ପୁଷ୍କର ଅରଣ୍ୟକୁ ପହଞ୍ଚି, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟରେ ନିଷ୍ଠା ରଖିଥିବା ଏକ ମହାପୁରୁଷ ବେଦାଭ୍ୟାସ କରି ଶାନ୍ତିରେ ସେଠାରେ ବସିଥାନ୍ତି କିମ୍ବା ସେଠାରେ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି। ଯେତେବେଳେ ସେ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି, ତାଙ୍କର ନିଜ ତେଜରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଏବଂ ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ସେ ଯାଆନ୍ତି। ସେହି ରଥ ଦେଖିବାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଆକର୍ଷଣୀୟ ହୁଏ। ଏହିପରି ସଫଳ ଯାତ୍ରାରେ ସେ ରୁଦ୍ର ଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚି, ଗୁପ୍ତ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସହ ଆନନ୍ଦରେ ବ୍ୟତୀତ କରନ୍ତି। ସେଠି ସେ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ସ୍ୱାମୀ ଭାବେ ମହାଶକ୍ତି ଓ ସ୍ୱାଧୀନତା ଲାଭ କରନ୍ତି। ଏହି ରୁଦ୍ର ଲୋକରେ ହଜାର-ହଜାର ବର୍ଷ ଯାଏଁ ସମ୍ମାନ ଓ ସୁଖ ଉପଭୋଗ କରି, ପରେ ସେ ଏହି ଲୋକ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ ଗତିକୁ ଗମନ କରନ୍ତି। ସେଠି ସେ ସଦା ଆନନ୍ଦିତ ଓ ଦୋଷରହିତ ସୁଖ ଉପଭୋଗ କରି, ପୁନଃ ଦିବ୍ୟ ଦ୍ୱିଜ ଗୃହରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି। ମାନବ ଜନ୍ମରେ ସେ ଧାର୍ମିକ, ଦେହରେ ଆକର୍ଷକ, କଥାରେ ଚତୁର ଓ ନାରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଆକର୍ଷଣୀୟ ହୁଏ। ସେ ଭୋଗବିଳାସରେ ପ୍ରଭୁ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୁଏ। ଏହି ମହାପୁରୁଷ ବନବାସୀ ଧର୍ମ ଅନୁସରଣ କରି, ଗ୍ରାମ ଔଷଧ ତ୍ୟାଗ କରିଥାନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଗତି କେହି ବାଧା ଦେଇପାରେ ନାହିଁ। ସେ ଶୁଷ୍କ ପତ୍ର, ଫଳ, ଫୁଲ, ମୂଳ ଓ ଜଳ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି ଜୀବନ ଯାପନ କରନ୍ତି; ପରିବାର୍ତ୍ତନ ପାଇଁ ପରିବେଶ ଅନୁଯାୟୀ ଉପକରଣ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି। ସେ ବାର୍କ ଓ କଠିନ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଜଟା ଧାରଣ କରି, ଦିନେ ତିନିଥର ବାଥା ନେଇ, ଦଣ୍ଡ ଧାରଣ କରି, ଦୋଷରହିତ ରହିଥାନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ସଂକଟପୂର୍ଣ୍ଣ ବ୍ରତରେ ନିଷ୍ଠା ରଖନ୍ତି, ସେମାନେ ଚାହେଁ ଚଣ୍ଡାଳ ହେଉନ୍ତୁ କିମ୍ବା ଉଚ୍ଚ କୁଳର, ପାଞ୍ଚାଗ୍ନି ସାଧନା କରି, ବର୍ଷାକାଳରେ ଗୁହାକୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି। ସେମାନେ କୀଟ, କାଁଟା ଓ ପାଥର ଉପରେ ଶୋଇ, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଦଣ୍ଡାୟମନ ରହି, ଦାନ ଓ ନିଷ୍ଠାରେ ନିରତ ଥାନ୍ତି। ଏହି ମହାପୁରୁଷ ବନମୂଳ ଭୋଜନ କରି, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଭୟମୁକ୍ତ କରି, ଧର୍ମ ଲାଭରେ ନିରନ୍ତର ଲିନ ଓ କ୍ରୋଧ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଜୟ କରିଥାନ୍ତି। ବ୍ରହ୍ମନିଷ୍ଠା ଏହି ଋଷି ପୁଷ୍କରରେ ତ୍ୟାଗ ଓ ଆତ୍ମସନ୍ତୁଷ୍ଟି ସହିତ ବସିଥାନ୍ତି। ଏଠାରେ ଯିଏ ବସିଥାଏ, ତାଙ୍କର ଭାଗ୍ୟ ଶୁଣ, ଭୀଷ୍ମ: ତାଙ୍କର ଯଜ୍ଞବେଦୀ ସୂର୍ୟପ୍ରଭା ପ୍ରତିମା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ହୁଏ। ସେ ବ୍ରହ୍ମନିଷ୍ଠା ଅବସ୍ଥାରେ ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ଆକାଶରେ ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଚମକି ଚାଲିଥାନ୍ତି। ଗାନ, ସଙ୍ଗୀତ ଓ ନୃତ୍ୟରେ ପାରଙ୍ଗତ ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ତାଙ୍କ ସହ ଅନେକ କୋଟି ବର୍ଷ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି। ସେ ଅବାଧିତ ଭାବରେ ଯେକୌଣସି ଦେବତାଙ୍କ ଲୋକକୁ ଯିବାର ସାଧନା କରନ୍ତି; ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ କୃପାରେ ସେ ସବୁଠି ଚମକି ଉଠନ୍ତି। ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକରୁ ତଳିଲେ ବିଷ୍ଣୁ ଲୋକକୁ, ବିଷ୍ଣୁ ଲୋକରୁ ତଳିଲେ ରୁଦ୍ର ଲୋକକୁ ଯାଆନ୍ତି। ସେଠାରୁ ତଳିଲେ ଦ୍ୱୀପମାନେ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଦିବ୍ୟ ଲୋକରେ ଚାଲିଯାନ୍ତି, ଚାହିଦା ଅନୁଯାୟୀ ସୁଖ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି। ଏମିତି ସ୍ଥାନରେ ରାଜ୍ୟ ଉପଭୋଗ କରି, ପୁନଃ ମାନବ ଜନ୍ମ ଗ୍ରହଣ କରି, ରାଜା କିମ୍ବା ରାଜପୁତ୍ର ହୋଇ, ଧନୀ ଓ ସୁଖୀ ହୁଏ। ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ, ଶୂଦ୍ର କିମ୍ବା କ୍ଷେତ୍ରବାସୀ ଯେଉଁମାନେ ସୁନ୍ଦର, ଶୁଭ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ପ୍ରିୟ, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଓ ଭକ୍ତିଶୀଳ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଫଳ ପାଆନ୍ତି। ଏହି ମହାପୁରୁଷମାନେ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟରେ ନିଷ୍ଠା, ଉତ୍ତମ ଆଚରଣ, ଦୀର୍ଘାୟୁ, ସମଗ୍ର ଭାବେ ବ୍ରହ୍ମନିଷ୍ଠା ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ପ୍ରତି ଦୟାଶୀଳ। ଯେଉଁମାନେ ମୋକ୍ଷ ଲାଗି ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି ଓ ପୁଷ୍କରରେ ବସିଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କଲେ ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ବସି ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକକୁ ଯାଆନ୍ତି। ଅପ୍ସରା, କାମଧେନୁ ଓ ରୂପ ବଦଳାଇପାରୁଥିବା ଦେବତାମାନେ ସହିତ, କିମ୍ବା ନିଜ ଶରୀରକୁ ଅଗ୍ନିକୁ ଅର୍ପଣ କଲେ, ମହାତ୍ମା ଯେଉଁଠି ବ୍ରହ୍ମାନ୍ତର୍ଗତ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି, ସେଠି ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକ ଅବିନାଶୀ ଓ ଚିରସ୍ଥାୟୀ ହୁଏ। ଏହି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଓ ଆନନ୍ଦମୟ ଲୋକ ଯେଉଁଠି ଚାହିଦା ସବୁ ପୂରଣ ହୁଏ—ଯଦି କେହି ପୁଷ୍କର ତୀର୍ଥରେ ପବିତ୍ର ଜଳରେ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକରେ ଅବିନାଶୀ ଅବସ୍ଥା ପାଆନ୍ତି, ଏବଂ ସେଠି ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ନାଶକ ଦେବତାଙ୍କୁ ସାକ୍ଷାତ୍ ଦେଖନ୍ତି। ଏଠି ସେ ଅନେକ ଅମର ଦେବତା, ରୁଦ୍ର ଓ ବିଷ୍ଣୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦେଖନ୍ତି, ଏବଂ ପୁଷ୍କର ଅରଣ୍ୟରେ ଯେଉଁମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି, ଶୂଦ୍ର ହେଲେ ମଧ୍ୟ ନାଶ ପାଆନ୍ତି ନାହିଁ। ପରେ ସେ ହଂସଯୁକ୍ତ ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ଚଢ଼ି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ରତ୍ନ ଓ ସୁନାରେ ଶୋଭିତ, ଦୂର୍ଗନ୍ଧ ଓ ଶକ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଇ ଉଠନ୍ତି। ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ଗୀତ ରବି, ପତାକା ଓ ଧ୍ୱଜା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ଘଣ୍ଟାର ଧ୍ୱନିରେ ମନୋହର ହୁଏ। ଅନେକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ଶିଳ୍ପରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ଗୁଣମୟ, ସ୍ରେଷ୍ଠ ମୟୂର ଯୋଗେ ଏହି ଦିବ୍ୟ ରଥ ଚଲିଥାଏ। ପୁଷ୍କରରେ ଯେଉଁ ଧୀର ମାନବ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଇଚ୍ଛାମତ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି। ପୁନଃ ମାନବ ଲୋକକୁ ଫେରିଲେ, ଧନୀ ଓ ସମୃଦ୍ଧିଶାଳୀ ପରିବାରରେ ଜନ୍ମ ନେଇ, ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଯେଉଁ ମହାପୁରୁଷ ପୁଷ୍କର ଅରଣ୍ୟରେ କାରୀଷୀ ଯଜ୍ଞ କରନ୍ତି, ସେ ସମସ୍ତ ଲୋକ ତ୍ୟାଗ କରି, ସିଧାସଳଖ ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକକୁ ଯାଆନ୍ତି ଏବଂ ଏକ କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେଠି ରହନ୍ତି। ସେ ମୃତ୍ୟୁଲୋକର ଦୁଃଖରେ ପୀଡ଼ିତ ମାନବମାନେକୁ ଦେଖନ୍ତି ନାହିଁ; ସେମାନଙ୍କର ପଥ କେହି ବାଧା ଦେଇପାରେ ନାହିଁ—ଉପର, ତଳ, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଦିଗରେ। ସେ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ, ତାଙ୍କର କୀର୍ତ୍ତି ବ୍ୟାପ୍ତ, ସଂଯମୀ, ଶିଷ୍ଟାଚାର ଜ୍ଞାନୀ, ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କରିଥିବା ହୁଏ। ସେ ନୃତ୍ୟ, ସଙ୍ଗୀତ ଓ ଗୀତରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଚମତ୍କାର ଦେଖାଯାଉଥିବା, ସଦା ଅକ୍ଷୟ ଫୁଲ ଓ ଦିବ୍ୟ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ। ଏହି ମହାପୁରୁଷଙ୍କର କଳା କମଳ ଦଳ ପରି ଶ୍ୟାମ ବର୍ଣ୍ଣ, କୁନ୍ଚିତ କଳା କେଶ, ତାଙ୍କ ସହଯାତ୍ରୀମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର, କମ୍ବଳି କଟି ଓ ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳ ଲକ୍ଷଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ।