ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଆତ୍ମା, ଅନେକ ଜନନୀମାନଙ୍କ ରେ ଘିରି ରହି, ଏକ ଦୀପ୍ତିମାନ ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ବସି, ଯୁବ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକି ଚାହିଁ, ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ମନମତା ହେଇ ଘୁଡ଼ିଅଛି। ସେ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ, ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଏବଂ ଏହି ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଅତ୍ୟଧିକ ଧନୀ ଏବଂ ଇର୍ଷ୍ୟାସ୍ପଦ ଅଟୁଟ ଶକ୍ତିର ଅଧିକାରୀ। ଏହି ଆତ୍ମା ସ୍ଵର୍ଗରୁ ପତିତ ହେଲାପରେ, ଏକ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପରିବାରରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ, ଶୁଭ୍ର ରୂପ, ଧର୍ମରେ ପାଣ୍ଡିତ୍ୟ, ନ୍ୟାୟ ଏବଂ ଅନେକ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ। ସେ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ, ଗୁରୁସେବା, ବେଦାଧ୍ୟୟନ, ଭିକ୍ଷା ଜୀବନ ଏବଂ ନିଜ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ମାଧ୍ୟମରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ପାଇଥାଏ। ସେ ସତ୍ୟରେ ଅଟୁଟ, ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ଚାହିଁଥିବା ସମସ୍ତ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୋଇଥାଏ। ସେ ଦ୍ୱିତୀୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଅନ୍ନତାରେ ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ଚାଲିଥାଏ, ଗୁହ୍ୟକମାନେ ତାଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମଣ ନ କହି ଉଚ୍ଚ ସମ୍ମାନ ଦେଇଥାନ୍ତି। ତାଙ୍କ ଅପାର ଶକ୍ତି ଏବଂ ପ୍ରଭାବ ରହିଛି, ଦେବତା ଏବଂ ଦାନବମାନେ ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେ ତାଙ୍କ ସମାନ ଅଧିକାର ହାସଲ କରିଥାଏ। ଦେବ, ଦାନବ ଏବଂ ମାନବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଆତ୍ମା କୋଟି କୋଟି ବର୍ଷ ଧରି ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଜୟ ରହିଥାଏ। ଏପରି ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ନେଇ, ସେ ବିଷ୍ଣୁର ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହେଉଛି; ଏଠାରେ ଗୌରବରେ ବସି, ପୁନଃ ବିଷ୍ଣୁ ଲୋକରୁ ତାଙ୍କ କର୍ମ ଅନୁସାରେ ସ୍ଵର୍ଗର ଅନ୍ୟ ଅବସ୍ଥାରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ। ସେ ପୁଷ୍କର ଅରଣ୍ୟକୁ ପହଁଚି, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ଅବସ୍ଥାରେ ବେଦ ଅଭ୍ୟାସ କରି ଏଠାରେ ବସିଥାଏ କିମ୍ବା ଏଠାରେ ମୃତ୍ୟୁ ଗ୍ରହଣ କରିଥାଏ। ମୃତ୍ୟୁ ପରେ, ସେ ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ଆପଣ ଦୀପ୍ତିରେ ଚମକି ଚାଲିଯାଏ, ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଦୃଶ୍ୟମାନ ହୋଇଥାଏ। ଏହି ଆତ୍ମା ରୁଦ୍ର ଲୋକକୁ ପହଁଚି ଗୁହ୍ୟକମାନେ ସହ ଆନନ୍ଦ କରେ; ସେ ସମସ୍ତ ଜଗତର ଅଧିପତି ହୋଇ ମହା ସମ୍ମାନ ହାସଲ କରେ। ଏଠାରେ ହଜାର ଯୁଗ ଧରି ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରି, ପୁନଃ ତାଙ୍କ ଯାତ୍ରା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥାଏ। ସେ ସବୁବେଳେ ଆନନ୍ଦିତ, ଦୋଷ ହୀନ ଖୁସି ଉପଭୋଗ କରି, ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ଏବଂ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପରିବାରରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ। ମାନବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ନ୍ୟାୟବାନ୍, ଶୁଭ୍ର ରୂପ, ଚତୁର୍ ଓ ମହିଳାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଶକ୍ତିର ଅଧିକାରୀ ହୋଇଥାଏ। ସେ ଅରଣ୍ୟବାସୀ ଧର୍ମ ଅନୁସରଣ କରି, ଗ୍ରାମ ଔଷଧ ବ୍ୟବହାର କରେ ନାହିଁ, ତାଙ୍କ ଉନ୍ନତି କୌଣସି ଲୋକରେ ବାଧା ନାହିଁ। ସେ ପତ୍ର, ଫଳ, ଫୁଲ, ମୂଳ ଏବଂ ଜଳ ଖାଇ, ପରୀବା ତାରା, ଦାନ୍ତ ଦଣ୍ଡା, ମାଟି ଦଣ୍ଡା ଦ୍ୱାରା ଜୀବିକା ଚାଳିଥାଏ। ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଯାହା ଉପଲବ୍ଧ ତାହା ଦ୍ୱାରା ଜୀବନ ଯାପନ କରେ, ଚାଲି ଚିର୍ଯ୍ୟା, ତିନିବାର୍ ନ୍ୟାସ୍ତ୍ରାନ୍ତ ନାହାଏ, ଦୋଷ ହୀନ ଏବଂ ଦଣ୍ଡ ଧାରଣ କରିଥାଏ। ଯେଉଁଠି କଠିନ ବ୍ରତରେ ନିଷ୍ଠା ରହିଥାଏ, ସେ ଚାହେଁ ଏକ ଚଣ୍ଡାଳ ହେଉ କି ବ୍ରାହ୍ମଣ ହେଉ, ଜଳ ଉପରେ ଶୁଇ, ପଞ୍ଚ ଅଗ୍ନି ଉପସନା କରି, ବର୍ଷାକାଳରେ ଗୁହାରେ ରହିଥାଏ। ସେ କିଟ, କଠ, ପଥର ଉପରେ ଶୁଇ, ଦଣ୍ଡାୟମାନ, ଶୂର ଭଙ୍ଗିମା, ଅଂଶ ଦେଇ, ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ଉପବାସ କରିଥାଏ। ଅରଣ୍ୟ ଔଷଧ ଖାଇ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଭୟ ହୀନ କରି, ଧର୍ମ ଅର୍ଜନରେ ନିତି ଲଗି, କ୍ରୋଧ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଉପରେ ଜୟ ପାଇଥାଏ। ସେ ବ୍ରହ୍ମଣ ଉପାସନାରେ ନିଷ୍ଠା, ପବିତ୍ର ଅସ୍ଥାନରେ ବସି, ପୁଷ୍କରରେ ଶାନ୍ତ ଏବଂ ଆତ୍ମସନ୍ତୁଷ୍ଟ ରହିଥାଏ, ନିଜ ଆଶା ତ୍ୟାଗ କରିଥାଏ। ଭୀଷ୍ମ, ଏଠାରେ ଯେଉଁଠି ବସିଥାଏ, ତାଙ୍କର ଭାଗ୍ୟ ଶୁଣ: ଯୁବ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ଅଲତାର ତଳେ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ମିଳିଥାଏ। ସେ ବ୍ରହ୍ମଣ ଉପାସନା କରି, ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ଯାତ୍ରା କରେ, ଆକାଶରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଚମକିଥାଏ। ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ଗୀତ, ସଙ୍ଗୀତ, ନୃତ୍ୟରେ ପାରଙ୍ଗତ ହୋଇ, ଏହି ଆତ୍ମା ସହ ଶତ କୋଟି ବର୍ଷ ଧରି ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରିଥାଏ। ସେ କୌଣସି ଦେବତାର ଲୋକକୁ ଅଟୁଟ ଭାବେ ଯାଇପାରେ; ବ୍ରହ୍ମଣର କୃପାରେ ସେ ଏଠାଠି ଏବଂ ଉଠାଠି ଚମକିଥାଏ। ଯଦି ସେ ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକରୁ ପତିତ ହେଉଛି, ତେବେ ବିଷ୍ଣୁ ଲୋକକୁ ଯାଏ; ବିଷ୍ଣୁ ଲୋକରୁ ପତିତ ହେଲେ ରୁଦ୍ର ଲୋକକୁ ଯାଏ। ଏଠାରୁ ମଧ୍ୟ ପତିତ ହେଲେ, ଦ୍ଵୀପ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ସ୍ଵର୍ଗରେ ଜନ୍ମ ନେଇ, ଇଚ୍ଛା ଅନୁସାରେ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରିଥାଏ। ସେ ସେଠାରେ ଅଧିପତି ହୋଇ ଉପଭୋଗ କରି, ପୁନଃ ମାନବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ; ରାଜା କିମ୍ବା ରାଜପୁତ୍ର ହୋଇ, ଧନୀ ଏବଂ ଖୁସି ରହିଥାଏ। ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ, ଶୂଦ୍ର କିମ୍ବା କ୍ଷେତ୍ରରେ ବସୁଥିବା ଲୋକମାନେ—ଯଦି ସେ ଶୁଭ୍ର ରୂପ, ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ପ୍ରିୟ, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏବଂ ଭକ୍ତିରେ ଭରିଥିଲେ— ହେ ରାଜା, ଯେଉଁଠି ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟରେ ନିଷ୍ଠା, ଉତ୍ତମ ଚରିତ୍ର, ଦୀର୍ଘାୟୁ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବ୍ରହ୍ମଣ ଉପାସନାରେ ନିଷ୍ଠା, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପ୍ରତି ଦୟାଶୀଳ— ମୁକ୍ତି ଚାହୁଥିବା ସେଉଁଠି ଅତି ମହାପବିତ୍ର ପୁଷ୍କରରେ ବସି, ମୃତ୍ୟୁ ପାଇଲେ, ଦୀପ୍ତିମାନ ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକକୁ ଉଠିଯାନ୍ତି। ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ଦଳ, ଇଚ୍ଛାପୂରଣ ଏବଂ ରୂପ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିପାରିବା ଦିବ୍ୟ ଚରିତ୍ରମାନେ ସହିତ—କିମ୍ବା ନିଜ ଶରୀରକୁ ଅଗ୍ନିରେ ଅର୍ପଣ କରିଲେ— ଏକ ମହାତ୍ମା ବ୍ରହ୍ମଣ ଧ୍ୟାନ କରି, ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକକୁ ଯାଏ; ତାଙ୍କ ପାଇଁ ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକ ଅକ୍ଷୟ ଏବଂ ନିତ୍ୟ, ସମସ୍ତ ଭୋଗ ସହିତ। ଏହି ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଓ ଆନନ୍ଦମୟ ଲୋକ, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେ—ଯଦି କେହି ପୁଷ୍କରର ପବିତ୍ର ଜଳରେ ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କରିଥାଏ— ଭୀଷ୍ମ, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକ ଅକ୍ଷୟ—ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଅବସ୍ଥା; ସେଉଁଠି ସେ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ନାଶକ ଦେବତାକୁ ସାକ୍ଷାତ୍ କରନ୍ତି। ସେ ଦେବତା, ଅନେକ ଅମରମାନେ, ରୁଦ୍ର ଓ ବିଷ୍ଣୁ ଦଳ ସହିତ ଘିରି ରହିଥାନ୍ତି; ଏବଂ ଯେଉଁ ମାନବ ପୁଷ୍କର ଅରଣ୍ୟରେ ମୃତ୍ୟୁ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି, ଶୂଦ୍ର ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ନାଶ ହୋଇନାହିଁ।