ତିନିଟି ବେଦର ପଥକୁ ଛାଡ଼ି, ସେଇ ଦେବତାମାନେ ମୋର ମାୟାର ପ୍ରଭାବରେ ଆକୃଷ୍ଟ ହୋଇ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ; ଏହି ଭାବେ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଜାଗୃତ ହେଲେ। ସେମାନେ, ଅନ୍ୟମାନେ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରୁଥିବା ଅନ୍ୟେମାନେ, ସମସ୍ତେ ନିଜ ନିଜ ଦୃଢ଼ ମତରେ ଅଟୁଟ ଥିଲେ; ସେମାନେ ସଭାରେ ‘ଯୋଗ୍ୟଜନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର’ ବୋଲି କହିଥିଲେ। ଅଳ୍ପ କିଛି ଦିନ ପରେ, ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟ ତିନି ବେଦକୁ ତ୍ୟାଗ କରିଦେଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଲାଲ ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିଥିବା, ବିଜୟୀ ଦୃଷ୍ଟି ଧାରଣ କରୁଥିବା ଏକ ବ୍ୟକ୍ତି ତାଙ୍କୁ ମାୟାରେ ଭ୍ରମିତ କଲେ। ସେ ଅନ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ ମିଠା କଥା କହିଲେ— "ଯଦି ତୁମେ ସ୍ୱର୍ଗ ଚାହୁଁଛ, କିମ୍ବା ମୁକ୍ତି ଆଶା କରୁଛ, ତେବେ— "ପଶୁ ବଳି ଭଳି ଅପକର୍ମ ଅପେକ୍ଷା ପର୍ୟାପ୍ତ; ଏହାକୁ ବୁଝ, ଏହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜ୍ଞାନରୁ ଗଠିତ, ଅବଶିଷ୍ଟକୁ ଅର୍ଜନ କର। ମୋର କଥାକୁ ଭଲଭାବେ ଶୁଣ; ଏହି ସଂସାର ଅନାଶ୍ରିତ, ଏହାର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅବସ୍ଥା ଭ୍ରମିତ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଲାଭ ହୁଏ ନାହିଁ।" "କାମ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦୋଷରେ ଅତ୍ୟଧିକ ଦୂଷିତ ହୋଇ, ଜୀବ ଜନ୍ମମୃତ୍ୟୁର ଦୁଃଖରେ ଭ୍ରମଣ କରେ; ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ଉପଦେଶ ଦିଆଯାଇଥିଲା।" ଏଭଳି ଉପଦେଶ ଦେବା ସହିତ, ସେମାନେ ସେଠାରୁ ବିମୁଖ ହେଲେ; କେହି ବେଦକୁ ଅପମାନ କଲେ, କେହି ଦେବତାଙ୍କୁ ଅପବାଦ କଲେ, ରାଜନ୍। ଏହିପରି, କେହି ଯଜ୍ଞ ଓ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ଆଚରଣକୁ ନିନ୍ଦା କଲେ; କିନ୍ତୁ ଏହି କଥା ଯୁକ୍ତିସଂଗତ ନୁହେଁ, କାରଣ ହିଂସାକୁ ଧର୍ମ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି। ପଣ୍ଡିତମାନେ କହନ୍ତି, ଅଗ୍ନିରେ ହୋମ କଲେ ଫଳ ମିଳେ; ଯଦି ପଶୁ ବଳି ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱର୍ଗ ଲାଭ ହୁଏ— "ଯଦି ବଳିକାରୀ ନିଜ ପିତାକୁ ବଳି ଦେଉ ନାହିଁ, ତେବେ ଏହାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କଣ? ଯଦି ଅନ୍ୟ କେହି ଖାଏ, ତେବେ ଏହା କେବଳ ମଣିଷଙ୍କ ପାଇଁ ସନ୍ତୋଷ ଲାଗି। ଯଦି ଯାତ୍ରୀ ପାଇଁ ପିଣ୍ଡ ଦିଆଯାଏ, ଯାତ୍ରୀମାନେ ଏହା ନେଇଯାନ୍ତି ନାହିଁ; ଅନେକ ଯଜ୍ଞଦ୍ୱାରା ଦେବତ୍ୱ ଲାଭ ହୁଏ ଓ ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ଭୋଗ କରାଯାଏ।" "ଯଦି ଶମୀ ଭଳି କାଠ ଖାଯାଏ, ତେବେ ପତ୍ର ଖାଉଥିବା ପଶୁ ବେଶି ଉତ୍ତମ; ଏହି ଉପଦେଶକୁ ଲୋକମାନେ ବୁଝି ଏବଂ ଏଥିରେ ଆସ୍ଥା ରଖିବା ଉଚିତ।" "ମୋର କଥା ତୁମ ଭଲ ଲାଗିଲେ ନାହିଁ କି, ତେବେ ଏହାକୁ ଅନୁସରଣ କର ନାହିଁ; କାରଣ ବିଶ୍ୱସନୀୟଙ୍କ କଥାରେ ମହାଦେବମାନେ ଆକାଶରୁ ତଳକୁ ପଡ଼ନ୍ତି ନାହିଁ।" "ଯୁକ୍ତିସଂଗତ କଥା ମୋତେ ଓ ତୁମ ପରି ଅନ୍ୟମାନେ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ।" ଦାନବମାନେ କହିଲେ: "ସତ୍ୟ ଧର୍ମରେ ଆମେ ସମସ୍ତେ ଆପଣଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ଶରଣ ନେଇଛୁ।" "ଯଦି ଆପଣ ପ୍ରସନ୍ନ, ଏଇ ଦିନ ଆମେ ଆପଣଙ୍କ କୃପା ଚାହୁଁଛୁ। ଆମେ ସମସ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ ବସ୍ତୁ ଏବଂ ଦୀକ୍ଷାଯୋଗ୍ୟ ପଦାର୍ଥ ଆଣିଦେବୁ। ଆପଣଙ୍କ କୃପାରେ ଶୀଘ୍ର ମୁକ୍ତି ଆମ ହାତରେ ଆସୁ।" ତାପରେ ସେ ମାୟାରେ ବ୍ୟାକୁଳ ହୋଇଥିବା ସେଇ ଦାନବମାନେ ଉପରେ କହିଲେ: "ଏହି ଜଣେ, ମୋର ଆଦେଶରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ମୋର ପ୍ରଧାନ ଗୁରୁ, ପଣ୍ଡିତ ଏବଂ ଉତ୍ତମ। ମୋର ଶିକ୍ଷାରେ, ସେ ତୁମକୁ ଦୀକ୍ଷା ଦେବେ।" "ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୋର କଥାରେ, ଏହି ମୋର ସନ୍ତାନମାନେକୁ ଦୀକ୍ଷା ଦିଅ।" ତାଙ୍କର ମୋହ ଅପସାରିତ ହେଲାପରେ, ସେଇ ଦାନବମାନେ ଭାର୍ଗବଙ୍କୁ କହିଲେ: "ଓ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ଆମକୁ ଏମିତି ଦୀକ୍ଷା ଦିଅ, ଯାହା ସମସ୍ତ ସଂସାର ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାଏ।" ଉଶନା କହିଲେ, "ଏହିପରି ହେଉ; ଚଳ, ନର୍ମଦା ତଟକୁ ଯିବା।" "ମିତ୍ରମାନେ, ତୁମେ ତୁମର ପୋଷାକ ଖୋଲ; ମୁଁ ତୁମର ଦୀକ୍ଷା କରିବି।" ଏଭଳି, ଭୀଷ୍ମ, ସେଇ ଦାନବମାନେ ଭୃଗୁ ରୂପୀ ପଣ୍ଡିତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦୀକ୍ଷିତ ହେଲେ। ଏଠାରେ, ଆଙ୍ଗିରସଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ଦିଗ୍ବାସୀ ହେଲେ। ସେମାନେ ପାଇଲେ ମୟୂରପିଛ ଝଣ୍ଡା ଓ ଗୁଞ୍ଜା ମାଳା ଭଳି ଉତ୍ତମ ଭୂଷଣ। ଏହି ସବୁ ଦେଇ, ସେ ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡରୁ କେଶ ଉଖିଁଡ଼ିଲେ, ଯାହା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧର୍ମର ଉପାୟ। ଧନର ଦେବତା, ଧନଦାତା, ଏହି କେଶ ଉଖିଁଡ଼ିବା ଓ ସେଇ ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିବା ଦ୍ୱାରା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରିଥିଲେ। ଏଭଳି କେଶ ଉଖିଁଡ଼ିଲେ ଅମୃତତ୍ୱ ଲାଭ ହୁଏ, ପୁରାତନ କାଳରେ ଅର୍ହତଙ୍କ କଥା ଥିଲା। ଏଠାରେ ମଣିଷମାନେ କେଶ ଉଖିଁଡ଼ିବା ଦ୍ୱାରା ଦେବତ୍ୱ ଲାଭ କରନ୍ତି। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ବଡ଼ ପୁଣ୍ୟ ଦେଇଥିବାବେଳେ, କିଏ ଏହା କରିବେ ନାହିଁ? ଦେବତାମାନେ ମଣିଷ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଏହି ଆଚରଣ ତାଙ୍କର ଆଶା ଥାଏ। ଏହି ଭାରତ ଭୂମିରେ, ଶିଷ୍ୟ ପରିବାରରେ ଜନ୍ମ ନେଇ, ଆମେ କେଶ ଉଖିଁଡ଼ିବା ଦ୍ୱାରା ତପସ୍ୟା ଆରମ୍ଭ କରିବା ଉଚିତ। ଚବିଶି ଟିର୍ଥଙ୍କରଙ୍କୁ ଏଭଳି ସମ୍ମାନ ଦିଆଯାଇଥିଲା, ଏବଂ ଛାୟା ଦେଇଥିବା ସର୍ପନାଥ ମଧ୍ୟ ଧ୍ୟାନର ପଥ ଦେଖାଇଥିଲେ। ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ପ୍ରଶଂସା କଲେ, ଅର୍ହତ ସ୍ୱର୍ଗ ଲାଭ କରନ୍ତି, କିମ୍ବା ନିଶ୍ଚିତ ମୁକ୍ତି ମିଳେ; ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। "କେବେ ଆମେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଗ୍ନି ପରି ତେଜସ୍ୱୀ ଋଷି ହେବୁ, ନିର୍ଲିପ୍ତ ଭାବରେ ପଞ୍ଚପଦୀ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବୁ?" ଏହିପରି, ଯେଉଁମାନେ ତପସ୍ୟା କରନ୍ତି, ସମୟ ଆସିଲେ, ମୁଣ୍ଡକୁ ପାଥରରେ ଘା ଦେଇ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରିବା ଧର୍ମିକ କାର୍ଯ୍ୟ ହୁଏ। "କେବେ ଆମେ ଏକାନ୍ତ ଅରଣ୍ୟରେ ବାସ କରିବୁ? ଶିଷ୍ୟମାନେ ଏକାଗ୍ର ହୋଇ କାନରେ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବେ।" "ମୁନି, ତୁମେ ମୁକ୍ତିର ପଥରେ ଆଗକୁ ଯିଅ ନାହିଁ, କାରଣ ତୁମେ ପୁନଃପୁନି ସଂସାର ଫଳ ଦେଉଥିବା ସ୍ଥାନ ଲାଭ କରିଛ।" "ଏହିପରି, ଏହି ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ, ଆମ କଥା ସତ୍ୟ; ଆମ ନିଜ ତପସ୍ୟା ଓ ବିଭିନ୍ନ ଅନୁଷ୍ଠାନ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ।" "ତୁମେ ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅବସ୍ଥାକୁ, ମୁକ୍ତିର ପଥକୁ ଯାଅ, ଯାହା ପଣ୍ଡିତମାନେ ଭକ୍ତି ଓ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଲାଭ କରନ୍ତି।" "ଯେଉଁଠାରେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହ ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ପ୍ରତି କୃପା ରହିଥାଏ, ସେଠି ଏହି ତପ ଧର୍ମ ଅସଲି; ଅନ୍ୟ ସବୁ କେବଳ ଅଭିନୟ।" "ଏହି କଥା ଜାଣି, ତୁମେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ପ୍ରୟାସ କର; ଯାହା ଟିର୍ଥକରମାନେ ଅର୍ଜନ କରିଛନ୍ତି, ଏବଂ ଯୋଗୀମାନେ ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି।" ଏଭଳି, ପୁରାତନ ଦେବତା, ବିଦ୍ୟାଧର ଓ ମହାନ ନାଗମାନେ ଦିନରେ ଓ ରାତିରେ ନିଜ ଆଶାକୁ ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ।