହ ସମାନ; ଲେଖକ ଓ ଦାସ-ଦାସୀ, କନ୍ୟା ପ୍ରତି ବିଶେଷ କୃପା ଦରକାର; ଏମାନଙ୍କ ଠାରୁ ନିନ୍ଦିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସହଯୋଗ କରିବା ଚାହିଁଦି। ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ଗୃହସ୍ଥ ଧର୍ମରେ ଦୃଢ଼, ଶ୍ରମ ଜୟ କରିଥିବା ବୁଦ୍ଧିମାନ ଅଧିକ କାମ ଆରମ୍ଭ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଧର୍ମାନୁଷ୍ଠାନୀ କେବଳ କିଛି କାମ ଆରମ୍ଭ କରିବା ଉଚିତ୍। ତିନି ପ୍ରକାର ଗୃହସ୍ଥ ଜୀବନ ଅଛି, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଉତ୍ତମ ଲାଭକୁ ନେଇଯାଏ; ଏହିପରି ଚାରି ଆଶ୍ରମର ବିଭାଗ ସର୍ବୋତ୍ତମ। ଯିଏ ପୂର୍ବରୁ ଉଲ୍ଲେଖିତ ସମସ୍ତ ନିୟମ ଅନୁସରଣ କରେ, ଚଟ୍ଟା, ଉଞ୍ଚ୍ଛ, ପରାବତ ମାନ୍ୟ ଜୀବିକା ଅନୁସରଣ କରେ, ସେ ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ପାଏ। ଯେଉଁଠି ଏହି ଜୀବିକା ଅଛି, ସେଉଁଠି ଦେଶ ସମୃଦ୍ଧି ଲାଭ କରେ, ଦଶ ପୂର୍ବଜ ଓ ଦଶ ପରମ୍ପରା ପିତୃମାନେ ପବିତ୍ର ହୁଅନ୍ତି। ଯିଏ ଦୁଃଖ ରହିତ ଭାବରେ ଗୃହସ୍ଥ ଜୀବନ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରେ, ସେ ଚକ୍ରଧାରୀଙ୍କ ଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହୀତ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ପଥ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ; ଶିଷ୍ଟ ମନ୍ଦିର ଗୃହସ୍ଥଙ୍କ ପାଇଁ ସ୍ୱର୍ଗ ଲୋକ ନିଶ୍ଚିତ ଅବସ୍ଥାନ। ଏହି ଆଶ୍ରମ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ, ଏହା ପରିତ୍ୟାଗ କରି ଦ୍ୱିତୀୟ ଆଶ୍ରମକୁ ଯିବାରେ ମାନ୍ୟତା ମିଳେ। ଏବେ ମୁଁ ତୃତୀୟ, ଭାନ୍ୟାଶ୍ରମ ବିଷୟରେ କହିବି—ଶୁଣ। ଯେବେ ଗୃହସ୍ଥ ନିଜ ଦେହରେ ଚିରା ଓ ଧୂସର କେଶ ଦେଖେ, ଏବଂ ପୁଅମାନେ ମଧ୍ୟ ପୁଅ ପାଇଁ, ସେ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ଯେଉଁ ଗୃହସ୍ଥ ନିଜ କର୍ମରେ କ୍ଲାନ୍ତ, ସେଉଁଠାରେ ଭାନ୍ୟାଶ୍ରମ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ। ହେ ଭୀଷ୍ମ, ଶୁଣ, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ଯେଉଁମାନେ—ଦୀକ୍ଷା ନେଇ, ତୀର୍ଥସ୍ଥଳରେ ବାସ କରନ୍ତି, ଲୋକିକ ଜୀବନ ଛାଡ଼ିଦେଇଛନ୍ତି।