ନାଗ ଗଛମାନେ ଫୁଲରେ ଭରିଥିବା ଡାଳମାନେ ସଜି, ପରସ୍ପରର ସୁଗନ୍ଧ ଶ୍ୱାସ ନେଉଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ଅନ୍ୟଅଞ୍ଚଳରେ ଗଛମାନେ ଫୁଲ ଓ ହଳଦିଆ ବାନୀରାର ପୁଷ୍ପକେଶ ଧାରଣ କରିଥିଲେ। କର୍ଣ୍ଣିକାର ଗଛମାନେ ବହୁତ ଫୁଲ ଧାରଣ କରି, କେତେକ ସ୍ଥାନରେ ତାଙ୍କର ଗଭୀର କଳା ଅଙ୍କୁର ହଲେ ଚଳାନ୍ତିଆ କଳା ଚକ୍ଷୁ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଦୁଇଜଣ ବା ଦଳରେ ଉଭୟ, ନଦୀ ମୁହାଣାରେ ଗଛର ଶୃଙ୍ଖଳା ଦମ୍ପତିମାନେ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଶୋଭାମାନ୍ୟ ପୁଷ୍ପରେ ଶୋଭିତ। ପୂଜ୍ୟ ଅରଣ୍ୟଦେବତାମାନେ ମନୁଷ୍ୟ ଶରୀର ଧାରଣ କରିଥିବା ପରି ପ୍ରତୀତ ହେଉଥିଲେ; ଏଠା ସେଠା ଲତାମାନେ ଫୁଲର ଆଳଙ୍କାରେ ଚମକୁଥିଲେ। ଦିଗ୍ଦିଗନ୍ତରେ ଗଛମାନେ ଯୁବ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଉଁଚା ହୋଇ ଦାନ୍ଡାଇଥିଲେ; କେଉଁଠି କେଉଁଠି ସର୍ଜ ଓ ଅର୍ଜୁନ ଗଛ ଫୁଲିଉଠି ଅରଣ୍ୟକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରୁଥିଲେ। ଧୋଇଥିବା ପଟବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା ପୁରୁଷମାନେ ପରି, ଗଛମାନେ ଫୁଲିଥିବା ଅତିମୁକ୍ତ ଲତାରେ ଆବୃତ ହୋଇଥିଲେ। ଏମିତି ଆଳିଙ୍ଗନରେ ତାଲିଆଁ ଗଛମାନେ ନିଜ ଜନନୀ ସହିତ ରମଣୀମାନେ ପରି ଚମକୁଥିଲେ; ସାଲ ଓ ଅଶୋକ ଗଛ ତାଙ୍କର ପତ୍ରରେ ଆଳିଙ୍ଗିତ ହେଉଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ପରସ୍ପର ସହିତ ନୁହେଁ। କଠଳ, ସାଲ ଓ ଅର୍ଜୁନ ଗଛମାନେ ତାଙ୍କର ଡାଳରେ ପରସ୍ପରକୁ ଛୁଇଁ, ପୁରୁଣା ବନ୍ଧୁ ପୁନର୍ମିଳନ ପରି, ଫଳ ଓ ଫୁଲର ଭାରେ ଝୁକିଯାଉଥିଲେ। ବାୟୁର ଚାପରେ ଡାଳମାନେ ମିଶିଯାଇ, ପୁଷ୍ପ ଓ ଫଳରେ ପରସ୍ପରକୁ ସମ୍ମାନ ଦେଉଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ଆଗତମାନେକୁ ବନ୍ଦନା କରିବାକୁ ଉଠିଥିବା ପରି, ଗଛମାନେ ଶୋଭାର ନିମିତ୍ତେ ବିନ୍ୟାସିତ ଏବଂ ଅସଂଖ୍ୟ ଫୁଲରେ ଆବୃତ ଥିଲେ। ବସନ୍ତକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ, ତାଙ୍କର ଶିଖର ଫୁଲର ଶୋଭାରେ ଭାରି, ପବନରେ ଡୋଳି, ପୁରୁଷମାନେ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ଗଛମାନେ ମୁଣ୍ଡରେ ମାଳା ପିନ୍ଧି, ପବନରେ ଡୋଳି, ମାନବମାନେ ମାଳା ପିନ୍ଧି ନୃତ୍ୟ କରୁଥିବା ପରି ଆନନ୍ଦରେ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ। ଲତାମାନେ ସହିତ ଗଛମାନେ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ, ଯେପରି ପୁରୁଷ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟା ସହିତ ନୃତ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି; କେଉଁଠି କେଉଁଠି ଗଛମାନେ ନିଜ ଫୁଲିଥିବା ଲତା ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ ହୋଇଥିଲେ। ସେମାନେ ତାରାମାଳାରେ ଚମକୁଥିବା ଶରତ୍ ଆକାଶ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ; ଗଛର ଶିଖରରେ ଚମକୁଥିବା ଚମ୍ପା ଲତା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇଥିଲା। ବିଚାରପୂର୍ବକ ବିନ୍ୟାସ କରାଯାଇ, ଗଛମାନେ ମୁକୁଟ ପରି ଚମକୁଥିଲେ; ହରିତ ଗଛମାନେ ସୁନାଳି ରଙ୍ଗରେ ଫଳ ଓ ଫୁଲ ଧାରଣ କରୁଥିଲେ। ଧର୍ମିକମାନେ ସହିତ ସାଙ୍ଗତ୍ୟରେ ମିତ୍ରତା ପ୍ରଦର୍ଶନ କରୁଥିବା ପରି, ପୁଷ୍ପର ସୁନାଳି ପରାଗ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ବ୍ୟାପିଥିଲା। କଦମ୍ବ ଫୁଲର ବିଜୟ ଘୋଷଣା କରୁଥିବା ପରି, ମଧୁରେ ମତ୍ତ ମଧୁମକ୍ଷିକାମାନେ ଏଠା ସେଠା ଉଡ଼ିଉଡ଼ିଯାଉଥିଲେ। ଉଦ୍ୟାନରେ କୋଇଲା ପୁରୁଷମାନେ ତାଙ୍କର ସାଥିନୀ ସହିତ ଥିଲେ; କେଉଁଠି କେଉଁଠି ଦଳେ ଦଳେ ଶିରୀଷ ଫୁଲ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା ଟିଆପାଖି ଦମ୍ପତି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ତାଙ୍କର ସାଥିମାନେ ସହିତ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ, ଚମକୁଥିବା ପୁଛ ଧାରଣ କରିଥିବା ମୟୂରମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଧ୍ୱନିରେ ଗୀତ ଗାଉଥିଲେ, ଯେପରି ପୂଜ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି। ଅରଣ୍ୟ ସୀମାନ୍ତରେ ମଧ୍ୟ, ଦଳେ ଦଳେ ପକ୍ଷୀମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଡାକରେ ଅନୁରଣିତ ହୋଇ, ନୃତ୍ୟାଙ୍ଗନାମାନେ ପରି ଚମକୁଥିଲେ। ସେମାନେ ସୁନ୍ଦର ଅରଣ୍ୟକୁ ଅଧିକ ଆନନ୍ଦମୟ କରୁଥିଲେ, ସଦା ନାନା ପ୍ରକାର ଜନ୍ତୁ ଦଳ ଓ ଚିରନ୍ତନ ଆନନ୍ଦ ନିମଗ୍ନ ପକ୍ଷୀମାନେ ଥିଲେ। ସେଇ ଅରଣ୍ୟ, ନନ୍ଦନ ଉଦ୍ୟାନ ସମାନ, ଚିତ୍ତକୁ ଅଧିକ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଥିଲା; ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ପଦ୍ମଜ ଏପରି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଅରଣ୍ୟ ରୂପକୁ ଦେଖିଲେ। ସେ ମୃଦୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ, ଦର୍ପଣରେ ଦେଖୁଥିବା ପରି, ଏହି ଗଛ ଶୃଙ୍ଖଳାକୁ ଅନୁଭବ କରିଲେ; ଦେବତା କୁଅଁର ଆଗମନ ଦେଖି, ଗଛମାନେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରିଲେ। ସେମାନେ ଭଗବାନ୍ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଭକ୍ତିପୂର୍ବକ ଜଣାଇ, ନିଜ ଉତ୍ସବ ଫୁଲ ଛାଡ଼ିଲେ; ବ୍ରହ୍ମା ସେହି ଫୁଲର ଅର୍ପଣ ଗ୍ରହଣ କଲେ। ସେ କହିଲେ, "ବର ଚୟନ କର, ହେ ଗଛମାନେ, ତୁମେ ଶୁଭ ହେଉ।" ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ଗଛମାନେ କିଛି ଧାରଣା ଛାଡ଼ି, ହାତ ଯୋଡ଼ି, ବିରିଞ୍ଚିଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇ କହିଲେ: "ଯଦି ଆପଣ ବର ଦେବେ, ହେ ଶରଣାଗତ ପ୍ରିୟ, ଆମର ଏକମାତ୍ର ଇଚ୍ଛା, ଆପଣ ସଦା ଏଠି ଅବସ୍ଥାନ କରନ୍ତୁ।" "ଏହି ଅରଣ୍ୟରେ ଆପଣ ଥାନ୍ତୁ, ଏହା ଆମର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆଶା। ହେ ପ୍ରପିତାମହ, ଆମେ ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରୁ। ଯଦି ଆପଣ ଏଠି ରହିବେ, ଦେବମାନଙ୍କ ନାୟକ, ବିଶ୍ୱର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ତେବେ ଏଠି ଆସିବା ଶରଣାଗତମାନେ ନିଜ ଇଚ୍ଛାଅନୁଯାୟୀ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ବର ପାଉନ୍ତୁ।" "ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ବର ମଧ୍ୟରେ ଆମେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ବର ଚାହାଁନାହିଁ; ଆପଣଙ୍କର ଉପସ୍ଥିତି ଦ୍ୱାରା ଏହି ସ୍ଥାନ ସବୁଠାରୁ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ହେଉ।" ତେବେ ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ, "ଏହି ସ୍ଥାନ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଓ ପବିତ୍ର ହେବ; ସଦା ଫୁଲ ଓ ଫଳରେ ଭରିଥିବା, ଯୁବତା ଶକ୍ତିରେ ସ୍ଥିର ରହିବ।" "ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଚଳିପାରିବ, ଚାହିଦା ଅନୁଯାୟୀ ଆକୃତି ଧାରଣ କରିପାରିବ, ଚାହିଦା ଅନୁଯାୟୀ ଫଳ ଦେଇପାରିବ, ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିପାରିବ, ତପୋଫଳର ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ରହିବ।" "ମୋ ଦୟାରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସମୃଦ୍ଧିରେ ଅନ୍ୱିତ ହେବ।" ଏପରି ଭାବେ ବରଦାନୀ ବ୍ରହ୍ମା ଗଛମାନେକୁ କୃପା କଲେ। ହଜାର ବର୍ଷ ରହି, ସେ ତାଙ୍କର ପଦ୍ମ ଭୂମିରେ ଛାଡ଼ିଲେ; ଏହା ଝରିବା ସହ ବୃହତ୍ ଭୂମି ନେତ୍ରଲୋକ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କମ୍ପିଉଠିଲା। ସମୁଦ୍ରମାନେ ତାଙ୍କର ତରଙ୍ଗ ଉତ୍କଳିତ କରି, ତୀର ଛାଡ଼ି ଦୁଃଖିତ ହୋଇଯାଉଥିଲେ; ଇନ୍ଦ୍ରର ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ ପାଇଥିବା ପରି ବାଘ ଓ ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀମାନେ ଚିଁଡ଼ିଯାଉଥିଲେ। ହଜାର ହଜାର ପାହାଡ଼ ଶିଖର ଭାଙ୍ଗିଗଲା; ଦେବତା ଓ ସିଦ୍ଧମାନେର ଆକାଶ ମହଲ ଏବଂ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେର ନଗରମାନେ ମଧ୍ୟ ଭାଙ୍ଗିଗଲା। ସେମାନେ ଚଳିଲେ, ଘୁରିଲେ, ପଡ଼ିଲେ, ଭୂମିରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ଆକାଶରୁ ପରିଗଲା ଅନେକ ପରିବାଜ ମେଘ, ଚମକୁଥିବା ପାଖ ମାଳା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଗ୍ରହମାଳା ଅନ୍ଧାରିତ ହୋଇଗଲା, ସୂର୍ଯ୍ୟ ତୀବ୍ର ହେଉଥିଲେ; ସେହି ବଡ଼ ଧ୍ୱନିରେ ସମସ୍ତେ ମୌନ, ଅନ୍ଧ ବ ଓ ବଧିର ହୋଇଯାଉଥିଲେ।