ଏକ ସମୟର କଥା, ଉପରକୁ ମୁହଁ କରିଥିବା ଦେବତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରାଗଲା—ସେଉଁଠି ସେ ଅସ୍ତିତ୍ୱର ସାର, ଭୂମିର ଆଧାର ଓ ଜଳ ଉପରେ ଶୟନ କରୁଥିବା, ଜଳରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଓ ଜଳରେ ବାସ କରୁଥିବା ଦେବତା। ମନୋହର ପଦ୍ମନୟନ, ଖିଳିଥିବା ପଙ୍କଜ ପତ୍ର ଭଳି ନୟନ ଥିବା, ଏହି ପ୍ରଭୁ, ପିତାମହଙ୍କୁ ଜୟ ହେଉ। ତୁମ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ପୂର୍ବେ ସୃଷ୍ଟି ପାଇଁ ସୃଷ୍ଟିତ ହେଇଥିଲି, ହେ ପ୍ରଭୁ। ଯିଏ ନିତ୍ୟ ହୋମ ଆହୁତି ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି, ଯଜ୍ଞ ଅଙ୍ଗ ର ନାୟକ, ସୁଵର୍ଣ୍ଣଗର୍ଭ, ପଦ୍ମଯୋନି, ଦିବ୍ୟ ଗର୍ଭ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ତୁମେ ଯଜ୍ଞ, ତୁମେ ବଷଟ୍-ଧ୍ୱନି, ତୁମେ ସ୍ୱଧା, ହେ ପଦ୍ମଯୋନି; ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ, ମୁଁ ମଣ୍ଡଳର ମୁଣ୍ଡ କାଟିଛି। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରେ ମୁଁ ବ୍ରାହ୍ମଣହତ୍ୟାର ପାପରେ ଆବୃତ ହୋଇଯାଇଛି; ହେ ଜଗନ୍ନାଥ, ମୋତେ ରକ୍ଷା କର। ଏପରି ଅନୁରୋଧ କଲେ, ଦେବତାମନ୍ୟଙ୍କ ଦେବତା, ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—"ମୋ ବନ୍ଧୁ, ଦେବତା ନାରାୟଣ ତୁମକୁ ପବିତ୍ର କରିବେ; ସେ ତୁମ ପ୍ରଶଂସା ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ, ମୁଁ ସେଉଁଠି ପୂଜା କରିବି, ସେ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ।" "ସେଇ ଦେବତା ବିଷ୍ଣୁ ତୁମକୁ ସଦା ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି, ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତୁମର ଭକ୍ତି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି, ଏବଂ ମୋତେ ପ୍ରଶଂସା କରିବା ଇଚ୍ଛା ଜାଗ୍ରୁତି ହୋଇଛି। ମୁଣ୍ଡ କାଟିବାରୁ ତୁମେ କପାଳୀ ହେଲ, ସୋମ ଯଜ୍ଞ ଶେଷ କରିବାର କର୍ତ୍ତା; ତୁମେ ଏକ ଶତ କୋଟି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବ।" "ବ୍ରାହ୍ମଣହତ୍ୟା ପାପର ପାଇଁ ଉପବାସ ନିବାହ କରିବା ଦରକାର; ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟ ନାହିଁ। ଦୁଷ୍ଟ, କ୍ରୁର, ବ୍ରାହ୍ମଣହନ୍ତାମାନେ ସହିତ କଥା ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଯେଉଁମାନେ ବୈତାନିକ ଯଜ୍ଞ କରିଥିବା ସତ୍ୱେ ଅଧର୍ମ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସହିତ କଥା ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ସେମାନେ ଦେଖିଲେ ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବଙ୍କୁ ଦୃଷ୍ଟି ଦେବା ଉଚିତ୍।" "ଶରୀରକୁ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି ଛୁଅିଲେ, ରୁଦ୍ର, ପାଣିରେ ପ୍ରବେଶ କରିବା ଦରକାର; ଏହିପରି ଶୁଦ୍ଧି ହୁଏ, ପୂର୍ବରୁ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଏପରି କରିଥିଲେ। ତେଣୁ, ବ୍ରାହ୍ମଣହତ୍ୟାର ଦୁଷ୍କର୍ମରେ ତୁମେ ଏହି ଉପବାସ ନିବାହ କର; ଉପବାସ ଶେଷେ, ତୁମେ ପୁନି ବହୁ ଵର ପାଇବ।" ଏପରି କହି ବ୍ରହ୍ମା ଚାଲିଗଲେ; ରୁଦ୍ର ଏହା ବୁଝି ପାରିଲେ ନାହିଁ, ତେବେ ଧ୍ୟାନମାର୍ଗରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କଲେ। ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ସହିତ ଆଶୀର୍ବାଦଦାତା, ଦେବତାମନ୍ୟଙ୍କ ଦେବତା, ଚିରଂଜୀବୀ ଭଗବାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ତିନି ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ଦେବତା ଅଷ୍ଟାଙ୍ଗ ପ୍ରଣାମ କଲେ। ପ୍ରଣାମ କରି, ସଂଖ, ଚକ୍ର ଓ ଗଦାଧାରୀଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ। ରୁଦ୍ର କହିଲେ: "ମୁଁ ପରମ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ, ଅମୃତ, ପ୍ରାଚୀନ, ସର୍ବପରି, ଅନନ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରେ।" "ମୁଁ ସଦା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ, ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଓ ପ୍ରାଚୀନ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ମନେ ପକାଏ; ସେ ସର୍ବପରି, ଆଦି, ତୀବ୍ର ଗତିଶୀଳ, ଗଭୀର ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଖ୍ୟ।" "ମୁଁ ହରିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରେ—ଦେବତାମାନ୍ୟଙ୍କ ଦେବତା, ପରମ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆଶ୍ରୟ, ସମସ୍ତର ଆଦି ଓ ଶେଷ, ବିଶାଳ ପୁରୁଷ, ପ୍ରକୃତି ଓ ପରାପ୍ରକୃତିର ଶାସକ।" "ମୁଁ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରେ—ଶୁଦ୍ଧ, ସୂକ୍ଷ୍ମ, ସର୍ବପରି, ଏହି ଜଗତ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଥିବା, ସଦା ଅବିଚଳିତ, ପୁରୁଷୋତ୍ତମ, ଶାନ୍ତ, ପରମ ଆଶ୍ରୟ।" "ମୁଁ ଦୋଷରହିତ, ପ୍ରାଚୀନ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ, ଅନନ୍ତ ବିଷ୍ଣୁ, ଧର୍ମର ଆଦିପତି, ଧୃତି ଓ ଶାନ୍ତିର ମୁଖ୍ୟ, ଭୂମିର ନାଥ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରେ।" "ମୁଁ ସୁଭଗ, ମହାତେଜସ୍ୱୀ, ହଜାର ମୁଣ୍ଡ ଓ ଅସଂଖ୍ୟ ପାଦ, ଅନନ୍ତ ବାହୁ, ଚନ୍ଦ୍ର ସୂର୍ଯ୍ୟ ନୟନ, ନଶ୍ୱର ଓ ଅନଶ୍ୱର ଦୁହିଁ, କ୍ଷୀରସାଗର ଶୟନୀଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରେ।" "ମୁଁ ପରମ ପ୍ରଭୁ, ଦେବତାମନ୍ୟଙ୍କ ଦେବତା, ସର୍ବୋଚ୍ଚ, ଦେବମାନେ ଯାହାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ତିନି ପ୍ରକାର ସୃଷ୍ଟିରେ ବିଦ୍ୟମାନ, ତିନି ହୋମ ଅଗ୍ନି ନୟନ, ତିନି ଗୁଣ, ତିନି ଲୟ, ତିନି ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ନାରାୟଣଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରେ।" "ମୁଁ ଅପରିମିତ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରେ—କୃତ ଯୁଗରେ ଧଳା, ଦ୍ୱାପରରେ ଲାଲ, କଳିରେ କଳା; ଯିଏ ତାଙ୍କର ମୁଖରୁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।" "ତାଙ୍କର ବାହୁରୁ କ୍ଷତ୍ରିୟ, ଉରୁରୁ ବୈଶ୍ୟ, ଚରଣ ଅଙ୍ଗୁଳିରୁ ଶୂଦ୍ର ଉତ୍ପନ୍ନ; ସେହି ବିଶ୍ୱ ରୂପୀ, ପ୍ରାଚୀନ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ, ଅପରିମିତ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।" "ମୁଁ ପଦ୍ମନୟନ, ସୂକ୍ଷ୍ମ ରୂପ, ମହାରୂପ, ଜ୍ଞାନରୂପ, ନିରାକାର, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର କବଚ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରେ।" "ମୁଁ ସହସ୍ର ମୁଣ୍ଡ, ସହସ୍ର ନୟନ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁ, ବିଶ୍ୱକୁ ବ୍ୟାପି, ସର୍ବତ୍ର ବିଦ୍ୟମାନ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରେ।" "ମୁଁ ଶରଣ, ଆଶ୍ରୟ, ବିଜୟୀ, ଚିରଂଜୀବୀ, ଘନମେଘ ଭଳି ଶ୍ୟାମ, ଶାରଙ୍ଗଧନ୍ୱୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରେ।" "ମୁଁ ଶୁଦ୍ଧ, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ, ଚିରଂଜୀବୀ, ଆକାଶସ୍ୱରୂପ, ନିତ୍ୟ, ଅସତ୍-ସତ୍ ରହିତ, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ହରିଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରେ।" "ଏଠାରେ ତୁମଠାରୁ ଅଲଗା କିଛି ଦେଖୁନି, ହେ ଅଚ୍ୟୁତ; ଏହି ସଂସାର ଚଳନଶୀଳ ଓ ଅଚଳ, ସବୁଠି ତୁମେ ବ୍ୟାପିଛ।" ଏପରି ରୁଦ୍ର, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଦେବତା, କହିଥିବାବେଳେ, ଚିରଂଜୀବୀ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପ୍ରଭୁ, ସ୍ୱୟଂ ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲେ। ଚକ୍ରଧାରୀ, ଗରୁଡ଼ ଉପରେ ବସିଥିବା, ପର୍ବତ ଉପରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭଳି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇ ଉଦିତ ହେଲେ, ଏବଂ କହିଲେ, "ବର ଚାହ; ମୁଁ ଆସିଛି, ମୁଁ ତୋରେ ବରଦାନ କରିବି।" ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ରୁଦ୍ର କହିଲେ, "ହେ ଦେବତାମନ୍ୟଙ୍କ ଦେବତା, ମୁଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶୁଦ୍ଧ ହେବି; ଏହି ପାପ ପାଇଁ ତୁମ ଦୟା ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟ ଦେଖୁନି।" "ବ୍ରାହ୍ମଣହତ୍ୟାର ପାପରେ ମୋ ଦେହ କଳା ହୋଇଯାଇଛି; ମୋ ଅଙ୍ଗରେ ମୃତ୍ୟୁର ଗନ୍ଧ ଲାଗିଛି, ମୋ ଆଭୂଷଣ ଲୋହାର ହୋଇଯାଇଛି।" "ଏପରି ଦେହ ମୋତେ କାହିଁକି ହେଉନାହିଁ, ହେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ? ମୋ ପୂର୍ବ ଦେହ ପୁନଃ କିପରି ପାଇପାରିବି?" "ତୁମ ଦୟା ଦ୍ୱାରା ଏହିପରି ହେବ—କିପରି ହେବ, ଅଚ୍ୟୁତ, ମୋତେ କୁହ।" ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ, "ବ୍ରାହ୍ମଣହତ୍ୟାର ପାପ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର, ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ଦେଉଥିବା।" "ଏହି ପାପକୁ ମନରେ ମଧ୍ୟ ଆଣିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ତୁମ କଥା ଦ୍ୱାରା ଏହି ନିଶ୍ଚୟ ସ୍ପଷ୍ଟ ହୋଇଛି।