ଗୁରୁଙ୍କ କଥା ଶୁଣିବା ପରେ, ମାୟାର ଭ୍ରମ ଦେବୀ ଦାୟିତ୍ୟମାନଙ୍କୁ କହିଲେ, “ହେ ଦାୟିତ୍ୟମାନେ, ତୁମେ ଯେଉଁମାନେ ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ଅଛ, ଆମକୁ କହ, ତୁମେ ତୁମର ତପସ୍ୟାର ଫଳ କ’ଣ ଚାହୁଁଛ?” ସେ ପଚାରିଲେ, “ତୁମେ ଏହି ତପସ୍ୟା କିଏ ପାଇଁ କରୁଛ? ଏହା କି ଲୋକିକ ଲାଭ ପାଇଁ, କିମ୍ବା ପାରମାର୍ଥିକ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପାଇଁ?” ଦାନବମାନେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ଆମେ ଏହି ତପସ୍ୟା କରୁଛୁ ପାରଲୋକିକ ଧର୍ମ ଲାଗି।” ସେମାନେ କହିଲେ, “ଆମେ ଏହି ଆରମ୍ଭ କରିଛୁ, ଏଠାରେ ଆଉ କ’ଣ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ରହିଛି?” ତେଣୁ ନଗ୍ନ ତପସ୍ବୀ କହିଲେ, “ଯଦି ମୋକୁ ମୋକ୍ଷ ଚାହିଁଛ, ତେବେ ମୋ କଥା ଅନୁସରଣ କର। ଏହି ସବୁ ଅର୍ହତମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ; ମୋକ୍ଷ ଦ୍ବାର ଖୋଲାଅଛି। ଧର୍ମ ଦ୍ୱାରା ମୋକ୍ଷ ମିଳେ, ଏଠାରେ ତାଠାରୁ ଉଚ୍ଚ କିଛି ନାହିଁ। ଏଠାରେ ରହିଲେ, ଏପରି ଅନେକ ପଥ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଲାଭ କରିପାରିବ, ଯାହା ମୋକ୍ଷ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଶୂନ୍ୟ।” ମାୟା ଭ୍ରମ ଦ୍ୱାରା ସେହି ଦାୟିତ୍ୟମାନେ ବେଦିକ ପଥରୁ ବିମୁଖ ହେଲେ; ଧର୍ମ ପାଇଁ ଏହା ଅଧର୍ମ, ସତ୍ୟ ପାଇଁ ଏହା ଅସତ୍ୟ। ଏହା ମୋକ୍ଷ ପାଇଁ ନୁହେଁ, ଏହା ମୋକ୍ଷ ଦେଇନଥାଏ। ଯଦିଓ ଏହାକୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସତ୍ୟ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, କିନ୍ତୁ ପ୍ରକୃତରେ ଏହା ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସତ୍ୟ ନୁହେଁ। ଏହାକୁ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, କିନ୍ତୁ ଏହା ପ୍ରକୃତ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ନୁହେଁ; ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ ନୁହେଁ। ଏକ ପଟି ପିନ୍ଧିଥିବା ଲୋକଙ୍କ ଲାଗି ଏକ ନୀତି ଅଛି, ଅନେକ ପଟି ପିନ୍ଧିଥିବା ଲୋକଙ୍କ ଲାଗି ଆଉ ଏକ ନୀତି ଅଛି। ଏଭଳି ମାୟା ଭ୍ରମର ପ୍ରଭାବରେ, ସେମାନେ ବିପରୀତ ଧର୍ମ ଉପଦେଶ ଦେଲେ; ଏହି ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଦାନବମାନେ ନିଜ ଧର୍ମ ଛାଡିଦେଲେ। ମୋର ନୀତିକୁ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ଗୃହଣ କଲେ ଓ ଏହି ନୀତିକୁ ଅନୁସରଣ କରୁଥିବାମାନେ ଏହି ଦ୍ୱାରା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହେଲେ। ତିନି ବେଦର ପଥକୁ ଛାଡି, ସେହି ଦେବମାନେ ମୋର ମାୟାରେ ଆସି କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ; ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ଉଦ୍ବୋଧିତ ହେଲେ। ଏହିମାନେ, ଅନ୍ୟମାନେ ଓ ଆଉ ଅନେକ ଦୃଢ଼ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଅଟୁଟ ଥିବାମାନେ ସଭାରେ “ଅର୍ହତଙ୍କୁ ନମସ୍କାର” ବୋଲି କହିଲେ। କିଛି ଦିନ ପରେ, ସମସ୍ତ ଦାନବ ତିନି ବେଦକୁ ତ୍ୟାଗ କଲେ; ପୁଣି, ଲାଲ ପଟି ପିନ୍ଧିଥିବା ଏକ ବ୍ୟକ୍ତି, ଯାହା ଦୃଷ୍ଟିରେ ବିଜୟ ଅଛି, ମାୟା ଦ୍ୱାରା ସେମାନେକୁ ଭ୍ରମିତ କଲେ। ସେଉଁଠାରୁ ଅନ୍ୟ ଦେବମାନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ମିଠା କଥା କହିଲେ: “ଯଦି ତୁମେ ସ୍ୱର୍ଗ କିମ୍ବା ମୋକ୍ଷ ଚାହୁଁଛ, ତେବେ—” ପଶୁବଳି ଭଳି ପାପ କର୍ମର ଅବସାନ ହେଉ; ଏହି ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ସବୁ ଲାଭ କର। ମୋ କଥାକୁ ଭଲଭାବରେ ଶୁଣ; ଏହି ସଂସାର ନିରାଧାର, ଭ୍ରମିତ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଏହାର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ ନାହିଁ। କାମ ଓ ଅନ୍ୟ ଦୋଷରେ ଅତିଶୟ ଦୂଷିତ ହୋଇ, ଜନ୍ମ-ମୃତ୍ୟୁର ଦୁଃଖରେ ଘୁରୁଛି; ଏମାନେ ମୋକ୍ଷ ପାଇଁ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଉପଦେଶ ଦେଲେ। ଏଭଳି ଧର୍ମ କଥା କହିଲେ, ଦାନବମାନେ ଏହାକୁ ତ୍ୟାଗ କଲେ; କିଏ ବେଦକୁ ନିନ୍ଦା କଲେ, କିଏ ଦେବତାମାନେକୁ ନିନ୍ଦା କଲେ, ରାଜା। ଅନ୍ୟମାନେ ଯଜ୍ଞ ଓ ଦ୍ୱିଜମାନେକୁ ନିନ୍ଦା କଲେ; ଏହି କଥା ଯୁକ୍ତିସଂଗତ ନୁହେଁ, କାରଣ ହିଂସାକୁ ଧର୍ମ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଜ୍ଞାନୀମାନେ କହନ୍ତି, ଅଗ୍ନିରେ ହୋମ ଦେବା ଫଳଦାୟକ; ଯଦି ପଶୁବଳି ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱର୍ଗ ଲାଭ ହୁଏ— ଯଦି ଯଜ୍ଞ କର୍ତ୍ତାଙ୍କ ନିଜ ପିତା ନ ମରେ, ତେବେ ଏହାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କ’ଣ? ଅନ୍ୟ କେହି ଖାଏ, ଏହା କିଏ ଲାଗି? ଯଦି କୌଣସି ଯାତ୍ରୀ ପାଇଁ ପିଣ୍ଡ ଦିଆଯାଏ, ଯାତ୍ରୀମାନେ ତାହା ନେଇ ଯିବେ ନାହିଁ; ଅନେକ ଯଜ୍ଞ କରି ଦେବତ୍ୱ ଲାଭ ହୁଏ ଓ ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ଭୋଗ କରାଯାଏ। ଯଦି ଶମୀ ଦଳ ଖାଯିବା ଦ୍ୱାରା ଲାଭ ହୁଏ, ତେବେ ଦଳଭୋଜୀ ପଶୁ ଉତ୍ତମ। ଲୋକମାନେ ଏହି ଉପଦେଶକୁ ବୁଝି ଏହାରେ ଆସ୍ଥା ରଖନ୍ତୁ। ଯଦି ମୋ କଥା ତୁମ ପସନ୍ଦ ନୁହେଁ, ତେବେ ଏହାକୁ ଅନୁସରଣ କରନାହାଁ; କାରଣ ମହାଦେବମାନେ ବିଶ୍ୱାସଯୋଗ୍ୟଙ୍କ କଥାରେ ଆକାଶରୁ ପଡ଼ନ୍ତି ନାହିଁ। ଯେଉଁ କଥା ଯୁକ୍ତିସଂଗତ, ତାହାକୁ ଆମେ ଓ ତୁମେ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ। ଦାନବମାନେ କହିଲେ, “ଆମେ ସମସ୍ତେ ତୁମେ ଦେଖାଇଥିବା ସତ୍ୟ ଧର୍ମରେ ଭକ୍ତିସହିତ ଶରଣ ନେଇଛୁ। ଯଦି ଆପଣ ପ୍ରସନ୍ନ, ଆଜି ଆମେ ଆପଣଙ୍କ ଦୟା ଚାହୁଁଛୁ। ଆମେ ସମସ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ ବସ୍ତୁ ଏବଂ ଦୀକ୍ଷାଯୋଗ୍ୟ ବସ୍ତୁ ଆଣିଦେବୁ।” “ଆପଣଙ୍କ କୃପାରେ ଆମେ ଶୀଘ୍ର ମୋକ୍ଷ ପାଇଁ ପାରିବା।”—ଏପରି ଭାବେ ମାୟାରେ ଭ୍ରମିତ ସେମାନେକୁ ତିନିଏ କହିଲେ। “ଏହି ବ୍ୟକ୍ତି, ଯିଏ ମୋ ଆଜ୍ଞାରେ ନିଷ୍ଠାଶୀଳ, ସେ ମୋର ଅଗ୍ରଗୁରୁ ଓ ପ୍ରଜ୍ଞାନି। ମୋ ନିର୍ଦ୍ଦେଶରେ, ସେ ତୁମେମାନେକୁ ଦୀକ୍ଷା ଦେବେ।” “ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୋର କଥା ଅନୁଯାୟୀ, ଏହି ପୁତ୍ରମାନେକୁ ଦୀକ୍ଷା ଦିଅ।” ତାଙ୍କର ଭ୍ରମ ଅପସାରିତ ହେଲାପରେ, ସେହି ଦାନବମାନେ ଭାର୍ଗବଙ୍କୁ କହିଲେ, “ହେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ଆମେ ସମସ୍ତେ ଏମିତି ଦୀକ୍ଷା ଚାହୁଁଛୁ, ଯାହା ସଂସାର ମୁକ୍ତି ଦେଉଛି।” ଉଶନାସ ଦାୟିତ୍ୟମାନଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଠିକ୍ ଅଛି, ଚଲ, ନର୍ମଦା ନଦୀ ପାର୍ଶ୍ୱକୁ।” “ମିତ୍ରମାନେ, ତୁମେ ପୋଷାକ ଖୋଲ; ମୁଁ ତୁମେମାନେକୁ ଦୀକ୍ଷା ଦେବି।” ଏଭଳି ଭାବରେ, ଭୀଷ୍ମ, ଭୃଗୁ ରୂପୀ ପ୍ରଜ୍ଞାନି ଦ୍ୱାରା ଦାନବମାନେ ଦୀକ୍ଷିତ ହେଲେ। ଏଠାରେ, ଆଙ୍ଗିରସ ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ଦିଗମାତ୍ର ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିଲେ। ସେମାନେ ପାଇଲେ ମୟୂରପଙ୍ଖ ଝଣ୍ଡା ଏବଂ ଗୁଞ୍ଜାମାଳାର ଶୋଭାପୂର୍ଣ୍ଣ ମାଳା। ଏହି ସବୁ ଦେଇ, ସେ ସେମାନଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଚୁଲ ଉଖିଡ଼ିଲେ, ଯାହା ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଧର୍ମର ଉପାୟ। ଧନର ଦେବତା, ସମୃଦ୍ଧିର ଦାତା, ଏହି ଚୁଲ ଉଖିଡ଼ିବା ଓ ଏହି ବେଶ ଧାରଣ କରି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସିଦ୍ଧି ପାଇଥିଲେ। ଏଭଳି ଅମୃତତ୍ୱ ଲାଭ ହୁଏ, ଯାହା ପୁରାତନ କାଳରେ ଅର୍ହତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କୁହାଯାଇଥିଲା। ଚୁଲ ଉଖିଡ଼ିବା ଦ୍ୱାରା ଏଠାରେ ମଣିଷ ଦେବତ୍ୱ ଲାଭ କରନ୍ତି। ଏହି କାମ ଯେଉଁଠାରେ ମହାପୁଣ୍ୟ ଦେଉଛି, ସେଠାରେ କିଏ ଏହା କରିବେ ନାହିଁ? ଦେବମାନେ ଯେତେବେଳେ ମାନବ ଲୋକରେ ଆସନ୍ତି, ଏହି କାମ ତାଙ୍କର ଆଦର୍ଶ ଇଚ୍ଛା ହୁଏ। ଏହି ଭାରତ ଭୂମିରେ, ଶିଷ୍ୟ ପରିବାରରେ ଜନ୍ମ ନେଇ, ଚୁଲ ଉଖିଡ଼ିବା ଦ୍ୱାରା ତପସ୍ୟା ଆରମ୍ଭ କରିବା ଉଚିତ।