ଏକ ଦିନ, ଦକ୍ଷିଣ, ଉତ୍ତର ଏବଂ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଦେବତାମାନେ ଏକାଠି ହେଲେ। ତେବେ ବାୟୁ ଦେବ, ସେମାନେ ମନରେ ଧରି, ପୁନଃପୁନ ତାଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ। ବାୟୁ କହିଲେ—ବିରିଞ୍ଚି, ଅର୍ଥାତ୍ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ସଦା ଦେଖିବା ପାଇଁ ତିନିଟି ପ୍ରକାର ଉପାୟ ଅଛି: ଶ୍ରଦ୍ଧା, ଜ୍ଞାନ, ତପସ୍ୟା ଏବଂ ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା। ଯୋଗୀମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଏବଂ ଅସ୍ପଷ୍ଟ ଦୁଇ ପ୍ରକାର ରୂପରେ ଦେଖନ୍ତି; ତପସ୍ୱୀମାନେ ସ୍ପଷ୍ଟ ରୂପକୁ ଦେଖନ୍ତି, ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଅସ୍ପଷ୍ଟ ରୂପକୁ ଦେଖନ୍ତି। ଯେତେବେଳେ ଜ୍ଞାନ ଉଦୟ ହୋଇଥାଏ, ଦୁର୍ବଳ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଥିବା ଲୋକ ସେଠାରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଦେଖିପାରନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ଯୋଗୀମାନେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ଦେଖନ୍ତି। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଅପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳ ଭାବରେ, ପ୍ରଧାନ ଓ ପୁରୁଷର ନାୟକ ଭାବରେ ଦେଖିବା ଉଚିତ। ଯେମାନେ କାର୍ଯ୍ୟ, ମନ ଏବଂ ବାଣୀରେ ସଦା ଭକ୍ତି ରଖନ୍ତି, ସେମାନେ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କୁ ସମୀପ କରନ୍ତି। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଉପାସନା କରିବା, ତପସ୍ୟା କରିବା ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦ୍ୱିଜ ମାନେ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଅତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ବ୍ରହ୍ମା ସବୁବେଳେ ଜାଣନ୍ତି; ତେବେ ବାୟୁଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କର ଉପକାର ବୁଝିଲେ। ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଦେଖିବା ଆଶାରେ, ମନରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଅଭିଲାଷ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ବାଣୀର ନାୟକଙ୍କୁ କହିଲେ—“ଆମକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦ୍ୱିଜ ଦୀକ୍ଷା ଦିଅ, କାରଣ ଆମେ ଜ୍ଞାନୀ ଓ ପଣ୍ଡିତ।” ଗୁରୁ, ସେମାନେ ଦୀକ୍ଷା ଦେବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି, ବେଦ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଦେବତାମାନେକୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦୀକ୍ଷା ଦେଲେ। ସମ୍ମାନପୂର୍ବକ ପୋଷାକ ପିନ୍ଧି, ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ, ସେମାନେ ଶିଷ୍ୟ ହେଲେ; ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦୟା ପାଇଁ, ପୌଷ୍କର ନାମକ ଜ୍ଞାନ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ। ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପୁରୋହିତ ଧିଷଣା ବେଦ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ବିଦ୍ଧି ଦ୍ୱାରା ଯଜ୍ଞ ପୂର୍ବକ ଦୀକ୍ଷା କରିଲେ; ଅନୁଷ୍ଠାନ ପାଇଁ ପଦ୍ମ ମଞ୍ଚ ଏବଂ ପଦ୍ମ ତଣ୍ଡ ଦେଇ ଯଜ୍ଞ କରିଲେ। ଋଷି, ଦେବତାମାନେ ଚାହିଁଥିବା ଅନୁସାରେ, ସେମାନେକୁ ବେଦ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଜ୍ଞାନ ଦେଲେ। ବୃହସ୍ପତି, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ମନ ଧାରଣ କରି, ଦୀକ୍ଷାରେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଛାଡି, ଏକ ଅଗ୍ନି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି, ସ୍ଵର୍ଗବାସୀମାନେ ପାଇଁ ଯଜ୍ଞ କଲେ। ଅଙ୍ଗିରା, ଶୁଭ୍ର ମନରେ, ବେଦ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ତ୍ରିସୁପର୍ଣ୍ଣ, ତ୍ରିମଧୁ ଏବଂ ପାଵମାନୀ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବାକୁ ଦେଲେ। ସେ, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବୁଦ୍ଧି ସହିତ, ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ର ଓ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଶିଖାଇଲେ; ଉଚ୍ଚାରଣ 'ଆପୋ ହିଷ୍ଠ' ସହିତ ସ୍ନାନ କରିବାକୁ, ଏହି ସ୍ନାନକୁ ବ୍ରହ୍ମା ସ୍ନାନ ବୋଲି କହାଯାଏ। ଏହା ପାପ ନାଶ କରେ, ଦୁଷ୍ଟମାନେକୁ ଶାନ୍ତ କରେ, ପୋଷଣ, ଶ୍ରୀ, ଶକ୍ତି ବୃଦ୍ଧି କରେ; ସଫଳତା, କୀର୍ତ୍ତି ଦେଇ, କଳି ଦୂଷିତତା ଦୂର କରେ। ଏହି ଦ୍ୱିଜ, ମୌନ, ନିୟମିତ, ଦୀକ୍ଷିତ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହ କରିଥିବା ଲୋକମାନେ ସମସ୍ତ ଉଦ୍ୟମରେ ବ୍ରହ୍ମା ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ। ସମସ୍ତେ ଜଳପାତ୍ର ଧରି, ଢିଲା ପୋଷାକ, ମାଳା, ଦଣ୍ଡ ଧରି, ଚାଳ ଚେରା ଏବଂ ଜଟା ରଖିଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ଥାନ୍ତି। ସ୍ନାନ କ୍ରିୟାରେ ଲଗ୍ନ, ଶୁଭ୍ର ଭାବରେ ବସି, ଧ୍ୟାନରେ ଉଦ୍ୟମ କରି, ବ୍ରହ୍ମାନ୍ତରେ ମନ ଆକେନ୍ଦ୍ରିତ କରି, ନିୟମିତ ଖାଦ୍ୟ ଆଶା କରନ୍ତି। ମୌନ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରି, ଦୃଷ୍ଟି, ମୁଖ, ସଂସ୍ପର୍ଶ ଏବଂ ଅନ୍ୟ କଥାର ଧ୍ୟାନ ରହିବା ଦୂରେ ରଖି, ଏହି ପ୍ରତିଜ୍ଞାଧାରୀମାନେ ଦିନରେ ତିନିଥର ସ୍ନାନ କରନ୍ତି। ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଭକ୍ତି ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଅନୁସରଣ କରି, ନିୟମିତ ଧ୍ୟାନରେ ତାଙ୍କର ମନ ଦିବ୍ୟ ଜ୍ଞାନରେ ପ୍ରବେଶ କଲା। ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କର ମନ ପବିତ୍ର ଏବଂ ଏକାଗ୍ର ହେଲା, ବ୍ରହ୍ମା ଧ୍ୟାନର ଅଗ୍ନିରେ ତାଙ୍କର ମନ ଦଗ୍ଧ ହେଲା, ସେତେବେଳେ ଭଗବାନ ବ୍ରହ୍ମା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦେଖାଗଲେ। ତାଙ୍କର ଚେତନା ଆଲୋକରେ ଭରିଯାଇ, ଦେବତାମାନେ ଅବାକ ହେଲେ; ତେବେ ତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରି, ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଉପାସନା କଲେ। ଷଡ଼ଅଙ୍ଗ ବେଦକୁ ଉପାୟ ଭାବରେ ନେଇ, ହୃଦୟ ଆନନ୍ଦ ଏବଂ ଏକାଗ୍ର ଭାବରେ, ହାତ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ରଖି, ମୁଣ୍ଡ ଭୂମିକୁ ଛୁଇଁ, ସେମାନେ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ। ଦେବତାମାନେ କହିଲେ: “ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ, ବ୍ରହ୍ମା ରୂପୀ ଶରୀର ଧାରଣ କରିଥିବା, ବ୍ରହ୍ମାନ୍ତରେ ଲଗ୍ନ ଓ ଅଜୟ, ଆମେ ନମସ୍କାର କରୁଛୁ। ବିଦ୍ୟା ଦାତା, ଯଜ୍ଞ ଜ୍ଞାନ ଦେଇଥିବା, ଜଗତରେ ଦୟା ରଖିଥିବା, ସୃଷ୍ଟି ରୂପୀ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଭକ୍ତମାନେ ପ୍ରତି ଦୟାଶୀଳ, ବେଦ ମନ୍ତ୍ର ଓ ଷ୍ଟୁତିରେ ପ୍ରଶଂସିତ, ଅନେକ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା, ଏକ ସତ୍ୟ ରୂପୀ, ଶତ ଆକୃତି ଧାରଣ କରିଥିବା, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ସାବିତ୍ରୀ ଓ ଗାୟତ୍ରୀର ନାୟକ, ପଦ୍ମ ଉପରେ ବସିଥିବା, ପଦ୍ମା, ପଦ୍ମ ମୁଖ ଧାରଣ କରିଥିବା, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଦାନ ଦେବାର ଯୋଗ୍ୟ, କୂର୍ମ ଓ ମୃଗ ରୂପୀ, ଜଟା ଓ ମୁକୁଟ ଧାରଣ କରିଥିବା, ମଣ୍ଡ ଓ ଯଜ୍ଞ ଚମଚ ଧାରଣ କରିଥିବା, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ମୃଗ ଚିହ୍ନ ଧାରଣ କରିଥିବା, ଧର୍ମ ଚକ୍ଷୁ ଭାବରେ ରଖିଥିବା, ବିଶ୍ୱ ନାମ ଧାରଣ କରିଥିବା, ବିଶ୍ୱ ନାୟକ, ଜଗତର ସ୍ୱାମୀ, ପୁନଃପୁନ ନମସ୍କାର। ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଧର୍ମ ରକ୍ଷା ଦିଅ; ଆମେ ଶବ୍ଦ, ମନ ଓ ଶରୀରରେ ଆପଣଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରିଛୁ, ଆପଣ ହେଉଛନ୍ତି ପ୍ରଜାପତି।” ଏପରି ଦେବତାମାନେ ସ୍ତୁତି କରିଥିବାବେଳେ, ବ୍ରହ୍ମା, ବ୍ରହ୍ମାନ୍ତରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, କହିଲେ: “ଆମେ ତୁମେ ଚାହିଁଥିବା ଦର୍ଶନ ଦେବି, ଏହା ଅବିଫଳ ହେବ।” “ବର ଚାହିଁ, ପୁତ୍ରମାନେ, ଆମେ ବର ପରେ ବର ଦେବି।” ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ଦେବତାମାନେ କହିଲେ: “ଏହି ବର ଏବେ ଆମେ ପାଇଁ ସବୁଠୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ବଡ଼; ଏହି ପଦ୍ମ ଆପଣ ଫେଙ୍ଗିଥିବା, ଆମେ ଶୁଭ୍ର ନାମ ଦେଇଛୁ। କିଏଁ ଭୂମି କମ୍ପିଛି ଓ ଜଗତ ବିଚଳିତ? କାରଣ ବିନା କିଛି ହେବ ନାହିଁ; ଦୟାକରି ଏହାର କାରଣ କହନ୍ତୁ।” ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: “ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଏହି ପଦ୍ମ ରଖିଛି; ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ରକ୍ଷା ଦେବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ। ଏହାର କାରଣ ଶୁଣ। ଏକ ଦେମନ୍ ବଜ୍ରନାଭ, ଶିଶୁମାନଙ୍କର ଜୀବନ ଚୋରି ନେଉଥିବା, ତଳ ଭୂମିକୁ ଦଳାଇ ଅସୁର ଆସିଛି।