ଧୀଷଣ ନାମକ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପୁରୋହିତ, ନିୟମାନୁସାରେ ଏକ ବିଶେଷ ଯଜ୍ଞ ଆୟୋଜନ କଲେ । ସେ ଏଠିରେ ପଦ୍ମାର୍ପଣ ଦ୍ୱାରା, ପଦ୍ମ ଚେର ଓ ପଦ୍ମ କଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ଏକ ଶୁଭ ମଣ୍ଡପ ତିଆରି କଲେ, ଯାହା ପଦ୍ମଦୀକ୍ଷା ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଥିଲା । ଦେବତାମାନଙ୍କ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଏହି ମହାର୍ଷି ସେହି ଯଜ୍ଞ ଗ୍ରହଣ କରି, ବିଦ୍ୱାନ୍ମାନେ ଯେପରି ବେଦ ନିୟମ ଅନୁସରେ ଜ୍ଞାନ ଦେଖନ୍ତି, ସେହିଭଳି ତାଙ୍କୁ ଦେଲେ । ବୃହସ୍ପତି, ମହାନ ଚିତ୍ତ ଧାରଣ କରି, ଦୀକ୍ଷାରେ ଅଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଛାଡ଼ି, ଏକ ଅଗ୍ନି ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲେ, ଯାହା ସ୍ୱର୍ଗବାସୀଙ୍କ ପାଇଁ ଥିଲା । ଆଙ୍ଗିରାସ ଋଷି, ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ବେଦରେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ତିନି ବିଶେଷ ପାଠ ଦେଲେ—ତିନି ସୁପର୍ଣ୍ଣ, ତ୍ରିମଧୁ ଓ ପବିତ୍ର କରୁଥିବା ପବମାନୀ ସୂକ୍ତ । ସେ ମହାପୁରୁଷ, ସମସ୍ତ ପାଠ ଓ ତାହା ସହିତ ଉଚ୍ଚାରଣ ଶିଖାଇଲେ । ଏହି ସମୟରେ ‘ଆପୋ ହିଷ୍ଠ’ ଉଚ୍ଚାରଣ ସହିତ ସ୍ନାନକୁ ବ୍ରହ୍ମସ୍ନାନ ବୋଲି ଜଣାଯାଏ । ଏହି ବ୍ରହ୍ମସ୍ନାନ ପାପ ନାଶ କରେ, ଦୁଷ୍ଟମନ୍ୟଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରେ, ପୋଷଣ, ଶ୍ରୀ, ଶକ୍ତି ବଢ଼ାଏ, ସଫଳତା ଓ କୀର୍ତି ଦେଇ, କଳିଯୁଗର ଅଶୁଦ୍ଧି ଦୂର କରେ । ଏହି ନିମିତ୍ତେ, ଯେପରି ସନ୍ନିହିତ, ନିଗଢ଼, ଦୀକ୍ଷିତ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟନିଗ୍ରହ କରିଥିବା ଲୋକମାନେ କରନ୍ତି, ସେହିପରି ସମସ୍ତ ଉଦ୍ୟମରେ ବ୍ରହ୍ମସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ୍ । ସମସ୍ତେ କମଣ୍ଡଲୁ ଧରନ୍ତି, ଢିଲା ଜାମା ପିନ୍ଧନ୍ତି, ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ମାଳା ପିନ୍ଧି, ଦଣ୍ଡ ଧରି, ବାର୍କ ଚୀର ଓ ଜଟାଧାରୀ ହୋଇ ରହନ୍ତି । ସ୍ନାନ ଅଭ୍ୟାସରେ ଲିନ ରହି, ଉପବିଷ୍ଟ ହୋଇ, ଧ୍ୟାନରେ ଦୃଢ଼ ଚେଷ୍ଟା କରି, ମନକୁ ବ୍ରହ୍ମରେ ଅନ୍ତର୍ମୁଖୀ କରି, ନିୟମିତ ଭୋଜନ ଚାହାନ୍ତି । ସମସ୍ତେ ମୌନବ୍ରତ ରଖନ୍ତି, ଅନ୍ୟକୌଣସି ଦୃଶ୍ୟ, ଭାଷଣ, ସ୍ପର୍ଶ ଓ ଧ୍ୟାନ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି । ଏହିପରି ଭାବେ ସମସ୍ତ ବ୍ରତୀ ଦିନେ ତିନିଥର ସ୍ନାନ କରନ୍ତି । ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଭକ୍ତି ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଅନୁସରଣ କରି, ସମୟ ଅନୁଯାୟୀ ଧ୍ୟାନ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ମନ ଦିବ୍ୟ ଜ୍ଞାନ ଉପରେ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲା । ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କର ଚିତ୍ତ ଶୁଦ୍ଧ ଏବଂ ଏକାଗ୍ର ହେଲା, ବ୍ରହ୍ମଧ୍ୟାନର ଅଗ୍ନିରେ ତାହା ଦଗ୍ଧ ହେଲା, ତେବେ ଭଗବାନ୍ ସ୍ୱୟଂ ସମସ୍ତଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିଗୋଚର ହେଲେ । ତାଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ତେଜରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ମନ ଅଦ୍ଭୁତ ହୋଇଗଲା; ତେବେ ସେମାନେ ନିଜେଁକୁ ସ୍ଥିର କରି, ନିୟମାନୁସାରେ ଇଷ୍ଟଦେବଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ । ସେମାନେ ଷଡଂଗ ବେଦକୁ ଉପାୟ ଭାବରେ ଧରି, ହୃଦୟ ଆନନ୍ଦରେ ଭରି, ହାତ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଧରି ଏବଂ ମାଥା ଭୂମିକୁ ଛୁଇଁ ନମସ୍କାର କଲେ । ସେମାନେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଜଗତ୍ପାଳକ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ—“ବ୍ରହ୍ମର ଦେହଧାରୀ, ବ୍ରହ୍ମନିଷ୍ଠ, ଅଜୟ, ଯଜ୍ଞବିଦ୍ୟା ଦାତା, ଦୟାମୟ, ସୃଷ୍ଟିର ରୂପ, ଆପଣଙ୍କୁ ଶିରୋନମସ୍କାର । ଭକ୍ତବତ୍ସଳ, ବେଦ ଓ ସୂକ୍ତ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ, ଅନେକ ରୂପଧାରୀ, ନିଜ ମୂଳ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା, ଶତ ଆକୃତି ଧାରଣ କରିଥିବା ପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର । ସାବିତ୍ରୀ ଓ ଗାୟତ୍ରୀ ନାଥ, ପଦ୍ମାସନ, ପଦ୍ମା, ପଦ୍ମମୁଖୀ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର । ଵରଦାତା, ବରାର୍ହ, କୂର୍ମ, ମୃଗ, ଜଟା ଓ ମୁକୁଟ ଧାରୀ, ଶୃଙ୍ଗ ଓ ଶୃଚି ଧାରଣ କରିଥିବା, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର । ମୃଗଚିହ୍ନଧାରୀ, ଧର୍ମକୁ ନୟନ ଭାବେ ଧାରଣ କରିଥିବା, ବିଶ୍ୱନାମା, ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱର, ଆପଣଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର ।” “ଅପୂର୍ବ ଧର୍ମରକ୍ଷା ଆମକୁ ଦିଅନ୍ତୁ; ଶବ୍ଦ, ମନ, ଶରୀର ଦ୍ୱାରା ଆମେ ଆପଣଙ୍କୁ ଶରଣ ନେଇଛୁ, ହେ ପିତାମହ ।” ଏପରି ଦେବତାମାନେ ପ୍ରଶଂସା କଲେ, ବ୍ରହ୍ମା, ବ୍ରହ୍ମବିଦ୍ୟାର ସର୍ବୋତ୍ତମ ଜ୍ଞାତା, କହିଲେ—“ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ତୁମେ ଯାହା ଚାହଁ, ସେହି ଦର୍ଶନ ଦେବି, ଏହା ଅବଶ୍ୟ ଦିଆଯିବ । କହ, ବତ୍ସମାନେ, କ’ଣ ଚାହଁ, ମୁଁ ବର ପରେ ବର ଦେବି ।” ଏପରି ଭଗବାନଙ୍କ ଉକ୍ତି ଶୁଣି, ଦେବତାମାନେ କହିଲେ— “ହେ ଭଗବନ୍, ଏହି ଦର୍ଶନ ଆମ ପାଇଁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଓ ମହାନ୍; ଏହି ପଦ୍ମକୁ ଆପଣ ଯାହା ଛାଡ଼ିଛନ୍ତି, ଆମେ ଶୁଭ ନାମ ଦେଇଛୁ । କି କାରଣରେ ଭୂମି କମ୍ପିଛି, ଲୋକ ଅସ୍ଥିର ହେଉଛି? ଏହା କୌଣସି କାରଣ ବିନା ନୁହେଁ; ଦୟାକରି କାରଣ କହନ୍ତୁ ।” ତେବେ ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—“ତୁମେ ମାନ୍ୟଙ୍କର କ୍ଷେମ ପାଇଁ ଏହି ପଦ୍ମକୁ ରଖିଛି, ଦେବତାମାନଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ । କାରଣ ଶୁଣ । ଏଠି ଏକ ଦାନବ—ବଜ୍ରନାଭ, ଶିଶୁମାନଙ୍କ ଜୀବନ ଚୋରି କରେ, ସେ ତଳସ୍ଥ ତଳାତଳ ଅଞ୍ଚଳ ଦଳି ରହିଛି । ତୁମେ ଆସିବାକୁ ଜାଣି, ସେ ଦୁଷ୍ଟ, ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀ, ତପସ୍ୟାରତ, ଇନ୍ଦ୍ର ସହ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ବି ହତ୍ୟା କରିବାକୁ ଚାହିଁଥିଲା । ମୁଁ ପଦ୍ମପାତନ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ନାଶ କରିଛି; ତାଙ୍କ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ଓ ଶକ୍ତିର ଗର୍ବରେ, ସେ ଏପରି ଭାବେ ନିହତ ହେଲା ।” “ଏହି ସମୟରେ ବେଦବିଦ୍ୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଭକ୍ତିଶୀଳ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଭୂମିରେ ଅପମାନରେ ପଡ଼ିବେ ନାହିଁ, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ଶୁଭ ଲାଭ କରିବେ । ଦେବ, ଦାନବ, ମନୁଷ୍ୟ, ନାଗ, ରାକ୍ଷସ ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ, ମୁଁ ସମାନ ଭାବେ ରହିଛି । ତୁମେ ମାନ୍ୟଙ୍କର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ, ଏହି ଦୁଷ୍ଟକୁ ମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ମୁଁ ନାଶ କରିଛି; ଏହି ପଦ୍ମ ଦେଖି ସେ ପୁଣ୍ୟାତ୍ମାମାନେ ପାଇଥିବା ଲୋକରେ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲା ।” “ମୋ ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବା ପଦ୍ମଦ୍ୱାରା, ଏହି ସ୍ଥାନ ପୃଥିବୀରେ ପୁଷ୍କର ନାମରେ ପରିଚିତ ହେବ, ଏହା ମହାତୀର୍ଥ ଓ ପବିତ୍ରତା ଓ ପୁଣ୍ୟ ଦାତା ହେବ । ଏହା ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ପୁଣ୍ୟ ଦେଇଥାଏ; ଭକ୍ତି ଅନ୍ୱେଷଣ କରୁଥିବା ଭକ୍ତମାନେ ପାଇଁ ଏହା ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କୁ ଅନୁଗ୍ରହ ।” “ଏହି ବନରେ ନିରନ୍ତର ବାସ କରିବା ଓ ଗଛମାନଙ୍କ ଅନୁରୋଧରେ, ନିଷ୍ପାପ ମହାକାଳ ମୋ ପାଇଁ ଏହି ବନକୁ ଆସିଥିଲେ । ଏବଂ ତୁମେ ଯେଉଁମାନେ ତପସ୍ୟା କରୁଛ, ତୁମକୁ ମହାଜ୍ଞାନ ଦିଆଯାଇଛି; ଦେବଗଣ, ନିଜ ଓ ପର ଉପକାର ହୃଦୟରେ ଧାରଣ କର ।” “ତୁମେ ପୃଥିବୀରେ ବିଭିନ୍ନ ରୂପରେ ପ୍ରତିତିହେବା ଉଚିତ୍; ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଜ୍ଞାନୀଙ୍କୁ ଦ୍ୱେଷରେ କଷ୍ଟ ଦେଇଥିବା ପୁରୁଷ ପାପରେ ଦଣ୍ଡିତ ହୁଏ । ସେ କୋଟି କୋଟି ଜନ୍ମରେ ମଧ୍ୟ ପାପ ମୁକ୍ତ ହେବେ ନାହିଁ; ବେଦବିଦ୍ୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କିମ୍ବା ନିନ୍ଦା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ ।