ସେହି ସମୟରେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରବଳ ଦାନବମାନେ ତାଙ୍କର ଗୁରୁଙ୍କୁ ନମ୍ରତାର ସହିତ କହିଲେ, “ଓ ପୁଣ୍ୟଶ୍ଳୀ, ଆମେ ଏଠାରେ ଅଣ୍ଡ ଅବସ୍ଥାରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଅଛୁ, ଆମକୁ ଦୀକ୍ଷିତ କରନ୍ତୁ।” ପୁରୋହିତ ଏହି ଅନୁରୋଧ ଶୁଣି, ନିୟମାନୁସାରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦୀକ୍ଷା ଦେଇ କହିଲେ, “ତୁମେ କେବେ ବି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଦେବତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରିବ ନାହିଁ। ଭୋଜନ କରିବା ସମୟରେ, ଏକେଠି ହାତ ଗୁଡ଼ିକୁ ଏକାଠି କରି, ପରିଷ୍କାର ଜଳ ସହିତ, ଯେଉଁଠାରେ କେହି କେଶ ବା ପୋକ ନ ଥାଏ, ସେଠାରେ ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ। ଯାହା ପ୍ରିୟ ଓ ଅପ୍ରିୟ, ଦୁହିଁପ୍ରତି ସମଭାବ ରଖିବା ଦ୍ୱାରା, କେବେ ବି ପକ୍ଷପାତ ନ କରି, ଏହିପରି ଭାବରେ ଭୋଜନ କରିବେ, ଏହି ନିୟମ ଅନୁସରଣ କରିବେ।” “ସମସ୍ତେ ଏକଠି ରୁହ, ଏଭଳି କଲେ ମୁକ୍ତି ପାଇବ।”—ଏଭଳି ନିୟମ ଦେଇ, ପ୍ରବଳ ଦାନବମାନେ ଆଦେଶ ଦେଲେ। ତା’ପରେ ଧିଷଣା ରାଜାଙ୍କୁ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ଲୋକକୁ ଗଲେ ଓ ଦାନବମାନେ କ’ଣ କରିଛନ୍ତି ସେ ସମସ୍ତ କଥା ଜଣାଇଲେ। ଏହାପରେ ସେଇ ଅସୁରମାନେ ନର୍ମଦା ନଦୀ ତୀରେ ଯାଇ ରହିଲେ, କିନ୍ତୁ ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଛାଡ଼ି ସମସ୍ତ ଦାନବ ଏଠାରେ ଥିଲେ। ତା’ପରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ରାଜା ଇନ୍ଦ୍ର ଖୁସି ହୋଇ, ନାମୁଚିଙ୍କୁ କହିଲେ, “ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷ, ଯିଏ ଯଜ୍ଞ ଧ୍ଵଂସ କଲା, ଧର୍ମକୁ ହତ୍ୟା କଲା, ବେଦକୁ ଅପମାନ କଲା—ଏହି କ୍ରୂର ଦାନବ, ଭୋଗୀ, ମୁଚି, ବାଣ, ବିରୋଚନ, ମହିଷାକ୍ଷ, ବାଷ୍କଳ, ପ୍ରଚଣ୍ଡ, ଚଣ୍ଡକ, ରୋଚମାନ, ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦାନବ ସୁଷେଣ—ଏମାନେ ସମସ୍ତେ ଏଠି ଅଛନ୍ତି। ଓ ଦୈତ୍ୟମାନେ, ତୁମେ ପୂର୍ବେ ଜନ୍ମ ନେଇ ଦେବତାମାନଙ୍କ ରାଜ୍ୟ କରିଥିଲ। ଏବେ କିପରି ଏହି ନୂତନ ବ୍ରତ ଆରମ୍ଭ କରିଛ—ବେଦବିରୋଧୀ, ନଗ୍ନ, ମୁଣ୍ଡମୁଣ୍ଡା, ହସ୍ତେ କମଣ୍ଡଳୁ ଧରି, ମୟୂରପିଛ ଧ୍ୱଜା ନେଇ ଏଠି ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଅଛ?” ଦୈତ୍ୟମାନେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ଆମେ ସମସ୍ତ ଦାନବୀୟ ସ୍ୱଭାବ ତ୍ୟାଗ କରିଛୁ, ଏବଂ ମୁନିମାନଙ୍କ ଧର୍ମରେ ବସିଛୁ। ସମସ୍ତ ଜୀବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଧର୍ମ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛୁ। ଏ ଶକ୍ର, ତୁମେ ତିନି ଲୋକର ସାର୍ବଭୌମ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରି ଯାଅ।” ତେଣୁ ମଘବାନ୍ ‘ତଥାସ୍ତୁ’ କହି, ପୁଣି ଦେବଲୋକକୁ ଫେରିଗଲେ। ଏଭଳି, ଭୀଷ୍ମ, ସମସ୍ତେ ଦେବପୁରୋହିତଙ୍କ ମାୟାରେ ମୋହିତ ହେଲେ। ଦୈତ୍ୟମାନେ ପରେ ନର୍ମଦା ନଦୀ ପାଖକୁ ଗଲେ, ଏଠାରେ ସେମାନେ ଠିଆ ହେଲେ। ଶୁକ୍ରାଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଘଟଣା ଜାଣି, ସେମାନେ ପୁଣି ତିନି ଲୋକ ଦଳବଳ କରିବା ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ କଲେ। ଏଠାରେ ଭୀଷ୍ମ ପଚାରିଲେ, “ତ୍ରିପୁରରୁ ଶତ୍ରୁନାଶକ ଅର୍ଜୁନ କିପରି ଜନ୍ମ ନେଲେ? କର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ସୂତପୁତ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, କିନ୍ତୁ ବିବାହ ବାହାରେ ତାଙ୍କର ଜନ୍ମ କିପରି ହେଲା? ସେମାନେ ଦୁଇଁଜଣ କିପରି ଏହି ଅଲୌକିକ ଵର ପାଇଲେ?” ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ, “ଏକଦା, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମୁଁହ କାଟିଦିଆଯିବାରୁ, ସେମାନେ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ପଡ଼ିଲେ। ତାଙ୍କ ଲଳାଟରୁ ଘମ ଝରିଲା, ସେଠାରୁ ତାଙ୍କ ଏହି ଘମକୁ ଧରି ଭୂମିରେ ଫେଙ୍ଗିଦେଲେ। ସେଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ କୁଣ୍ଡଳୀ, ଧନୁଷ୍ୟ ଓ ମହାବାଣ ଧାରଣ କରିଥିବା, ହଜାର ବର୍ମା ଏକ ଶୂରବୀର। ସେ କହିଲେ, ‘ମୁଁ କ’ଣ କରିବି?’” ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କୁ ଦେଖାଇ, ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖାଇ କହିଲେ, “ଏହି ଦୁଷ୍ଟମନ୍ତି, ଏହାକୁ ହତ୍ୟା କର, ଯେଉଁଠି ଏହା ପୁନର୍ଜନ୍ମ ନ ନେବ।” ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଉପଦେଶ ଶୁଣି, କୁଣ୍ଡଳୀ ଧନୁଷ୍ୟ ତୁଳି, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ପଛେ ପଛେ ଚାଲିଲେ। ସେ ଭୟଙ୍କର ନରକୁ ଦେଖି, ତ୍ରିନେତ୍ର ମହାଦେବ ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ଦୃତ ଚରଣେ ଭାଗି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଗଲେ। “ମୋତେ ବଞ୍ଚାଅ, ବିଷ୍ଣୁ, ଏହି ମହାପାପୀ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ତ୍ରୁଟିଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟ, ମ୍ଲେଛ ଦେହୀ, ଭୟଙ୍କର; ମୋତେ ଏହି କ୍ରୋଧରେ ହତ୍ୟା ନ କରିଦିଅନ୍ତୁ”—ଏହିପରି ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ। ତେଣୁ ବିଷ୍ଣୁ, ମହାରବ୍ଧ ଦେଇ, ସେଉଁଠି ଆସିଥିବା ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଦୃଷ୍ଟି ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଚକ୍ଷୁ ଅଧିକାରୀକୁ ମୋହିତ କଲେ। ତା’ପରେ ସେ ଭୂମିରେ ଶିର ନମାଇ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ, “ତୁମେ ମୋର ନାତି, ଓ ରୁଦ୍ର, କ’ଣ ବର ଚାହୁଁଛ?” ରୁଦ୍ର ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଦେଖି, ତାଙ୍କ ମୁହଁରେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ କପାଳ ଦେଖାଇ, “ମୋତେ ଭିକ୍ଷା ଦିଅ” କହିଲେ। ରୁଦ୍ରଙ୍କ ହାତରେ କପାଳ ଦେଖି, ବିଷ୍ଣୁ ଚିନ୍ତା କଲେ, “ଏଉଁଠି ମୋ ଭିକ୍ଷା କିଏ ଦେଖିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ?” ବିଚାର କରି, “ସେଉଁଠି ଯୋଗ୍ୟ”, ବିଷ୍ଣୁ ତାଙ୍କର ଦକ୍ଷିଣ ବାହୁ ଦେଲେ। ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର ତାହାକୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତ୍ରିଶୂଳ ଦ୍ୱାରା ଛିଦ୍ର କଲେ। ତା’ପରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ବାହୁରୁ ସୁନା ପ୍ରଭା ଜାମ୍ବୁନଦ ସୁନା ପରି ରକ୍ତ ଧାରା ଝରିବା ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ସେ ଧାରା କପାଳରେ ପଡ଼ି, ଆକାଶକୁ ଛୁଇଁ, ଦୃତ ଗତିରେ ଝରିଲା। ପଞ୍ଚାଶି ଯୋଜନ ଲମ୍ବା ଓ ଦଶ ଯୋଜନ ପ୍ରସ୍ତ ଏହି ଧାରା ହଜାର ଦେବବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବହିଲା। ଏତିକି ବର୍ଷ ଧରି, ଭଗବାନ ଭିକ୍ଷୁ ଭାବରେ ଭିକ୍ଷା ଗ୍ରହଣ କଲେ; ନାରାୟଣ ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କପାଳ ପାତ୍ରରେ ରକ୍ତ ଦେଲେ। ତା’ପରେ ନାରାୟଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କଥା କହିଲେ, “ଓ ପରମେଶ୍ୱର, କପାଳ ଭରିଗଲା କି ନାହିଁ?” ହର, ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଗ୍ନି ତିନି ଚକ୍ଷୁଧାରୀ, ନାରାୟଣଙ୍କୁ ତିନି ଚକ୍ଷୁ ଦ୍ୱାରା ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦେଖି, କପାଳରେ ଆଙ୍ଗୁଠି ଟିପି କହିଲେ, “କପାଳ ଭରିଗଲା।” ଶିବଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ବିଷ୍ଣୁ ଧାରା ବନ୍ଦ କଲେ; ଏବଂ ନିଜ ଆଙ୍ଗୁଠିରେ ରକ୍ତକୁ ଦବାଇ ଦେଲେ। ହଜାର ଦେବବର୍ଷ ଧରି, ତିନି ଚକ୍ଷୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଏହାକୁ ମଥିଲେ; ଏହି ରକ୍ତ ମଥିବା ସମୟରେ ଦୀରେ ଦୀରେ ବୁଲ୍ବୁଲି ତିଆରି ହେବାକୁ ଲାଗିଲା।