ହେ ରାଜା, ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ବସବାସ କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ କିପରି ଆଚରଣ କରିବା ଉଚିତ, ଏହି କଥା ଦେବତା ନିଜେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବମାନେ ଥିବା ସଭାରେ କହିଥିଲେ। ପୂର୍ବରୁ ଏହି ଆଚରଣ ଏକଦମ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଥିଲା—ଏହାର ମୂଳ ହେଉଛି ଅସଙ୍ଗତା, ଅହଂକାର, ଆସକ୍ତି ଓ ଅଧିଗ୍ରହଣର ଅଭାବ। ସେମାନେ ନିଜ ଆତ୍ମୀୟ-ସ୍ୱଜନଙ୍କ ପ୍ରତି ଅତିରିକ୍ତ ମମତା ରଖନ୍ତି ନାହିଁ, ମାଟି, ପଥର, ସୁନା—ସବୁକୁ ସମଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖନ୍ତି। ସେମାନେ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଭୟମୁକ୍ତ କରନ୍ତି। ଏମିତି ଲୋକମାନେ ସଦା ପ୍ରାଣାୟାମରେ ଲିନ, ଧ୍ୟାନରେ ବ୍ୟସ୍ତ, ଯଜ୍ଞ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲିନ, ସଦା ପବିତ୍ର ଓ ତପସ୍ୱୀକର ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍। ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ଥିବା ଏମିତି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ସାଂଖ୍ୟ ଓ ଯୋଗର ଉପାୟ ଜାଣିଥିବା, ଧର୍ମରେ ପାରଙ୍ଗତ ଓ ସନ୍ଦେହ ରହିତ, ଏହି ବିଧିରେ ପୂଜା କରନ୍ତି। ଏହିମାନେ ଯଦି ପୁଷ୍କର ଅରଣ୍ୟରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ ଓ ଅବିନାଶୀ ବ୍ରହ୍ମସାୟୁଜ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଏହି ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ, ସେମାନେ ପୁନଃ ଜନ୍ମ ନେଇନାହାନ୍ତି; ମୃତ୍ୟୁ ଏବଂ ଆବୃତ୍ତି ଛାଡି, ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନରେ ନିରତ ରହନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ସାଧାରଣ ଜଗତରେ ଏବଂ ଏହାର ଚତୁର୍ବର୍ଣ୍ଣାଶ୍ରମରେ ବସନ୍ତି, ସେମାନେ ପୁନଃ ପୁନଃ ଜନ୍ମ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି; ସେମାନେ ଗୃହସ୍ଥ ଧର୍ମର ଷଟ୍କର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ରଖନ୍ତି। ଯେଉଁ ବ୍ୟକ୍ତି ଯଜ୍ଞରେ ନିମନ୍ତ୍ରିତ ହୋଇ ଉଚିତ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶୁଦ୍ଧ ଭାବରେ ହବନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ବଡ଼ ଫଳ ପାଆନ୍ତି। ଏମିତି ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କର ଯାତ୍ରା କେବେ ବାଧା ପାଉନାହିଁ; ସେ ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତି ଓ ସମୃଦ୍ଧି ସହିତ ସ୍ୱଜନମାନଙ୍କ ସହିତ ଉନ୍ନତି କରନ୍ତି। ହଜାର ହଜାର ନାରୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରହନ୍ତି, ସେ ଏକ ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ଇଚ୍ଛାମତ ଚଳନ କରନ୍ତି, ଯେଉଁଥିରେ ତାଙ୍କର ତେଜ ତରୁଣ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ। ସେ ଇଚ୍ଛାମତ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ବିନା ବାଧା ଘୁରନ୍ତି; ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କୁ ଇର୍ଷ୍ୟା କରନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଗୁଣ ଓ ଧନ ସମ୍ପଦ ଅପାର। ସ୍ୱର୍ଗରୁ ତଳେ ପଡ଼ିଲେ, ସେ ଏକ ଉତ୍ତମ କୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଇ, ଧର୍ମରେ ପାରଙ୍ଗତ, ନୀତିରତ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ନିପୁଣ ହୁଅନ୍ତି। ଏହିପରି ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ୟ, ଗୁରୁସେବା, ବେଦାଧ୍ୟୟନ, ମାଧୁକରୀ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟନିଗ୍ରହ ଦ୍ୱାରା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୁଅନ୍ତି। ସତ୍ୟରେ ଅଟୁଟ, ନିଜ କର୍ମରେ ଦୃଢ଼, ସମସ୍ତ ଭୋଗ ଉପଲବ୍ଧ କରନ୍ତି, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୁଏ। ତାଙ୍କର ତେଜ ଦ୍ୱିତୀୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଅଭିମୁଖୀନ ହୋଇ ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ଘୁରନ୍ତି; ଗୁହ୍ୟକମାନେ ତାଙ୍କୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସମ୍ମାନ ଦେଇଥାନ୍ତି। ଅପାର ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରଭାବର ଅଧିକାରୀ ହୋଇ, ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ତାଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି; ସେମାନେ ସମାନ ସ୍ୱାଧିନତା ଓ ରାଜ୍ୟ ଲାଭ କରନ୍ତି। ଦେବ, ଦାନବ ଓ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ, ତିନି ଲକ୍ଷ କୋଟି ବର୍ଷ ଅପରାଜିତ ରହନ୍ତି। ଏପରି ରାଜ୍ୟ ଲାଭ କରି, ସେମାନେ ବିଷ୍ଣୁର ଲୋକରେ ସମ୍ମାନ ପାଆନ୍ତି; ସେଠାରେ ମହିମାରେ ବସି, ପୁନଃ ତଳେ ପଡ଼ିଲେ— ବିଷ୍ଣୁ ଲୋକରୁ ତାଙ୍କର କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ସେ ସ୍ୱର୍ଗର ଅନ୍ୟ ଲୋକରେ ଯାଆନ୍ତି। ପୁଷ୍କର ଅରଣ୍ୟକୁ ପହଞ୍ଚି ବ୍ରହ୍ମଚର୍ୟ ଅବସ୍ଥାରେ ବେଦ ଅଭ୍ୟାସ କରି ବସିଥିଲେ କିମ୍ବା ସେଠାରେ ମୃତ୍ୟୁ ହେଲେ— ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ସେ ଦିବ୍ୟ ରଥରେ, ନିଜ ତେଜରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା ରୂପରେ ଯାଆନ୍ତି। ରୁଦ୍ର ଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚି, ଗୁହ୍ୟକମାନେ ସହ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି; ସେଠି ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ଏକ ମହାଶାସକ୍ତି ଓ ଅଧିପତି ହୋଇଯାଆନ୍ତି। ହଜାର ଯୁଗ ଧରି ରୁଦ୍ର ଲୋକରେ ସମ୍ମାନ ଉପଭୋଗ କରି, ପରେ ତାଙ୍କର ଯାତ୍ରା ଅଗ୍ରସର ହୁଏ। ସେଠି ସଦା ଆନନ୍ଦିତ ରହି, ନିର୍ମଳ ସୁଖ ଉପଭୋଗ କରି, ଦ୍ୱିଜ କୁଳରେ ଦିବ୍ୟ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି। ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ରୂପବାନ, ଉଚ୍ଚାରଣରେ ନିପୁଣ, ନାରୀମାନେ ଯାହାଙ୍କୁ ଚାହାନ୍ତି, ସେମିତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଭୋଗ୍ୟର ଅଧିକାରୀ। ସେ ଅରଣ୍ୟବାସୀ ରୀତି ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି, ଗ୍ରାମ ଔଷଧ ଏଡ଼ାନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଯାତ୍ରା କେବେ ବାଧା ପାଉନାହିଁ। ସେ ଶୁଖିଲା ପତ୍ର, ଫଳ, ଫୁଲ, ମୂଳ ଓ ଜଳରେ ଜୀବନ ଯାପନ କରନ୍ତି; ପଖାଳ ରାଗି, ଚକ୍କି, ଦନ୍ତଧୂନା ବ୍ୟବହାର କରିବା ଦ୍ୱାରା ଜୀବନ ଚାଲାନ୍ତି। ତାଳପତ୍ର, କଠିନ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଜଟାଧାରୀ, ଦିନକୁ ତିନିଥର ସ୍ନାନ କରନ୍ତି, ଦୋଷ ରହିତ ଓ ଦଣ୍ଡଧାରୀ ଥାନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ କଠିନ ବ୍ରତରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ଚାଣ୍ଡାଳ କିମ୍ବା ବ୍ରାହ୍ମଣ ଯେଉଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହେଉ, ଜଳ ଉପରେ ଶୋଇବା, ପଞ୍ଚାଗ୍ନି ତପସ୍ୟା, ବର୍ଷାକାଳରେ ଗୁହାରେ ରହିବା ଅଭ୍ୟାସ କରନ୍ତି। ସେମାନେ କୀଟ, କାଁଟା, ପଥରରେ ଭୂମିରେ ଶୋଇଥାନ୍ତି; ଦଣ୍ଡ ଧରି, ଦୀର୍ଘ ସ୍ଥିତିରେ ରହି, ଦାନ କରି, ଦୃଢ଼ ବ୍ରତରେ ଲିନ। ଅରଣ୍ୟ ଔଷଧ ଭୋଜନ କରି, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଭୟମୁକ୍ତ କରି, ଧର୍ମ ଅର୍ଜନରେ ନିଷ୍ଠା ରଖି, କ୍ରୋଧ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଜୟ କରିଥାନ୍ତି। ବ୍ରହ୍ମନିଷ୍ଠ, ପବିତ୍ରସ୍ଥାନବାସୀ, ପୁଷ୍କରରେ ରହୁଥିବା ଏମିତି ମୁନି ଆସକ୍ତି ତ୍ୟାଗ କରି, ନିଜେ ପ୍ରସନ୍ନ ଓ ଆଶା ରହିତ ହୁଅନ୍ତି। ଏଠାରେ ଯେଉଁମାନେ ବସନ୍ତି, ଭୀଷ୍ମ, ସେମାନଙ୍କର ଗତି ଏପରି—ଯେଉଁଠାରେ ଯଜ୍ଞବେଦୀ ତରୁଣ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ୍। ସେ ଦିବ୍ୟ ଯାନରେ ଇଚ୍ଛାମତ ଚଳନ କରି, ଆକାଶରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଅନ୍ତି। ଗାନ, ସଙ୍ଗୀତ, ନୃତ୍ୟରେ ନିପୁଣ ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ସେମାନଙ୍କ ସହ ଏକାଠି ହୋଇ, କୋଟି କୋଟି ବର୍ଷ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି। ସେ ଯେଉଁ ଦେବତାଙ୍କ ଲୋକକୁ ଚାହାନ୍ତି, ସେଠାକୁ ଅନାବୃତ ଯାଇପାରନ୍ତି; ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହରେ ସେ ସବୁଠି ତେଜସ୍ୱୀ ହୁଅନ୍ତି। ଯଦି ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକରୁ ତଳେ ପଡ଼ନ୍ତି, ବିଷ୍ଣୁ ଲୋକକୁ ଯାଆନ୍ତି; ବିଷ୍ଣୁ ଲୋକରୁ ପଡ଼ିଲେ, ରୁଦ୍ର ଲୋକରେ ପହଞ୍ଚନ୍ତି। ସେଠାରୁ ମଧ୍ୟ ପଡ଼ିଲେ, ଦ୍ୱୀପମାନେ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଜନ୍ମ ନେଇ, ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଭୋଗ କରନ୍ତି।