ଏକ ସମୟର କଥା, ଦାନବ ମହାରାଜ ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କ ପୂର୍ବତନ ପୂରୋହିତ କାଭ୍ୟ, ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—“ତୁମେ କାହିଁକି ମୋତେ ତ୍ୟାଗ କରି ଅନ୍ୟ ଜଣଙ୍କୁ ପୂରୋହିତ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ କରିଛ? ଏହି ବୃହସ୍ପତି, ଯିଏ ଦେବତାମାନଙ୍କର ଗୁରୁ, ଅଙ୍ଗିରାସଙ୍କ ପୁତ୍ର।” ତାହା ପ୍ରତିଉତ୍ତରରେ ତାଙ୍କୁ କୁହାଯାଇଲା—“ନିଶ୍ଚୟ ତୁମେ ଠକାଯାଇଛ, କିନ୍ତୁ ଏହା ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ। ଏହି ବ୍ରୁହସ୍ପତି, ଯିଏ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ବିଜୟ ଦେଇପାରେ, ତାଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କର।” ତାପରେ କାଭ୍ୟ କହିଲେ—“ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆଦେଶର ଭୟରେ ମୁଁ ପୂର୍ବେ ଏଭଳି ଚାଲିଯାଇଥିଲି। ମୁଁ ଜଳମଧ୍ୟରେ ବସିଥିବାବେଳେ, ମହାଦେବ ଶମ୍ଭୁ ମୋତେ ପିଇଥିଲେ। ଶୁଣାଯାଏ, ମୁଁ ତାଙ୍କର ଜଠରରେ ପୂରା ଶତ ବର୍ଷ ରହିଲି। ପରେ, ଶୁକ୍ର ରୂପେ ତାଙ୍କ ଦେହରୁ ବାହାରିଲି। ତେଣୁ, ଦୟାମୟ ଭଗବାନ୍ ମୋତେ କହିଲେ—‘ତୁମେ ଯେଉଁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଚାହଁ, ଶୁକ୍ର ସମ୍ପର୍କିତ ଯେକୌଣସି ଆଶୀର୍ବାଦ ଚୟନ କର। ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ।’ ତେବେ ମୁଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲି—‘ମୋ ମନରେ ଯେଉଁ କାମନା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ହୃଦୟରେ ଯେଉଁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଥାଏ, ଏସବୁ ଆପଣଙ୍କ ଦୟାରେ ପୂରଣ ହେଉ।’ ଶିବ ଏହା ଶୁଣି କହିଲେ—‘ତଥାସ୍ତୁ’, ଏବଂ ମୋତେ ତୁମ ପାଖକୁ ପଠାଇଲେ। ଏହି ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ବୃହସ୍ପତି ଏଠାରେ ତୁମ ପୂରୋହିତ ହେଲେ। ମୁଁ ଏହି ସବୁ ଦେଖିଛି, ହେ ଦାନବପତି, ଏବଂ ଏହା ଏକାଇଁ ତୁମକୁ କହୁଛି। ତାପରେ ବୃହସ୍ପତି ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କୁ କହିଲେ—“ମୁଁ ଏହି ବ୍ୟକ୍ତି କିଏ ଜାଣେନି—ଦେବ, ଦାନବ, କିମ୍ବା ମନୁଷ୍ୟ—ଯିଏ ମୋର ରୂପ ଧାରଣ କରି ତୁମକୁ ଠକାଇବାକୁ ଆସିଛି।” ସମସ୍ତ ଦାନବ ଏହା ଶୁଣି କହିଲେ—“ଠିକ କହିଲେ, ପୂର୍ବତନ ପୂରୋହିତ ଯେଉଁଠାରୁ ଆସିଥିଲେ, ସେଠାକୁ ଫେରିଯାଆନ୍ତୁ, ଆମେ ତାଙ୍କୁ ଆଉ ଚାହୁଁନାହିଁ।” ଏହା ଶୁଣି କାଭ୍ୟ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ଦାନବମହାସଭାରେ ଶାପ ଦେଲେ—“ଯେପରି ତମେ ମୋତେ ପରିତ୍ୟାଗ କରିଛ, ସେପରି ମୁଁ ଦେଖିବି, ତମେ ସମସ୍ତେ ଦୀର୍ଘଦିନ ଦୁଃଖରେ, ଧନ-ଜୀବନ ହୀନ ହୋଇ ରହିବା। ଏବଂ ଶୀଘ୍ର ତମେ ସମସ୍ତେ ଭୟଙ୍କର ଦୁଃଖରେ ପଡିବା।” ଏହିପରି ଶାପ ଦେଇ, କାଭ୍ୟ ଅନୁଷ୍ଠାନର ଅରଣ୍ୟକୁ ଚାଲିଗଲେ। ତାଙ୍କ ପରେ ବୃହସ୍ପତି, ଶୁକ୍ରଙ୍କ ସ୍ଥାନରେ ରହି, କିଛିଦିନ ଦାନବମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କଲେ। ବହୁଦିନ ପରେ, ସମସ୍ତ ଦାନବ ଏକଠା ହୋଇ ତାଙ୍କ ପୂରୋହିତଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—“ଏହି ନିରର୍ଥକ ଜଗତରେ, ଆପଣଙ୍କ କୃପାରେ ଆମେ କିପରି ମୋକ୍ଷ ପାଇପାରିବୁ, ଏପରି କିଛି ଜ୍ଞାନ ଦିଅନ୍ତୁ?” ତେବେ ଦେବତାଙ୍କ ଗୁରୁ, ଯିଏ କାଭ୍ୟ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିଲେ, କହିଲେ—“ତୁମେ ଯେଉଁ ଅଭିଲାଷା କହିଛ, ଏହା ପୂର୍ବେ ମୋର ମଧ୍ୟ ଥିଲା। ଏକ କ୍ଷଣ ପାଇଁ ଏକଠା ରୁହ, ପବିତ୍ର ଓ ଏକାଗ୍ର ହୁଅ। ମୁଁ ଦାଇତ୍ୟମାନେ, ତୁମକୁ ମୋକ୍ଷଦାୟକ ଜ୍ଞାନ କହିଦେବି।” “ଏହା ହେଉଛି ବେଦ ଜ୍ଞାନ—ଋକ୍, ଯଜୁସ୍, ସାମନ୍। ଏହା ବୈଶ୍ୱାନରଙ୍କ କୃପାରେ ଏଠାରେ ଜୀବମାନେ ଦୁଃଖ ପାଆନ୍ତି। ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ଲୋକମାନେ ଲୋକିକ ଲାଭ ପାଇଁ ଯଜ୍ଞ, ପିତୃକ୍ରିୟା, ବୈଷ୍ଣବ ଓ ରୁଦ୍ର ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ କର୍ମ କରନ୍ତି। “ରୁଦ୍ର, ଯିଏ ଅର୍ଧନାରୀଶ୍ୱର, ତାଙ୍କର ଅନ୍ୟାୟ, ହିଂସା ଓ ଅପକାର ସହିତ ମୋକ୍ଷ କିପରି ହେବ? ଭୂତମାଳା ପିନ୍ଧି, ଅସ୍ଥିଧାରୀ ହୋଇ ତିନି ଲୋକକୁ ଦୁଃଖ ଦେଉଛନ୍ତି, ସେ ନ ଶ୍ୱର୍ଗ ପାଆନ୍ତି, ନ ମୋକ୍ଷ। “ବିଷ୍ଣୁ ମଧ୍ୟ ହିଂସାରେ ଲିପ୍ତ; ବ୍ରହ୍ମା ରଜୋଗୁଣରେ ସୃଷ୍ଟିକୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି। ବେଦ ପଥ ଅନୁସରଣ କରୁଥିବା ଦେବ, ଋଷି, ଆଦି ଅଧିକାଂଶ ହିଂସାପ୍ରବୃତ୍ତ, କ୍ରୂର, ମାଂସ ଭୋଜନ କରନ୍ତି, ପାପ କରନ୍ତି। “ଦେବତାମାନେ ମଦ୍ୟପାନ କରନ୍ତି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମାଂସ ଖାଆନ୍ତି—ଏପରି ଧର୍ମରେ କିଏ ଶ୍ୱର୍ଗ ପାଇପାରିବ, କିପରି ମୋକ୍ଷ ପାଇବ? “ଯେଉଁ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଏପରି ଯଜ୍ଞ, ପିତୃକ୍ରିୟା ଆଦି କର୍ମ ଶିକ୍ଷା ମିଳେ, ସେଠାରେ ମୋକ୍ଷ ନାହିଁ। ଯଦି ପଶୁ ବଳି ଏବଂ ରକ୍ତ ପାତ କରି ଶ୍ୱର୍ଗ ମିଳେ, ତେବେ ନରକ କିପରି ମିଳିବ? “ଯଦି ଅନ୍ୟେ ଭୋଜନ କରିଲେ ଆମେ ତୃପ୍ତି ପାଉଛୁ, ତେବେ ପିତୃକ୍ରିୟା ଅନୁପସ୍ଥିତ ପିତୃଙ୍କୁ କରିବା ଉଚିତ, ନିଜେ ଖାଇବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। “ଅକାଶ ମାର୍ଗରେ ଚଳିଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମାଂସ ଭୋଜନ କରି ଅଧୋପତିତ; ସେମାନେ ନ ଶ୍ୱର୍ଗ, ନ ମୋକ୍ଷ ପାଆନ୍ତି। “ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜନ୍ମା ଜୀବ ନିଜ ଜୀବନକୁ ପ୍ରିୟ ମାନେ; ତେଣୁ, ଜ୍ଞାନୀ କିପରି ନିଜ ମାଂସ ସମାନ ଅନ୍ୟ ଜୀବ ମାଂସ ଖାଇପାରିବ? “ଏହି ଜନ୍ମ ହୋଇଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନେ ଫେରି ଗର୍ଭରେ କିପରି ଯିବେ? ଦାନବପତି, କିପରି ସେମାନେ ମିଥୁନ ଦ୍ୱାରା ଶ୍ୱର୍ଗ ପାଇବେ? ମାଟି ଓ ଛାର ଦ୍ୱାରା ଶୁଧ୍ଧି ହେଉଥିବା ଠାରେ କଣ ସତ୍ୟ ଶୁଦ୍ଧି ରହିଛି? “ଦେଖ, ଏହି ଜଗତ କିପରି ବିପରୀତ! ଯେଉଁଠି ଦେହ ଶୌଚ ପରେ ଯନ୍ଦ୍ର ମୁତ୍ର ପାନ କରି ଶୁଧ୍ଧି କରାଯାଏ। “ଖାଦ୍ୟ ସେବନ ପରେ ମୁଖ ଓ ମୁତ୍ରେଣ୍ଡ୍ରିୟର ଶୁଧ୍ଧି କାହିଁକି ହୁଏ ନାହିଁ? ଯେଉଁଠି ଶୁଧ୍ଧି ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ, ସେଠି ଏହି ବିପରୀତ ଚଳିତାଚାର ଅଛି। “ଏକଥା ସ୍ମରଣ କର, ସୋମ ଏକଥି ଥିଲେ—ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ଜଣେ ପତ୍ନୀ ତାରାଙ୍କୁ ନେଇଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଥିଲା ପୁତ୍ର ବୁଧ, ପରେ ବୃହସ୍ପତି ତାଙ୍କୁ ଫେରାଇ ନେଲେ। “ଇନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ଗୌତମ ଋଷିଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଅହଲ୍ୟାଙ୍କୁ ନେଇଥିଲେ। ଦେଖ, ଧର୍ମ କିପରି ଚଳିଛି। “ଏପରି ଅନେକ ପାପକର୍ମ ଦେଖାଯାଏ; ଏପରି ଧର୍ମ ଅଛିଯେ, ତେବେ ଉତ୍ତମ ସତ୍ୟ କଣ?” ଗୁରୁଙ୍କର ଏହି ଉଚ୍ଚ ସତ୍ୟ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ଜନ୍ମ ଉପରେ ଜିଜ୍ଞାସୁ ଓ ବିରକ୍ତ ଦାନବମାନେ କହିଲେ—“ହେ ଗୁରୁଦେବ, ଆମେ ଯେଉଁମାନେ ଭକ୍ତି ପୂର୍ବକ ଆସିଛୁ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦୀକ୍ଷା ଦିଅନ୍ତୁ। “ଆପଣଙ୍କ ଆଦେଶରେ, ଆମେ ପୁନି ବିଭ୍ରାନ୍ତିରେ ପଡିବା ନାହିଁ; ଏହି ସଂସାର ଦୁଃଖ ଓ ମୋହ ଦେଇଥାଏ, ଆମେ ଏଠାରୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିରକ୍ତ।