ଏହିପରି ଘଟଣାରେ, ଯେତେବେଳେ ଦେବତାମାନେ ସମସ୍ତେ ଏକଠି ହୋଇଥିଲେ, ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭଗବାନ୍ ବିଷ୍ଣୁ ଆସିପହଞ୍ଚିଲେ। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଦେଖି ସ୍ୱର୍ଗବାସୀ ଦେବତାମାନେ ନମସ୍କାର କରି, ଭୟଭୀତ ହୃଦୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ହେ ପ୍ରଭୁ, ଏହି ଅଶୁଭ ସଙ୍କେତ ଓ ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣାଗୁଡ଼ିକ କ’ଣ? କେଉଁ ଶକ୍ତି କିମ୍ବା କ’ଣ ସମୟର ପ୍ରଭାବରେ ଏ ତିନି ଲୋକ କମ୍ପିତ ହେଉଛି?” ସେମାନେ ଆଉ ଜାଣିବାକୁ ଚାହିଲେ, “ଦେଖୁଛୁ, କଳ୍ପ ଶେଷ ଆସିଗଲା ବୋଲି ଲାଗୁଛି, ନୀତିର ସମୁଦ୍ର ଭଙ୍ଗ ହେଇଛି, ଦିଗ୍ଦିଗନ୍ତର ଚାରି ହାତୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି—ଏହି ସମସ୍ତ ଅସ୍ଥିରତାର କାରଣ କ’ଣ?” ତେବେ ଆଉ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “କାହିଁକି ପୃଥିବୀ ସାତ ସମୁଦ୍ରର ଜଳରେ ବଢ଼ିଗଲା? ଏହି ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦର କାରଣ କ’ଣ? ଏହା କୌଣସି କାରଣ ବିନା କାହିଁକି ହେଉଛି?” ସେମାନେ କହିଲେ, “ଏପରି ଏକ ଶବ୍ଦ, ଯେଉଁଥିରେ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କେବେ ଶୁଣାଯାଇନାହିଁ, ଆଗକୁ ମଧ୍ୟ ହେବ ନାହିଁ; ଏହି ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନିରେ ତିନି ଲୋକ ଅସ୍ଥିର ଓ ଅସ୍ପଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଛି।” “ଏହି ଶବ୍ଦ ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶୁଭ କି ଅଶୁଭ, ଏହା ଆପଣ ଜାଣିଥିଲେ ଦୟାକରି କହନ୍ତୁ।” ଦେବତାମାନେ ଏପରି ପ୍ରଶ୍ନ କରିବା ପରେ, ସର୍ବଶକ୍ତିଶାଳୀ ବିଷ୍ଣୁ ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ହୋଇ କହିଲେ, “ମାନ୍ୟବର ଦେବଗଣ, ଭୟ କରିବେ ନାହିଁ; ଏହି ଘଟଣାର କାରଣ ମୁଁ ଖୋଲିବି। ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଜାଣିଛି—ସେହି ପଦ୍ମହସ୍ତ ବ୍ରହ୍ମା, ଯିଏ ତିନି ଲୋକଙ୍କ ପିତାମହ, ସେ ପୃଥିବୀର ଏକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅରଣ୍ୟରେ ପାହାଡ଼ ତଳେ ବ୍ରହ୍ମୟଜ୍ଞ କରିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହୋଇଛନ୍ତି। ତାଙ୍କ ହସ୍ତରୁ ଏକ ପଦ୍ମ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଲା, ଏହି ଶବ୍ଦରେ ତୁମେ ସମସ୍ତେ ଭୟଭୀତ ହେଇଯାଇଛ। ସେଠାରେ ଏହି ସୁନ୍ଦର ଅରଣ୍ୟରେ ଦ୍ରୁମ ମାଳିକା ଓ ମାଳା ଗନ୍ଧରେ ମଧୁର ହୋଇ, ବ୍ରହ୍ମା ତାହାକୁ ଗ୍ରହଣ କରିଲେ। ଲୋକମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ସେଠି ବାସ କରିବାକୁ ଚୟନ କଲେ; ସେଠିକୁ ପୁଷ୍କର ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଏବଂ କ୍ଷେତ୍ରଟି ହେଉଛି ବୃଷଭ କ୍ଷେତ୍ର। ସେହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାପିତ। ଏବେ ମୋ ସହିତ ତୁମେ ସମସ୍ତେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଅ, ସେଠି ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କର। ଯେତେବେଳେ ସେ ପୂଜିତ ହେବେ, ଏକ ପରେ ଏକ ଅନେକ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେବେ।” ଏପରି କହି ବିଷ୍ଣୁ, ଦେବତାମାନେ ଓ ଦାନବମାନେ ସହିତ, ଆନନ୍ଦିତ ହୃଦୟରେ, କୋଇଲିର ମଧୁର ସ୍ୱର ମଧ୍ୟରେ, ସେଠି ବ୍ରହ୍ମା ବସିଥିବା ଅରଣ୍ୟକୁ ଯାଇଲେ। ସେମାନେ ସେହି ଅରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଚମକୁଥିବା ଫୁଲ ଏବଂ ଅନେକ ପ୍ରକାର ମାଳା ରହିଛି, ଏହି ଅରଣ୍ୟଟି ନନ୍ଦନ ଉଦ୍ୟାନ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଏହି ଅରଣ୍ୟଟି ପଦ୍ମ ଓ ଅନେକ ପ୍ରକାର ବନଫୁଲରେ ଭରିଥିଲା, ଦେବତାମାନେ ଏହି ସୁନ୍ଦର ଅରଣ୍ୟକୁ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ଉଲ୍ଲାସିତ ହେଲେ। ତେବେ, ଦେବତାମାନେ ଏଠାରେ ଘୁରିବାକୁ ଲାଗିଲେ, ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ଏହି ଅରଣ୍ୟରେ ସେମାନେ ଶିକାର କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। କିନ୍ତୁ, ଦୃତ ଚେଷ୍ଟା କରିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେମାନେ ସେହି ଚମତ୍କାର ଅରଣ୍ୟର ସୀମା ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଏହି ଖୋଜରେ ଦେବମାନେ ବାୟୁଦେବଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ବାୟୁ ଦେବତାମାନେ କୁହିଲେ, “ତୁମେ ତପସ୍ୟା ବିନା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିବେ ନାହିଁ।” ଏହିପରି ଖୋଜ ଓ ଶ୍ରମରେ, ସେମାନେ ପାହାଡ଼ ଶିଖରରେ ବିଶ୍ରାମ କଲେ। ପୁନିପୁନି ବାୟୁ ଦେବତା, ଦକ୍ଷିଣ, ଉତ୍ତର ଓ ମଧ୍ୟ ଦିଗରେ ଚାଲି, ହୃଦୟରେ ସେମାନେ ଉପଦେଶ ଦେଲେ, “ବିରିଞ୍ଚି (ବ୍ରହ୍ମା)ଙ୍କୁ ଦେଖିବା ପାଇଁ ତିନିଟି ଉପାୟ ଅଛି—ଶ୍ରଦ୍ଧା, ଜ୍ଞାନ, ତପସ୍ୟା ଓ ଯୋଗ। ଯୋଗୀମାନେ ଦେବତାଙ୍କୁ ସାକ୍ଷାତ୍ ଓ ଅସାକ୍ଷାତ୍ ଦୁଇ ଭାବରେ ଦେଖନ୍ତି; ତପସ୍ୱୀମାନେ ସାକ୍ଷାତ୍ ଦେଖନ୍ତି, ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଅସାକ୍ଷାତ୍ ଦେଖନ୍ତି। ଯେତେବେଳେ ଜ୍ଞାନ ଉଦୟ ହୁଏ, ଦୃଢ଼ ଶ୍ରଦ୍ଧା ନଥିଲେ ଦେଖିପାରିବେ ନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ଯୋଗୀମାନେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଦ୍ରୁତ ଦେଖନ୍ତି। ସେଉଁଠି ସ୍ଥିର, ପ୍ରଧାନ ଓ ପୁରୁଷଙ୍କ ନାୟକ ଭାବେ ଦେଖିବା ଉଚିତ; ଯେଉଁମାନେ କ୍ରିୟା, ମନ ଓ ଭାଷାରେ ସଦା ଭକ୍ତିଶୀଳ, ସେମାନେ ପିତାମହ (ବ୍ରହ୍ମା)ଙ୍କ ସମୀପକୁ ଯାନ୍ତି। ତେଣୁ, ତପସ୍ୟା କର, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୂଜାରେ ନିଷ୍ଠା ରଖ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଯେପରି ଦ୍ୱିଜତ୍ୱ ଧାରଣ କରନ୍ତି।” ବାୟୁଙ୍କ ଉପଦେଶ ଶୁଣି ଏବଂ ତାହାର ଉପକାର ମନେ ପକାଇ, ସମସ୍ତଙ୍କ ମନ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦର୍ଶନ ଇଚ୍ଛାରେ ଭରିଗଲା। ସେମାନେ ବାଣୀର ଦେବତାଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ, “ଆମକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦ୍ୱିଜତ୍ୱ ଦିଅନ୍ତୁ, ଆମେ ଜ୍ଞାନୀ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍।” ଗୁରୁ ତାଙ୍କୁ ବେଦ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଉପନୟନ କରାଇଲେ। ସମସ୍ତେ ନମ୍ର ଅଟିରେ, ଶିଷ୍ୟ ଭାବେ ଅନୁଗତ ହେଲେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ କୃପାରେ ପୌଷ୍କର ନାମକ ଜ୍ଞାନ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ। ଉତ୍ତମ ପୁରୋହିତ ଧିଷଣ ଏହି ବ୍ରହ୍ମୟଜ୍ଞ ବେଦ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ କଲେ; ପଦ୍ମ ମୂଳ ଦ୍ୱାରା ପଦ୍ମ ବେଦୀ ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲେ। ଋଷି, ଦେବମାନଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ, ସେମାନେ ପ୍ରତି ବେଦ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଜ୍ଞାନ ଦେଲେ। ବୃହସ୍ପତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରି, ଦେବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ଅଗ୍ନି ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲେ। ଅଙ୍ଗିରାସ୍ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ବେଦ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ତିନି ପ୍ରକାର ସ୍ତୋତ୍ର—ତ୍ରିସୁପର୍ଣ୍ଣ, ତ୍ରିମଧୁ, ଓ ପବମାନୀ ହ୍ୟମ୍ନ—ପାଠ କରାଇଲେ। ସେ, ଉତ୍ତମ ଧୀମାନ୍, ସମସ୍ତ ପାଠ ଓ ଚର୍ଚ୍ଚା ଶିଖାଇଲେ; ‘ଆପୋ ହିଷ୍ଠ’ ଉଚ୍ଚାରଣ ସହିତ ସ୍ନାନକୁ ବ୍ରହ୍ମସ୍ନାନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଏହି ସ୍ନାନ ପାପ ନାଶ କରେ, ଦୁଷ୍ଟତା ଶାନ୍ତ କରେ, ପୋଷଣ, ଶ୍ରୀ, ଓଜ ଓ ବଳ ବଢ଼ାଏ; ଏହା ସିଦ୍ଧି, ଖ୍ୟାତି ଦେଇ କଳିଦୋଷ ଦୂର କରେ। ତେଣୁ, ଯେପରି ମୌନୀ, ନିୟମିତ, ଉପନୀତ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହ କରିଥିବା ଲୋକମାନେ କରନ୍ତି, ସେପରି ସମଗ୍ର ଚେଷ୍ଟାରେ ବ୍ରହ୍ମସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ। ସମସ୍ତେ କମଣ୍ଡଳୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ଢିଲା ବସ୍ତ୍ର, ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ମାଳା, ଦଣ୍ଡ, ଚଳା ଚିର, ଓ ଜଟା ପିନ୍ଧନ୍ତି। ସ୍ନାନ ଅଭ୍ୟାସରେ ବ୍ୟସ୍ତ, ଶୁଭ ଆସନରେ ବସି, ଧ୍ୟାନରେ ଲଗ୍ନ, ବ୍ରହ୍ମନ୍ ଉପରେ ଚିତ୍ତ ଏବଂ ନିୟମିତ ଆହାର ଇଚ୍ଛାରେ ରହନ୍ତି।