ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ବୋଲି ପ୍ରଚଳିତ। ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଏଠି ନିଜ ଜୀବନକୁ ଉତ୍ସର୍ଗ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଧନ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି, ଭକ୍ତିଶୀଳ ବ୍ୟକ୍ତି। ଏଠି ରୁଦ୍ରର ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରି ସେମାନେ ତୁମ ସହ ଏକାତ୍ମ ହେଇ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି; ଏବଂ ଯେଉଁ କୌଣସି ଭକ୍ତିଶୀଳ ରୁଦ୍ରରେ ଏଠି ଦାନ କରେ, ସେ ଦାନର ଫଳ ବହୁତ ବଡ଼। ଶୁଦ୍ଧ ମନ ବ୍ୟକ୍ତି ପାଇଁ ଏଠି ଏହି କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ଅପାର; ଯେଉଁମାନେ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପୂଜା ଏଠି ସ୍ପଷ୍ଟତା ଏବଂ ସତ୍ତାରେ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ରୁଦ୍ରର ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରି ସଦା ଆନନ୍ଦରେ ବସନ୍ତି। ଏଠି ଦେହଧାରୀ ପ୍ରାଣୀମାନେ କରିଥିବା ପୂଜା, ପାଠ, ଏବଂ ହୋମ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ। ରୁଦ୍ର ଭକ୍ତିଶୀଳ ହୃଦୟ ବ୍ୟକ୍ତି ପାଇଁ ସ୍ଵର୍ଗ ଅନନ୍ତ ଫଳ ଦେଇଥାଏ; ଏଠି ଦୀପ ଦାନ କରିଲେ ବ୍ୟକ୍ତି ଜ୍ଞାନ ଚକ୍ଷୁ ପାଇଥାଏ। ଯେଉଁ ନିଖୁଣ୍ଡ, ଯୁବ, ମୃଦୁ ଏବଂ ଶୋଭାମୟ ମଝିଲା ବଛାକୁ ମୁକ୍ତ କରେ, ସେ ବ୍ୟକ୍ତି ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଅବସ୍ଥା ପାଇଥାଏ। ସେ ନିଜ ପୂର୍ବଜମାନେ ସହ ମୋକ୍ଷକୁ ଯାଏ; ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଏହା ନିମିତ୍ତେ ବ୍ୟାପକ କଥା କହିବା ଆବଶ୍ୟକ ନୁହେଁ; ଏଠି ଲୋକମାନେ କରିଥିବା କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ—ଯଦି ତାହା ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଅନୁସାରେ କରାଯାଏ, ତାହାର ଫଳ ଅନନ୍ତ। ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ସ୍ଵର୍ଗ ଏବଂ ଭୂମିରେ ମୋକ୍ଷର କାରଣ ବୋଲି ଗଣାଯାଏ। ଏଠି ସ୍ନାନ, ପାଠ, ଏବଂ ହୋମ ଅନନ୍ତ ଫଳ ପାଇବା ଉପାୟ। ରୁଦ୍ର ଭକ୍ତିଶୀଳ ଯେଉଁମାନେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ବାରାଣସୀ ତୀର୍ଥକୁ ଯାନ୍ତି—ସେମାନେ ଯଦି ଏଠି ଦେହ ଛାଡ଼ନ୍ତି, ତେବେ ସେମାନେ ବସୁ, ପୂର୍ବଜ, ରୁଦ୍ର, ପିତାମହ ଭାବରେ ଜଣାଯାନ୍ତି। ପ୍ରପିତାମହ ଏବଂ ଆଦିତ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଭାବରେ ଗଣାଯାନ୍ତି; ଏହି ହେଉଛି ବେଦ ଧର୍ମ। ମୁଁ ତୁମକୁ ପିତୃ ତିନିପ୍ରକାର ଶ୍ରାଦ୍ଧ ବିଧି ବର୍ଣ୍ନନା କରିଛି, ଅପାପୀ ବ୍ୟକ୍ତି। ଏଠି ଆସିଥିବା ମାନବମାନେ ସଦା ପିତୃ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ; ଏହି ଶ୍ରାଦ୍ଧ ସେମାନେ ନିଜ ପୁଅମାନେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ କରିଥିବା ଉଚିତ। ସଯୋଗ୍ୟ ପୁଅମାନେ ନିଜ ପୂର୍ବଜମାନେ ସୁଖ ଦେଇଥାନ୍ତି; ମୁଁ ତୁମକୁ ବିବର୍ଣ୍ନା କରିଥିବା ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଦୃଷ୍ଟିମାତ୍ରରେ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ। ଏହାର ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରିଲେ ଜନ୍ମ ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ; ଏଠି ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାର ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ, ରୁଦ୍ର, ଏଠି ଇଚ୍ଛା ଅନୁସାରେ। ମୁଁ ଅବିମୁକ୍ତ ଦେଇଛି; ତୁମେ ନିଜ ଜନନୀ ସହିତ ଏଠି ବସ। ରୁଦ୍ର କହିଲେ: ଭୂମିରେ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ମଧ୍ୟରେ, ମୁଁ ଏଠି ବିଷ୍ଣୁ ସହିତ ବସିଛି। ମୁଁ ଏଠି ତୁମ ଅନୁରୋଧ ଅନୁସାରେ ବସିଛି; ଏହି ବର ମୁଁ ଦେଇଛି। ମୁଁ ମହାଦେବ, ସଦା ତୁମ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ହେବା ଉଚିତ। ମୁଁ ତୁମକୁ ବର ଦେବି, କାରଣ ମୋ ହୃଦୟରେ ଆନନ୍ଦ ଅଛି; ମୁଁ ବିଷ୍ଣୁ ଦ୍ୱାରା ତୁମ ଚାହିଦା ବର ମଧ୍ୟ ଦେଇବି। ସମସ୍ତ ଦେବ ଏବଂ ଋଷିମାନେ ଯେଉଁମାନେ ଆତ୍ମାରେ ଭକ୍ତିଶୀଳ, ମୁଁ ଏକା ଦାତା ଏବଂ ବର ମାଗିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ; ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଦେବକୁ ଏହି ଦୃଷ୍ଟିରେ ନ ଦେଖିବା ଉଚିତ। ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: ରୁଦ୍ର, ତୁମ ଶୁଭ କଥା ଅନୁସାରେ ମୁଁ କରିବି; ନାରାୟଣ ମଧ୍ୟ ତୁମ ଅନୁରୋଧ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ କରିବେ, ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଏଭଳି ରୁଦ୍ରକୁ ଉପଦେଶ ଦେଇ, ବ୍ରହ୍ମା ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ; ମହାଦେବ ବାରାଣସୀକୁ ଗଲେ ଏବଂ ଏଠି ଏକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ସ୍ଥାପନ କଲେ। ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ: ବ୍ରହ୍ମା ବାରାଣସୀକୁ ପଠାଇବା ପରେ କଣ କରିଲେ? ଜନାର୍ଦନ ଏବଂ ଶଙ୍କର କଣ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ? କେଉଁ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ସେ ଯଜ୍ଞ କଲେ? କେଉଁମାନେ ସଦସ୍ୟ ଏବଂ ପୂଜାରୀ ଥିଲେ? ସମସ୍ତ କଥା କହ। ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: ମେରୁ ପର୍ବତର ଶିଖରରେ ଏକ ମହାନଗର ଥିଲା, ନାମ ଥିଲା ଶ୍ରୀନିଧାନ, ମଣିମାଣି ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ। ଏହି ସ୍ଥାନ ବିଭିନ୍ନ ଆଶ୍ଚର୍ୟର ସମୃଦ୍ଧି, ଗାଢ଼ ଗଛ, ଅନେକ ଖନିଜ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଏବଂ ସ୍ଫଟିକ ଭଳି ପ୍ରଶସ୍ତ। ଏହାର ଲତାବିତାନ ଶୋଭା ବଢ଼ାଏ, ମୟୂର ଚିତ୍କାର ଶୁଣାଯାଏ, ଏବଂ ସିଂହ ରୋଦନରେ ଉତ୍ତିଜିତ ହାତୀମାନେ ଭିଡ଼ି ଥାନ୍ତି। ଝରଣା ଏବଂ ନଦୀର ନିର୍ମଳ ଝିଅାରେ ଏହି ସ୍ଥାନ ଶୀତଳ ହୁଏ, ଗୁଛ ଗୁଛ ଗଛ ହାଲୁକା ପବନରେ ଦୋଳିଥାଏ, ମଧୁର ପାନ ଦେବା ସ୍ଥାନ ଶୋଭିତ।