ଦେବତାମାନେ ତ୍ରିପୁରା ଦାନବଙ୍କ ଅତ୍ୟାଚାର ସହିପାରିବାକୁ ଅସମର୍ଥ ହେଲେ। ତେବେ, ଦେବତାମାନେ ଦାନବମାନେଙ୍କୁ ଠକି ଅମୃତ ପାନ କରିବା ପରେ, ଦାନବମାନେଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ଗୋ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ। ଅମୃତ ପାନ କରିଥିବା ଦାନବମାନେ ପୁନଃପୁନଃ ଜୀବନ୍ତ ହେବାରେ ଅସମର୍ଥ ହେଲେ; ତିନି ଲୋକରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ଦାନବମାନେ ତ୍ରୟମ୍ବକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବଧ୍ ହେଲେ। ଅନ୍ଧକା ଦାନବଙ୍କ ବଧରେ ଦାନବ, ଭୂତ, ଦେବତା, ମନୁଷ୍ୟ ଓ ପିତୃମାନେ ମିଶି ମୃତ୍ୟୁ ଦେଲେ। ବୃତ୍ର, ଦାନବମାନେଙ୍କ ସାଥିରେ ମିଶି, ଭୟଙ୍କର କୋଲାହଳ ଯୁଦ୍ଧରେ ବଧ୍ ହେଲେ; ଏହାପରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସହଯୋଗରେ ମହେନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କୁ ବିଧ୍ୱଂସ କଲେ। ଏପରେ, ମାୟା ଦ୍ୱାରା ଲୁଚି ଏବଂ ଯୋଗରେ ପାରଙ୍ଗତ ଭିପ୍ରଚିତ୍ତି ତାଙ୍କ ସହଯୋଗୀ ସହିତ, ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଜ୍ରଘାତରେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ବଧ୍ ହେଲେ। ଦୈତ୍ୟ ଓ ଦାନବମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ସମସ୍ତେ ବିନଶ୍ଟ ହେଲେ; ଦେବ-ଅସୁର ଯୁଦ୍ଧର ଏହି ଦଶଟି ଘଟଣା ଏହିପରି ଅନୁକ୍ରମଣୀ ରୂପେ ରହିଛି। ଏହି ଦେବ ଓ ଅସୁରମାନେଙ୍କ ନାଶ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜୀବମାନଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ କାରଣରେ, ରାଜା ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ଏକ ଶତ କୋଟି ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚମକି ରହିଲେ। ସତ୍ତରି ଦୁଇ ଶତ କୋଟି ବର୍ଷ ଏବଂ ଏଠିକୁ ଅଠି ହଜାର ବର୍ଷ ଅଧିକ, ତିନି ଲୋକରେ ତାଙ୍କ ଶାସନ ରହିଲା। ପରେ, ବଳି ରାଜା ପୁନଃ ଏକ ଶତ କୋଟି ବର୍ଷ ଏବଂ ଷଠି ହଜାର ସହ ଦୁଇ କୋଟି ବର୍ଷ ରାଜ୍ୟ କଲେ। ବଳିଙ୍କ ଶାସନକାଳରେ, ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଅସୁରମାନେ ସହ ଶୁଭ ଜୀବନ ଅନୁଭବ କଲେ। ଏହି ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଅସୁରମାନେ ସଦା ବିଜୟ ପାଇଁ ପ୍ରୟାସ କରୁଥିଲେ; ଏପରେ, ମହେନ୍ଦ୍ର ତିନି ଲୋକରେ ଅବିଘ୍ନ ଶାସନ କରୁଥିଲେ। ଏହି ସମସ୍ତ ଘଟଣା ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ରହିଲା, ଯାଏଁକି ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ଅତିତ ହେଲାପରେ ପାକ (ଇନ୍ଦ୍ର) ତିନି ଲୋକରେ ରାଜ୍ୟ କରିଥିଲେ। ତାପରେ, ଅସୁରମାନେ ଛାଡି, ଯଜ୍ଞ ଦେବତାମାନେ ପାଖକୁ ଗଲା; ଯଜ୍ଞ ଦେବତାମାନେ ପାଖକୁ ଯିବା ପରେ, ଦିତିପୁତ୍ରମାନେ କବିଙ୍କୁ କହିଲେ। ଦୈତ୍ୟମାନେ କହିଲେ: “ମାଘବାନ ଆମର ରାଜ୍ୟ ନେଇଛନ୍ତି, ଯଜ୍ଞ ଦେବତାମାନେ ପାଖକୁ ଯାଇଛି; ଆମେ ଏଠାରେ ରହିପାରିବା ନୁହେଁ, ତେଣୁ ପାତାଳ ଲୋକକୁ ଯାଉ।” ଏପରେ, କବି ଦୁଃଖିତ ଅସୁରମାନେ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ କହିଲେ: “ଭୟ କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ, ମୁଁ ଆମର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ତୁମମାନେଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବି।” “ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ର, ଔଷଧି ଓ ପୃଥିବୀରେ ଯାହା କିଛି ଅଛି, ଏସବୁ ମୋରେ ଅଛି; ଦେବତାମାନେ ପାଖରେ ଏକ ଅଂଶ ଅଛି।” “ମୁଁ ତୁମମାନେଙ୍କ ପାଇଁ ଯାହା ଧରିଥିଲି, ସେସବୁ ଦେଇଦେବି; ଏପରେ, ଅସୁରମାନେ କବିଙ୍କ ରକ୍ଷା ଦେଖି, ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ।” ଦେବତାମାନେ ଚିନ୍ତିତ ହୋଇ, ଏହା ଫେରାଇବା ପାଇଁ ଆଲୋଚନା କଲେ: “ଏହି କବି ଶକ୍ତି ପ୍ରୟୋଗ କରି ଆମରୁ ଏହି ସବୁ ନେଇଯାଉଛନ୍ତି।” “ଆମେ ଶୀଘ୍ର ଯିବା ଉଚିତ, ତାଙ୍କୁ ଅପସାରିବା ପୂର୍ବରୁ; ଶେଷ ଅସୁରମାନେଙ୍କୁ ବଳପୂର୍ବକ ଜୟ କରି, ପାତାଳ ଲୋକକୁ ପଠାଇଦେବା ଉଚିତ।” ତାପରେ, ଦେବତାମାନେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଦାନବମାନେଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ; ଦେବତାମାନେ ବଧ କରୁଥିବା ବେଳେ, ଦାନବମାନେ କବିଙ୍କ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଦୃତ ଗତିରେ ଗଲେ। ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦୃତ ଗତିରେ ଅନୁସରଣ କରୁଥିବା ଦେଖି, କବି ଅସୁରମାନେଙ୍କୁ ଏକତ୍ରିତ କରି ରକ୍ଷା କଲେ ଓ ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ଅପସାରିଲେ। କବି ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଦେଖାଯିବା ପରେ, ଦେବତାମାନେ ଚିନ୍ତା ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଅପସାରିଲେ; ଏପରେ, କବି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଉପଦେଶ ଉପରେ ଚିନ୍ତା କଲେ। ତାପରେ, କାବ୍ୟ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, ପୂର୍ବ ଘଟଣା ଉପଲକ୍ଷ୍ୟ କରି: “ତିନି ଲୋକ ସମସ୍ତେ ବାମନଙ୍କ ତିନି ପଦରେ ତୁମମାନେଙ୍କୁ ଛଡ଼ାଯାଇଛି।” “ବଳି ବନ୍ଧିଯାଇଛି, ଜମ୍ଭ ବଧ୍ ହୋଇଛି, ଵିରୋଚନ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଛି; ବାରଟି ପ୍ରମୁଖ ଅସୁରମାନେ ଦେବତାମାନେଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବଧ୍ ହୋଇଛନ୍ତି।” “ଅନେକ ପ୍ରମୁଖମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଉପାୟରେ ବିନଶ୍ଟ ହୋଇଛନ୍ତି; ଏବେ କିଛି ଅସୁରମାନେ ଅବଶିଷ୍ଟ ଅଛନ୍ତି। ମୋ ଦୃଷ୍ଟିରେ, ଏବେ ଆଉ ଯୁଦ୍ଧ ନାହିଁ।” “ତୁମମାନେ ଏବେ ଉପାୟ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିବା ଓ ସମୟ ଆସିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅପେକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ। ମୁଁ ମହାଦେବଙ୍କୁ ଯାଇ ବିଜୟ ଦେବା ମନ୍ତ୍ର ଆଣିବି।” “ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଅଭିଗମନ କରି ଅଫଳ ନ ହୋଇଥିବା ମନ୍ତ୍ର ଆଣିବା ପରେ, ଦେବତାମାନେ ସହ ଆଉ ଯୁଦ୍ଧ କରିବି; ତାପରେ ନିଶ୍ଚୟ ତୁମମାନେ ବିଜୟ ପାଇବେ।” ଏହିପରି ଦିଆଯାଇଥିବା ଉପଦେଶକୁ ଅସୁରମାନେ ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ କହିଲେ: “ଆମେ ସମସ୍ତେ ଅସ୍ତ୍ର ଭୂମିରେ ରଖିଦେଇଛୁ, ଶିଥିଳ ଏବଂ ରଥ ବିନା।” “ଆମେ ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ବର୍କ ଚେରା ପିନ୍ଧିବାରେ ଚାହୁଁଛୁ।” ତାଙ୍କ ସତ୍ୟ କଥା ଶୁଣି, ଦେବତାମାନେ ସେମାନେ ଗ୍ରହଣ କଲେ। ଏପରେ, ସମସ୍ତେ ଚିନ୍ତା ମୁକ୍ତ ଓ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ଏଠାରୁ ଅପସାରିଲେ; ଦୈତ୍ୟମାନେ ଅସ୍ତ୍ର ଭୂମିରେ ରଖିଦେଇଥିବାରୁ, ଦେବତାମାନେ ଅପସାରିଲେ। ତାପରେ, କାବ୍ୟ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ: “ଏବେ, ତୁମମାନେ ତାପସ୍ୟାରେ ଦୃଢ଼ ରହିବା, ଭକ୍ତି ଓ ଅନ୍ୟମନ କରିବା ନୁହେଁ, ଯାଏଁକି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପୂରଣର ସମୟ ଆସିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ।” “ମୋ ପାଖରେ ଅପେକ୍ଷା କର, ଦାନବମାନେ, ମୋର ପିତାଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ।” ଏହି ଉପଦେଶ ଦେଇ, କାବ୍ୟ ମହାଦେବଙ୍କୁ ଅଭିଗମନ କଲେ। ଶୁକ୍ର କହିଲେ: “ଓ ଦେବ, ମୁଁ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ପାଖରେ ଥିବା ମନ୍ତ୍ର ଚାହୁଁଛି, ଦେବତାମାନେଙ୍କ ହାର ଓ ଅସୁରମାନେଙ୍କ ବିଜୟ ପାଇଁ।” ଏପରେ, ଦେବ କହିଲେ: “ଓ ଭାର୍ଗବ, ଏକ ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଉପବାସ କର, ମୁଣ୍ଡ ନିମ୍ନଭାବେ ଦଢ଼ ରହି, କେବଳ ଧୂଆଁ ଶ୍ୱାସ କର।” “ଏହି ଉପବାସ ସହିପାରିଲେ, ତୁମେ ମନ୍ତ୍ର ପାଇବେ।” ଭୃଗୁପୁତ୍ର ଶୁକ୍ର ଏହି ଉପଦେଶ ଗ୍ରହଣ କଲେ। ଦେବଙ୍କ ପାଦ ସ୍ପର୍ଶ କରି, ଶୁକ୍ର କହିଲେ: “ଏହିପରି ହେଉ। ମୁଁ ଆଜିଠୁ ଆପଣଙ୍କ ଦିଆଯାଇଥିବା ଉପବାସ କରିବି, ଓ ପ୍ରଭୁ।” ଏହିପରି ଦେବମାନେଙ୍କ ଉପଦେଶ ଅନୁସାରେ, ଭାର୍ଗବ ଋଷି ଉପବାସ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଶୁକ୍ର ଅସୁରମାନେଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଯାଇଥିବା ବେଳେ— କାବ୍ୟ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ମନ୍ତ୍ର ପାଇଁ ନିଷ୍ଠା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଏହି ଜାଣି, ରାଜାମାନେ ଶୁଭ ଚରିତ୍ର ଅନୁସରଣ କରି ସୁଖରେ ବସିଲେ।