ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଗାତର ଘମରୁ କୁଣ୍ଡଳୀ ନାମକ ଏକ ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ ବୀର ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଯିଏ ସହସ୍ର ବର୍ଚ୍ଛା ଧାରଣ କରି, ଧନୁଷ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାଣ ନେଇ, ବିର ଭାବରେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ। ସେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "ମୁଁ କଣ କରିବି?" ତେବେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କୁ ଶିବଙ୍କୁ ଦେଖାଇ କହିଲେ, "ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ମନ୍ତ୍ରୀକୁ ବଧ କର, ଯାହାପରେ ସେ ପୁଣି ଜନ୍ମ ନେଇପାରିବେ ନାହିଁ।" ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, କୁଣ୍ଡଳୀ ତାଙ୍କ ଧନୁଷ ତୁଳି, ବାଣ ଧରି, ଭୟଙ୍କର ଚାହାଣି ଦେଇ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ପଛରେ ଚାଲିଗଲେ। ଏହି ଭୟଙ୍କର ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ଦେଖି, ତିନି ଚକ୍ଷୁ ଧାରୀ ଶିବ ଭୟଭୀତ ହେଲେ; ସେ ଦୃତ ଗତିରେ ପଳାଇ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଗଲେ। ଶିବ ଚିତ୍କାର କରି କହିଲେ, "ବିଷ୍ଣୁ! ଶତ୍ରୁ ନାଶକ! ଏହି ଭୟଙ୍କର ବ୍ୟକ୍ତି, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି, ମ୍ଲେଚ୍ଛ ରୂପୀ ଓ ପାପୀ, ମୋତେ ବଞ୍ଚାଅ।" "ପ୍ରଭୁ, ଏହି କ୍ରୁଧ୍ଧ ଚିତ୍ତ ମୋତେ ମାରି ନ ଦିଅନ୍ତୁ," ବୋଲି ଅନୁରୋଧ କଲେ। ତାହାପରେ ବିଷ୍ଣୁ ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନା କରି, ସେଠାରେ ଆସିଥିବା ଏହି ମନ୍ତ୍ରୀକୁ ମୋହିତ କରିଦେଲେ। ସମସ୍ତ ଜୀବମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ଥିଲେ, ଯୋଗୀଶ୍ୱର, ସର୍ବଦୃଷ୍ଟା, କେଶବ ତାହାପରେ ବିକୃତ ଦୃଷ୍ଟି ଥିବା ଶିବଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରିଦେଲେ। ତାପରେ ଶିବ ଭୂମିରେ ଶିର ନମାଇ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ, "ହେ ରୁଦ୍ର! ତୁମେ ମୋର ନାତି, କ’ଣ ବର ଚାହୁଁଛ?" ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଦେଖି, ଶିବ ତାଙ୍କ ନିକଟେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ତପ୍ତ କପାଳ ଦେଖାଇ, "ମୋତେ ଭିକ୍ଷା ଦିଅ," ବୋଲି କହିଲେ। ଶିବଙ୍କ ହାତରେ କପାଳ ଦେଖି ବିଷ୍ଣୁ ଚିନ୍ତା କଲେ, "ଏହି ମହାନ ବ୍ୟତୀତ, ଏହି ସମୟରେ ଆଉ କିଏ ଭିକ୍ଷା ନେବାଯୋଗ୍ୟ?" ସେ ଭାବି, "ଏହିଁ ଯୋଗ୍ୟ," ତାଙ୍କ ଦାହିଣ ହାତ ଦେଲେ; ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର ତାହାକୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତ୍ରିଶୂଳରେ ଛିଦ୍ର କଲେ। ତେବେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ହାତରୁ ଜମ୍ବୁନଦ ସୁନା ପରି ରକ୍ତ ଧାରା ବହିବାକୁ ଲାଗିଲା, ଯାହା ଅଗ୍ନିର ରେଖା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଶିବ ଏହି ରକ୍ତଧାରାକୁ କପାଳରେ ଗ୍ରହଣ କରି, ଏହା ଉପରକୁ ଆକାଶକୁ ଛୁଇଁ ଦୃତ ଗତିରେ ପଡ଼ିଲା। ଏହି ଧାରା ପଞ୍ଚାଶି ଯୋଜନ ଲମ୍ବା, ଦଶ ଯୋଜନ ପ୍ରସ୍ଥ ଥିଲା, ଏବଂ ହଜାର ଦିବ୍ୟ ବର୍ଷ ଧରି ହରିଙ୍କ ହାତରୁ ଏହା ବହିଲା। ସେ ଦିନ ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ପ୍ରଭୁ ଏକ ଭିକ୍ଷୁ ରୂପେ ଭିକ୍ଷା ଗ୍ରହଣ କଲେ; ନାରାୟଣ ଏହି ଉତ୍ତମ କପାଳରେ ରକ୍ତ ଦେଲେ। ତାପରେ ନାରାୟଣ ଶିବଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "ହେ ପରମେଶ୍ୱର! କପାଳ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା କି ନାହିଁ?" ହରିଙ୍କ ମେଘ ଭରା କଣ୍ଠର କଥା ଶୁଣି, ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଗ୍ନି ନୟନ ଧାରୀ, ଚନ୍ଦ୍ରାଙ୍କୁ ଅଳଙ୍କୃତ ହର ତିନି ଚକ୍ଷୁ ଦେଖି ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ଦୃଷ୍ଟି ନିକ୍ଷେପ କଲେ, କପାଳକୁ ଆଙ୍ଗୁଠିରେ ଟୋକି କହିଲେ, "କପାଳ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛି।" ଶିବଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ବିଷ୍ଣୁ ରକ୍ତ ଧାରା ବନ୍ଦ କଲେ; ତାପରେ ପ୍ରଭୁ ନିଜ ଆଙ୍ଗୁଠିରେ ଏହି ରକ୍ତକୁ ଚାପିଲେ। ହଜାର ଦିବ୍ୟ ବର୍ଷ ଧରି ତାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଏହି ରକ୍ତକୁ ମଥନ କଲେ; ଏହି ମଥନରେ ଧୀରେ ଧୀରେ ବୁଡ଼ିବୁଡ଼ି ତରଙ୍ଗ ଦେଖାଦେଲା। ଏହି ତରଙ୍ଗ ମଧ୍ୟରୁ ଏକ ମୁଣ୍ଡିରେ ମକୁଟଧାରୀ, ଧନୁଷ, ଦୁଇ କୁଏଭର୍ ବାଣ, ବୃଷଭ ଶିର ବିଶିଷ୍ଟ ଏବଂ ଆଙ୍ଗୁଠି ଚିହ୍ନ ଥିବା ଏକ ପୁରୁଷ ପ୍ରକଟ ହେଲେ। ଅଗ୍ନି ପରି ତେଜସ୍ବୀ ସେଉଁଥିରେ ଦେଖାଗଲେ; ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "ଭବ! ଏହି କପାଳ ମଧ୍ୟରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଏହି ପୁରୁଷ କିଏ?" ହରିଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନ ଶୁଣି, ପ୍ରଭୁ କହିଲେ, "ଶୁଣ, ମହାବଳୀ! ଏହି ପୁରୁଷଙ୍କ ନାମ 'ନର', ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅସ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନୀ; ତୁମେ ତାଙ୍କୁ 'ନର' ବୋଲି ଡାକିଥିଲେ, ସେହିପରି ତାଙ୍କୁ 'ନର' ଭାବେ ଜଣାଯିବେ।" "ନର ଓ ନାରାୟଣ—ଏହି ଦୁଇଁ ଦେବତା ଲୋକର ରକ୍ଷା ଓ ଦେବତାଙ୍କ ପକ୍ଷରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବେ। ଏହି 'ନର' ନାରାୟଣଙ୍କ ସହଚର ହେବେ; ଦେମନ୍ମାନ୍ୟଙ୍କ ବିନାଶ ସମୟରେ ଏହି ମହାନ ତେଜସ୍ବୀ ତୁମ ସହାୟ ହେବେ।" "ଏକ ମୁନି ଜ୍ଞାନର ପରୀକ୍ଷାରେ ବିଶ୍ୱରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ହେବେ; ଏହି ଦିବ୍ୟ, ଅତି ତେଜସ୍ବୀ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପଞ୍ଚମ ମୁଣ୍ଡ ଅଂଶ—ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ତେଜ, ତୁମ ହାତର ରକ୍ତ, ଏବଂ ମୋ ଦୃଷ୍ଟି—ଏହି ତିନି ଶକ୍ତିର ସଂଯୋଗରୁ ଏହି ପୁରୁଷ ଉତ୍ପନ୍ନ।" "ଏହି ଏକତ୍ର ଶକ୍ତିରୁ, ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଜୟ କରିବେ; ଅଜୟ ଓ ଅପରାଜୟ ଶତ୍ରୁମାନେ ସେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ ବଧ କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ସେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ମାରୁତମାନେ ପାଇଁ ଭୟଙ୍କର ହେବେ।" ଏପରି କହି, ଶିବ ତିଁଠି ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ, ଏବଂ ହରି ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ଅଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ। ସେଠାରେ, କପାଳ ମଧ୍ୟରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇ, ସେ ପୁରୁଷ ହର ଓ କେଶବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ, ହାତ ମୁଣ୍ଡରେ ଧରି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନୋଭାବ ଦେଖାଇଲେ। ସେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "ମୁଁ କ’ଣ କରିବି?" ଏପରି କହି, ଭକ୍ତିଭାବରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହିଲେ। ତାଙ୍କୁ, ପ୍ରଶଂସିତ ଶିବ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ କହିଲେ, "ମୋ ଦ୍ୱାରା ଧନୁର୍ଧାରୀ ଏକ ପୁରୁଷ ତିଆରି ହୋଇଛି; ତାଙ୍କୁ ବଧ କର।" ଏହିପରି କଥା ଶୁଣି, ସେ ଯୋଗ ହାତକୁ ଉଠାଇ, ଶଙ୍କର ତାଙ୍କୁ କପାଳରୁ ଉଠେଇଲେ। "ଏହି ଭୟଙ୍କର ପୁରୁଷ, ଯାହାକୁ ମୁଁ ତୁମର ବୋଲି ଚିହ୍ନିଛି, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଗର୍ଜନାର ମୋହିନୀ ନିଦ୍ରାରେ ପଡ଼ିଛି। ତାଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ଜାଗାଅ," ବୋଲି ହର ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। ତାପରେ, ନାରାୟଣଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ, ତାଙ୍କୁ ବାମ ପାଦରେ ଆଘାତ କରି, ସେ ମହାବଳୀ ଉଠିଗଲେ। ଏହିପରି ଦୁଇଁ, ଘମ ଜନ୍ମ ଏବଂ ରକ୍ତ ଜନ୍ମ, ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ଧନୁଷ ତାଣିବାର ଧ୍ୱନି ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀକୁ ମୁହାଁ ଦେଲା; ରକ୍ତ ଜନ୍ମ ପୁରୁଷ ଘମ ଜନ୍ମର ସହସ୍ର କବଚ ଭଙ୍ଗ କଲେ। ଏପରି ଦୁଇଁ ଦେବପୁରୁଷ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବା ବେଳେ, ଦୁଇ ଦିବ୍ୟ ବର୍ଷ ବ୍ୟତୀତ ହେଲା। ଏହି ସମୟରେ, ଦୁଇ ହାତ ଥିବା ରକ୍ତ ଜନ୍ମ ଓ ଘମ ଜନ୍ମ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦେଖି, ବାସୁଦେବ ଚିନ୍ତା କରି, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପରମ ଧାମକୁ ଗଲେ।