ଇନ୍ଦ୍ର ଦୈତ୍ୟମାନେ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦୈତ୍ୟପତିମାନଙ୍କୁ ଦେଖି କହିଲେ, “ହେ ଦୈତ୍ୟମାନେ, ତୁମେ ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲା ଏବଂ ଦେବତାମାନଙ୍କ ରାଜ୍ୟରେ ଶାସନ କରିଥିଲା। ଏଯିଏ, କିପରି ଏହି ପ୍ରକାର ବ୍ରତ ଆରମ୍ଭ କରିଛ, ଯାହା ବେଦକୁ ନାଶ କରେ—ନଗ୍ନ ଅବସ୍ଥାରେ, ମୁଣ୍ଡ ମୁଣ୍ଡାଇ, ହାତରେ କମଣ୍ଡଳୁ ଧରିଛ?” ସେଉଁଠି ଇନ୍ଦ୍ର ଆଉ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “କିପରି ତୁମେ ମୟୂର ପିଛ ଧାରଣ କରି ଏଠାରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଅଛ?” ଦୈତ୍ୟମାନେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ଆମେ ସମସ୍ତ ଦାନବୀୟ ସ୍ୱଭାବକୁ ତ୍ୟାଗ କରିଛୁ ଏବଂ ଋଷିମାନଙ୍କ ଧର୍ମରେ ଅବସ୍ଥିତ। ଆମେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଧର୍ମ ବୃଦ୍ଧି କରୁଥିବା କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛୁ। ହେ ଶକ୍ର, ଏବେ ତୁମେ ତିନି ଲୋକର ସାର୍ବଭୌମ ଶାସନ ଉପଭୋଗ କରିବା ଓ ଯାଇପଡ଼।” ତେବେ ମଘବାନ୍ ‘ଏହିପରି ହେଉ’ ବୋଲି କହି, ପୁଣି ଦେବଲୋକକୁ ଫେରିଗଲେ। ଏଭଳି ଭାବରେ, ହେ ଭୀଷ୍ମ, ସମସ୍ତେ ଦେବତାଙ୍କ ପୁରୋହିତଙ୍କ ମୋହରେ ପଡ଼ିଗଲେ। ପରେ ଦୈତ୍ୟମାନେ ନର୍ମଦା ନଦୀ ପାଖରେ ଆସି ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ। ଶୁକ୍ର ତାଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଘଟଣା ବିବରଣୀ ଦେଇ ଜଣାଇଲେ। ଏହାପରେ, ତିନି ଲୋକ ଅଧିକାର କରିବା ପାଇଁ ସେମାନେ ପୁଣି ଏକ କଠୋର ନିଶ୍ଚୟ ନେଲେ। ଏଠାରେ ଭୀଷ୍ମ ପଚାରିଲେ, “ତ୍ରିପୁରରୁ ଶତ୍ରୁ ନାଶକ ଅର୍ଜୁନ କିପରି ଜନ୍ମ ନେଲେ? କର୍ଣ୍ଣ, ଯେଉଁଠାରେ ସୁତପୁତ୍ର ବୋଲାଯାଏ, ସେଉଁଠାରେ ଅବିବାହିତ ଭାବରେ କିପରି ଜନ୍ମ ନେଲେ? ସେମାନେ କିପରି ଏହି ବର ପାଇଲେ? ମୋର ଏହି ବିଷୟରେ ବହୁତ ଆଗ୍ରହ ଅଛି, ଆପଣ ଏହା କହିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ।” ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ, “ଏକଥା ପୁରାତନ କାଳର। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମୁଁହ କଟାଯିବା ପରେ, ସେ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହେଲେ। ତାଙ୍କ ଲଳାଟରୁ ପସିନା ଝରିଲା, ଯାହାକୁ ସେ ଧରି ଭୂମିରେ ପକାଇଲେ। ସେଇ ପସିନାରୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ କୁଣ୍ଡଳୀ, ଧନୁଷ ବାଣ ଧାରଣ କରିଥିବା, ହଜାର ଖୋଲ ପିନ୍ଧିଥିବା ଏକ ବୀର। ସେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, ‘ମୁଁ କଣ କରିବି?’ ବ୍ରହ୍ମା ସେଉଁଠି ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଶକ୍ତି ଦେଖାଇ କହିଲେ, ‘ଏହି ପାପୀକୁ ବଧ କର, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ପୁନଃ ଜନ୍ମ ନ ନେଇପାରିବ।’ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, କୁଣ୍ଡଳୀ ଧନୁଷ ଉଠାଇ, ବାଣ ନେଇ, ଭୟଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟିରେ ମହେଶଙ୍କ ପଛେ ଲାଗିଲେ। ଏହି ଅତି ଭୟଙ୍କର ପୁରୁଷକୁ ଦେଖି, ତ୍ରିନୟନ ମହାଦେବ ଭୟଭୀତ ହେଲେ। ସେ ତୁରନ୍ତ ଭାଗି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଗଲେ। ଶିବ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଦେଖି କହିଲେ, ‘ମୋତେ ବଞ୍ଚାଅ, ବଞ୍ଚାଅ, ହେ ବିଷ୍ଣୁ! ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି, ଏହି ପାପୀ, ମ୍ଲେଛ ରୂପ ଧାରଣ କରିଛି, ଭୟଙ୍କର। ଏହାର କ୍ରୋଧରେ ମୋତେ ମାରି ନଦେଉଥିବା ପାଇଁ, ହେ ଜଗନ୍ନାଥ, କିଛି କର।’ ବିଷ୍ଣୁ ତେବେ ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନା କରି, ସେଉଁଠି ଆସିଥିବା ଏହି ବିକୃତ ଦୃଷ୍ଟିବାନ୍କୁ ମୋହିତ କଲେ। ତପରେ ବିଷ୍ଣୁ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇ, ତାଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଲେ। ତିନି ଭୂମିରେ ଶିର ନମାଇ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ, ‘ହେ ରୁଦ୍ର, ତୁମେ ମୋର ନାତି। କେଉଁ ବର ଦେବି?’ ରୁଦ୍ର ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଦେଖି, ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଏକ ଖପର ଦେଖାଇ, ‘ମୋତେ ଭିକ୍ଷା ଦିଅ’ ବୋଲି କହିଲେ। ବିଷ୍ଣୁ ଭାବିଲେ, ‘ଏଠି ମୋ ଭିକ୍ଷା କେଉଁଠି ଦେଉଛି?’ ତାପରେ ଭାବିଲେ, ‘ଏହି ବ୍ୟକ୍ତି ଯୋଗ୍ୟ’, ତେଣୁ ତାଙ୍କ ଦକ୍ଷିଣ ବାହୁ ଦେଲେ। ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର ତାହାକୁ ତିବ୍ର ତ୍ରିଶୂଳରେ ବିଦ୍ଧ କଲେ। ତାପରେ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ବାହୁରୁ ସୁନା ପରି ରକ୍ତ ଧାରା ବହିଲା, ଯାହା ଅଗ୍ନି ରେଖା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଶିବ ଏହି ରକ୍ତ ଧାରାକୁ ତାଙ୍କ ଖପରରେ ଧରିଲେ, ଏହା ଆକାଶକୁ ଛୁଇଁ ତିବ୍ର ଗତିରେ ବହିଲା। ପଞ୍ଚାଶ ଯୋଜନ ଲମ୍ବା ଓ ଦଶ ଯୋଜନ ଚୌଡ଼ା ଏହି ରକ୍ତ ଧାରା ହଜାର ଦେବବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହରିଙ୍କ ବାହୁରୁ ବହିଲା। ଏତେ ବର୍ଷ ଧରି, ନାରାୟଣ ଏହି ରକ୍ତକୁ ଖପରରେ ଭିକ୍ଷା ଦେଉଥିଲେ। ତାପରେ, ନାରାୟଣ ଶିବଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ଖପର ଭରିଗଲା କି ନାହିଁ, ହେ ପରମେଶ୍ୱର?” ହର, ଯାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଗ୍ନି, ଚନ୍ଦ୍ରକଳା ଶୋଭିତ, ତିନି ନୟନରେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖି, ତାଙ୍କ ଖପରକୁ ଆଙ୍ଗୁଠିରେ ଟିପି କହିଲେ, “ଏବେ ଖପର ଭରିଗଲା।” ଶିବଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ବିଷ୍ଣୁ ରକ୍ତ ଧାରା ବନ୍ଦ କଲେ ଓ ନିଜ ଆଙ୍ଗୁଠିରେ ଚାପିଲେ। ହଜାର ଦେବବର୍ଷ ଧରି, ବିଷ୍ଣୁ ତାହାକୁ ତାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ମଥିଲେ; ଏହି ମଥନରେ ରକ୍ତ ଧାରାରୁ ଦୀରେ-ଦୀରେ ବୁଲବୁଲି ଉଠିଲା। ତାହାରୁ ଏକ ମୁଣ୍ଡରେ ମୁକୁଟ, ଧନୁଷ-ବାଣ ଧାରଣ କରିଥିବା, ଦୁଇଟି ତୁଣୀ ଯୋଗାଯୋଗିତ, ବୃଷଭ କନ୍ଧ ଓ ଆଙ୍ଗୁଠି ଚିହ୍ନିତ ଏକ ପୁରୁଷ ଦେଖାଗଲେ। ସେ ଅଗ୍ନି ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ୍। ଏହା ଦେଖି, ବିଷ୍ଣୁ ଶିବଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, “ହେ ଭବ, ଏହି ମଣିଷ କିଏ?” ଶିବ କହିଲେ, “ଏହି ନର ନାମକ, ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅସ୍ତ୍ର କୁଶଳ। ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ନର ଡାକିଲେ, ତେଣୁ ସେ ନର ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବେ। ନର ଓ ନାରାୟଣ—ଏହି ଦୁଇଁଜଣ ଦେବତାମାନଙ୍କ ପକ୍ଷରେ, ଲୋକର ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବେ। ଏହି ନର, ନାରାୟଣଙ୍କ ସଙ୍ଗୀ ହେବେ; ଦାନବ ନାଶରେ ଏହି ମହାବଳୀ ତୁମ ସହଯୋଗୀ ହେବେ। ଏକ ଋଷି ଜ୍ଞାନ ପରୀକ୍ଷାରେ ବିଶ୍ୱରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ହେବେ। ଏହି ଦିବ୍ୟ ଏବଂ ଅତିଦୀପ୍ତିମାନ୍ ପଞ୍ଚମ ବ୍ରହ୍ମଶିର୍ଷ— ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ତେଜ, ତୁମ ବାହୁର ରକ୍ତ ଏବଂ ମୋ ଚକ୍ଷୁର ଦୃଷ୍ଟି—ଏହି ତିନି ଶକ୍ତିର ସଂଯୋଗରୁ, ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁକୁ ଜୟ କରିବେ। ଯେଉଁମାନେ ଅଜୟ ଓ ଅପରାଜେୟ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ମାରିପାରିବେ ନାହିଁ। ସେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ମାରୁତମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଭୟଭୀତ କରିବେ।” ଏଭଳି କହି, ଶମ୍ଭୁ ତାଁଠାରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହିଲେ, ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ହରି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ।