ଦାନବମାନେ ତାଙ୍କର ଗୁରୁଙ୍କୁ ନମ୍ରତା ସହ କହିଲେ, “ହେ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ, ଆମେ ସମସ୍ତେ ଏହି ଅନ୍ଧକୁପରୁ ଆମ ପାକା କେଶ ଧରି ଟାଣି ବାହାର କରନ୍ତୁ। ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, କେଉଁ ଦେବତାଙ୍କୁ ଆମେ ଶରଣ ନେବା ଉଚିତ?” ସେମାନେ ପୁଣି ପଚାରିଲେ, “ହେ ଜ୍ଞାନୀ, ଶରଣାଗତ ଲୋକମାନେ କେଉଁ ଦେବତାଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ, ଉପବାସ, ଧ୍ୟାନ କିମ୍ବା ଏକାଗ୍ରତା ଦ୍ୱାରା କେଉଁଠି ଉଦ୍ଧାର ପାଇବେ, ଆମକୁ କୁହନ୍ତୁ।” ସେମାନେ କହିଲେ, “ପୂଜା ଓ ଦାନ ଦ୍ୱାରା ମୋକ୍ଷ ମିଳେ; ଆମେ ପରିବାରକୁ ଛାଡି ଦେଇଛୁ, ପୁନି କେବେ ତାହା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରିବୁନାହିଁ।” ଏପରି ଭାବରେ ଦାନବମାନେ ତାଙ୍କର ଗୁରୁ ଭୃଗୁପତିଙ୍କୁ ଗୁପ୍ତଭାବରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ। ତେଣୁ ସେ ଭାବିବାକୁ ଲାଗିଲେ, “ମୁଁ କିପରି ଏହି ପାପୀ ନରକବାସୀ ଦାନବମାନେ ସହ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବି? ଏମାନେ ବେଦମାର୍ଗରୁ ବାହାରେ, ତିନି ଲୋକରେ ହସ୍ୟସ୍ପଦ।” ଏପରି ଚିନ୍ତା କରି, ସେ ଜ୍ଞାନୀ ରାଜା କେଶବଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କଲେ। ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ସେଠାରେ ସେମାନଙ୍କର ଭାବନା ବୁଝି, ଏକ ମାୟା ମୋହ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ଭଗବାନ ସେ ମୋହମୟୀ ମାୟା ଭୃହସ୍ପତିଙ୍କୁ ଦେଇ କହିଲେ, “ଏହି ସମଗ୍ର ମୋହ ଦାନବମାନେକୁ ଭ୍ରମିତ କରିଦେବ।” ସେ ପୁଣି କହିଲେ, “ତୁମେ ଓ ସମସ୍ତେ ବେଦମାର୍ଗରୁ ବହିଷ୍କୃତ ହେବେ।” ଏପରି ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇ, ପ୍ରଭୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। ଏହି ମୋହ ମାୟାର ପ୍ରଭାବରେ, ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ଦାନବମାନେ ଭ୍ରମିତ ହେଲେ। ତାଙ୍କଠାରେ ଭୃହସ୍ପତି ଯାଇ କହିଲେ, “ତୁମେ ଯେପରି ଭକ୍ତି କରିଛ, ତାହାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ମୁଁ ଏଠାରେ ଆସିଛି। ଏହି ଯୋଗୀ ନଗ୍ନ, ମୁଣ୍ଡ ମୁଣ୍ଡା, ମୟୂରପିଛ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି।” ଗୁରୁ ଏପରି କହିବା ପରେ, ମୋହ ମାୟା ସ୍ୱୟଂ କହିଲେ, “ହେ ଦାନବନାୟକମାନେ, ତୁମେ ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ, କଥା କହ। ତୁମେ ଏହି ତପସ୍ୟାର ଫଳ ଏହି ଲୋକର ଲାଗି ଚାହୁଁଛ କି, ପରଲୋକର ଲାଗି?” ଦାନବମାନେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ଆମର ତପସ୍ୟା ପରଲୋକ ଧର୍ମ ପାଇଁ। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଆମେ ଆରମ୍ଭ କରିଛୁ, ଏଠାରେ ଆଉ କ’ଣ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଅଛି?” ତେବେ ନଗ୍ନ ଯତି କହିଲେ, “ମୋର କଥା ଶୁଣ, ଯଦି ମୁକ୍ତି ଚାହୁଁଛ; ଏସବୁ ଅର୍ହତମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଯଥାଯଥ; ମୁକ୍ତିର ଦ୍ୱାର ଖୋଲା; ଧର୍ମ ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତି ମିଳେ, ଏଠାରେ ତାଠାରୁ ଉପରେ କିଛି ନାହିଁ।” “ଏଠାରେ ରହି, ଏପରି ବିଭିନ୍ନ ଉପାୟରେ ତୁମେ ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ମୁକ୍ତି ପାଇପାରିବ, କିନ୍ତୁ ମୁକ୍ତିର ଦୃଷ୍ଟି ଛାଡି।” ଏହି ମୋହ ମାୟା ଦ୍ୱାରା, ଦାନବମାନେ ବେଦମାର୍ଗରୁ ବିଚ୍ୟୁତ ହେଲେ; ଧର୍ମ ପାଇଁ ଏହା ଅଧର୍ମ, ସତ୍ୟ ପାଇଁ ଏହା ଅସତ୍ୟ। “ଏହି ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ନୁହେଁ; ଏହି ମୁକ୍ତି ଦେଉନାହିଁ। ଏହାକୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସତ୍ୟ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, କିନ୍ତୁ ଏହା ପ୍ରକୃତ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସତ୍ୟ ନୁହେଁ। ଏହାକୁ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, କିନ୍ତୁ ଏହା ପ୍ରକୃତ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ନୁହେଁ; ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ ନୁହେଁ। କେବଳ ଏକ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ନୀତି, ଅନେକ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବାଙ୍କ ପାଇଁ ଆଉ ଏକ ନୀତି।” ଏହି ଭ୍ରମ ମାୟା ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ଅନେକ ବିରୋଧାଭାସୀ ମତ କହିଲେ; ଏହିକାରଣରୁ, ରାଜା, ସମସ୍ତ ଦାନବ ନିଜ ଧର୍ମ ଛାଡିଦେଲେ। ମୋହ ମାୟାର ପ୍ରଭାବରେ, ସେମାନେ ମୋର ନୀତିକୁ ଯଥାଯଥ ବୋଲି ଘୋଷଣା କଲେ; ଯେଉଁମାନେ ଏହି ନୀତି ଅନୁସରଣ କଲେ, ସେମାନେ ତାହା ଦ୍ୱାରା ଯଥାଯଥ ହେଲେ। ତିନି ବେଦର ମାର୍ଗ ଛାଡି, ଏହି ଦେବମାନେ ମୋହ ମାୟାରେ ଆକୃଷ୍ଟ ହେଲେ; ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହା ଦ୍ୱାରା ଜାଗୃତ ହେଲେ। ସେମାନେ ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନେ, ଏବଂ ତାଙ୍କର ପରେ ଅନ୍ୟମାନେ, ଏବଂ ଆଉ ଅନ୍ୟମାନେ, ସମସ୍ତେ ନିଜ ଧାରଣାରେ ଅଟୁଟ ରହି, ସଭାରେ “ଅର୍ହତଙ୍କୁ ନମସ୍କାର” କହିଲେ। କିଛି ଦିନ ମଧ୍ୟରେ, ଦାନବମାନେ ତିନି ବେଦ ତ୍ୟାଗ କଲେ; ପୁନି, ଲାଲ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା, ଜୟପ୍ରଦ ଦୃଷ୍ଟି ଧାରୀ, ମାୟା ଦ୍ୱାରା ସେମାନେକୁ ଭ୍ରମିତ କଲେ। ସେ ଅନ୍ୟ ଦେବମାନେ ପାଖକୁ ଯାଇ, ମଧୁର କଥା କହିଲେ, “ଯଦି ସ୍ୱର୍ଗ କିମ୍ବା ମୁକ୍ତି ଚାହୁଁଛ—” “ତେବେ ପଶୁବଳି ଭଳି ଅଧର୍ମ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଅପେକ୍ଷା ରଖନ୍ତୁ; ଏହା ସବୁ ଜ୍ଞାନର ଗଠନ, ଅବଶିଷ୍ଟ ଅନୁଭବ କରନ୍ତୁ। ମୋର କଥା ଭଲଭାବେ ଶୁଣ, ଏହି ସଂସାର ଅସ୍ଥିର, ଏହାର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମୋହଜନିତ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏନାହିଁ। ଅତିରିକ୍ତ ରାଗ ଓ ଅନ୍ୟ ଦୋଷରେ ଦୂଷିତ ହୋଇ, ଜନ୍ମମୃତ୍ୟୁ ଦୁଃଖରେ ଘୁରୁଛି; ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ଶିକ୍ଷା ଦିଆଯାଇଛି।” ଏପରି ଶିକ୍ଷା ଦେଉଥିବା ବେଳେ, ସେମାନେ ଏହାକୁ ତ୍ୟାଗ କଲେ; କିଛି ଭେଦବେଦକୁ, କିଛି ଦେବତାଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କଲେ, ରାଜା। ଏଭଳି ଅନ୍ୟମାନେ ଯଜ୍ଞ ଓ ଦ୍ୱିଜମାନେକୁ ନିନ୍ଦା କଲେ; ଏହି କଥା ଯୁକ୍ତିସଙ୍ଗତ ନୁହେଁ, କାରଣ ହିଂସାକୁ ଧର୍ମ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ କହନ୍ତି, ଅଗ୍ନିରେ ହୋମ ଦେବା ଫଳଦାୟୀ; ଯଦି ପଶୁବଳି ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱର୍ଗ ଲାଭ ହୁଏ— ତେବେ ଯଜ୍ଞକାରୀଙ୍କ ନିଜ ପିତାକୁ ଯଦି ହତ୍ୟା କରାଯାଏନି, ତେବେ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କ’ଣ? ଅନ୍ୟ କେହି ଭୋଜନ କଲେ, ଏହା ମଣିଷଙ୍କ ପୂର୍ଣ୍ଣତା ପାଇଁ। ଯଦି ଯାତ୍ରୀ ପାଇଁ ପିଣ୍ଡ ଦିଆଯାଏ, ଯାତ୍ରୀମାନେ ତାହା ବହନ କରିନାହାନ୍ତି; ଅନେକ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ଦିବ୍ୟତା ପାଇଁ ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ଭୋଗ କରିପାରିବେ। ଯଦି ଶମୀ ମାନେ କାଠ ଭୋଜନ କରନ୍ତି, ତେବେ ପତ୍ର ଭୋଜୀ ପଶୁ ଭଲ। ଲୋକମାନେ ଏହି ଶିକ୍ଷା ବୁଝି, ଏଥିରେ ଆସ୍ଥା ରଖନ୍ତୁ। ମୋର କଥା ତୁମ ପାଇଁ କି ଉପକୃତିକର ନୁହେଁ, ତେବେ ତ୍ୟାଗ କର; କାରଣ ବଡ଼ ଦେବମାନେ ବିଶ୍ୱାସୀଙ୍କ କଥା ଦ୍ୱାରା ଆକାଶରୁ ତଳେ ପଡ଼ନ୍ତି ନାହିଁ। ଯେଉଁ କଥା ଯୁକ୍ତିସଙ୍ଗତ, ସେମାନେ ମୋ ଓ ତୁମେ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ। ଦାନବମାନେ କହିଲେ, “ଆମେ ସମସ୍ତେ ଏହି ସତ୍ୟ ଧର୍ମରେ ଭକ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ତୁମେ ଶରଣ ଗ୍ରହଣ କରିଛୁ।” “ଯଦି ଆପଣ ପ୍ରସନ୍ନ, ତେବେ ଆଜି ଆମେ ଅନୁଗ୍ରହ ପାଉ। ଆମେ ଆବଶ୍ୟକ ବସ୍ତୁ ଓ ଦୀକ୍ଷାଯୋଗ୍ୟ ସମଗ୍ରୀ ଆଣିଦେବୁ। ଆପଣଙ୍କ ଦୟାରେ ମୁକ୍ତି ଶୀଘ୍ର ଆମ ହାତରେ ଆସୁ। ଏହା ପରେ, ମୋହ ମାୟାରେ ଭ୍ରମିତ ହୋଇଥିବା ସେମାନେ ପ୍ରତି, ସେ କହିଲେ, “ଏହି ବ୍ୟକ୍ତି, ମୋର ଆଜ୍ଞାରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ମୋର ପ୍ରଧାନ ଗୁରୁ, ଜ୍ଞାନୀ ଓ ଉତ୍ତମ। ମୋର ନିର୍ଦ୍ଦେଶରେ, ସେ ତୁମକୁ ଦୀକ୍ଷା ଦେବେ।