ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଅଂଶ ରୂପେ କଶ୍ୟପ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଏବଂ ଧରା ରୂପେ ଅଦିତି ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ। ନନ୍ଦଙ୍କୁ ଡ୍ରୋଣ ଭାବେ ଜଣାଯାଏ, ଏବଂ ଯଶୋଦା ଧରା ହୋଇ ଅବତାର ନେଲେ। ଏହିପରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଦେବକୀଙ୍କ ପୂର୍ବପ୍ରାର୍ଥିତ ଇଛାଗୁଡ଼ିକୁ ପୂରଣ କଲେ। ସେ ମହାପୁରୁଷ ନିଜ ଯୋଗଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଏକ ମାନବ ଦେହରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ସମସ୍ତ ଜୀବକୁ ମୋହିତ କଲେ। ଯେତେବେଳେ ଧର୍ମ ଓ ଯଜ୍ଞ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଥିଲା, ରଖ୍ୟା ଓ ଅସୁରଙ୍କ ନାଶ ପାଇଁ ବିଷ୍ଣୁ ବୃଷ୍ଣି କୁଳରେ ଅବତାର ନେଲେ। ତାଙ୍କ ଅଂଶ ଭାବେ ରୁକ୍ମିଣୀ, ସତ୍ୟଭାମା, ସତ୍ୟା, ନାଗ୍ନିଜିତୀ, ସୁମିତ୍ରା, ଶୈବ୍ୟା, ଗାନ୍ଧାରୀ, ଲକ୍ଷ୍ମଣା, ଏହିପରି ଅନେକ ଦେବୀମାନେ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଛଉଦଶ ହଜାର ଦେବୀ ଜନ୍ମିଥିଲେ। ରୁକ୍ମିଣୀ ତାଙ୍କର ପୁଅମାନଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ—ସେମାନେ ଅନେକ କଳାରେ ପାରଙ୍ଗତ ଥିଲେ: ଚାରୁଦେଷ୍ଣ, ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ, ସୁଚାରୁ, ଚାରୁଭଦ୍ର, ସଦଶ୍ୱ, ହ୍ରସ୍ୱ, ଚାରୁଗୁପ୍ତ, ଚାରୁଭଦ୍ର, ଚାରୁକ। ସତ୍ୟଭାମାଙ୍କୁ ଚାରୁହାସ, କନିଷ୍ଠ, କନ୍ୟା, ଚାରୁମତୀ, ଭାନୁ, ଭୀମରଥ, କ୍ଷଣ ଏବଂ ଚାରିଜଣୀ ଭଉଣୀ ଜନ୍ମିଥିଲେ। ଜାମ୍ବବତୀଙ୍କୁ ସମ୍ବ ଜନ୍ମିଥିଲେ, ଯିଏ ସୂର୍ୟଶାସ୍ତ୍ରର ରଚନାକାର ଏବଂ ଦେବଳୟର ମୂର୍ତ୍ତି ନିର୍ମାତା ଥିଲେ। ସେ ମୂଳ ସ୍ଥାନରେ ମହାନ ଆଧାର ସ୍ଥାପନ କଲେ ଏବଂ ଦେବମାନ୍ୟ ଭଗବାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କୁଷ୍ଠ ନିବୃତ୍ତି ହେଲା। ସୁମିତ୍ରା, ଚାରୁମିତ୍ରା, ଏବଂ ମିତ୍ରବିନ୍ଦା ଜନ୍ମିଥିଲେ; ମିତ୍ରବାହୁ ଏବଂ ସୁନୀଥ ନାଗ୍ନିଜିତୀଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ଏପରି ହଜାର ହଜାର ପୁଅ ଜନ୍ମିଥିଲେ, ବସୁଦେବଙ୍କ ଏଠି ଅସୀ ହଜାର ପୁଅ ଥିଲେ। ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କ ପୁତ୍ର ବିଦ୍ୟାବାନ୍ ଅନିରୁଦ୍ଧ, ଯିଏ ବୈଦର୍ଭୀ ରାଣୀଙ୍କୁ ଜନ୍ମିଥିଲେ, ସେ ମୃଗକେତନ ନାମରେ ଖ୍ୟାତ। ସମ୍ବଙ୍କୁ କାମ୍ୟା, ସୁପାର୍ଶ୍ୱଙ୍କ କନ୍ୟା, ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁଅ ଦେଲେ। ସତ୍ତ୍ୱ ଗୁଣର ପଞ୍ଚ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତାଙ୍କୁ ଏଠି ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି। ଏଠି ତିନି କୋଟି ଉତ୍ତମ ଯାଦବ ଏବଂ ଷଷ୍ଠି ହଜାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯାଦବ ଥିଲେ। ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଦେବତାଙ୍କ ଅଂଶ ଭାବେ ଜନ୍ମିଥିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଦେବାସୁର ସଂଗ୍ରାମରେ ବଧ ହୋଇଥିଲେ, ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅସୁରମାନେ ଥିଲେ। ଏମାନେ ମନୁଷ୍ୟ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କୁ କ୍ଳେଶ ଦେଇଥିଲେ; ସେମାନଙ୍କ ମୋକ୍ଷ ପାଇଁ ଯାଦବ ବଂଶରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ। ଶତ ଶତ କୁଳ ମଧ୍ୟରେ ବିଷ୍ଣୁ ନେତୃତ୍ୱ ଏବଂ ପ୍ରଭୁ ଭାବେ ସ୍ଥାପିତ ହେଲେ। ସମସ୍ତ ଯାଦବ ତାଙ୍କ ଅଧୀନରେ ଉନ୍ନତି ଲାଭ କରୁଥିଲେ। ଭୀଷ୍ମ ପଚାରିଲେ: ସପ୍ତ ଋଷି, କୁବେର, ଯକ୍ଷ ମଣିଧର, ସତ୍ୟକି, ନାରଦ, ଶିବ, ଧନ୍ବନ୍ତରି, ଆଦିଦେବ, ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁ ଏହି ସମସ୍ତ ଦିବ୍ୟ ପ୍ରଭାବ ଧାରଣ କରି କେମିତି ଭୂମିରେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ? ଏବଂ ଏହି ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଆଗାମୀ କେତେ ଅବତାର ହେବ? ସେ କେଉଁଠି, କେଉଁ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ? ବିଷ୍ଣୁ ବୃଷ୍ଣି ଏବଂ ଅନ୍ଧକ କୁଳରେ କାହିଁକି ଅବତାର ନେଲେ? ଏହି ଗୁପ୍ତତମ କଥା ମୋତେ କୁହ। ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: ରାଜନ୍, ଶୁଣ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହି ଗୁପ୍ତତମ ଗୁପ୍ତ କଥା କହିବି—କିପରି ଦିବ୍ୟ ରୂପୀ ବିଷ୍ଣୁ ଏଠି ମନୁଷ୍ୟ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ। ଯେତେବେଳେ ଯୁଗାନ୍ତ ଆସି ଦିନ ଶକ୍ତିହୀନ ହୋଇଯାଏ, ତେବେ ଭଗବାନ ହରି ଦେବ, ଦାନବ ଏବଂ ମନୁଷ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି। ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ଦାନବ ଏ ତିନି ଲୋକର ରାଜା ଥିଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ପରେ ବଳି ତିନି ଲୋକର ଶାସନ କଲେ। ଦେବ ଓ ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ତମ ମିତ୍ରତା ଥିଲା; ଦଶ ଯୁଗ ବିତିଗଲା, ପୃଥିବୀ ଶାନ୍ତ ରହିଲା। ଦେବ ଓ ଦାନବ ନିଜ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟରେ ଅଟୁଟ ରହିଲେ; ବଳି ବନ୍ଧିତ ହେଲେ, ଏବଂ ଏହି ଭୟଙ୍କର ସଂଘର୍ଷ ଘଟିଲା। ଦେବ ଓ ଦାନବ ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱଂସ ଆସିଗଲା; ଧର୍ମ ସ୍ଥାପନ ପାଇଁ ଏହି ସଂଘର୍ଷ ମନୁଷ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଘଟେ। ଭୃଗୁଙ୍କ ଶାପ ଦ୍ୱାରା, ସେ ସମୟରେ, ଦେବ ଓ ଦାନବଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ ଏହି ଘଟଣା ଘଟିଥିଲା। ତେବେ ଭୀଷ୍ମ ପଚାରିଲେ: କିପରି ହରି ଦେବ ଓ ଦାନବଙ୍କ ପାଇଁ ଦେହ ଅର୍ଜନ କଲେ? କିପରି ଦେବୀୟ ଓ ଦାନବୀୟ ଘଟଣା ଘଟିଲା? ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: ସେମାନଙ୍କ ବିଜୟ ପାଇଁ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଘଟିଲା। ଦଶ ଶୁଦ୍ଧ ଅବତାର ମନ୍ବନ୍ତରରେ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ; ଏହି ଅବତାରମାନଙ୍କ ନାମ ମୁଁ କ୍ଷୁଦ୍ର କଥାରେ କହିବି। ପ୍ରଥମ ଅବତାର ନରସିଂହ, ଦ୍ୱିତୀୟ ବାମନ; ତୃତୀୟ ଭାରାହ, ଚତୁର୍ଥ ଅମୃତ ମନ୍ଥନ। ପଞ୍ଚମ ତାରକା ଯୁଦ୍ଧ, ଷଷ୍ଠ ଆଡିବକ, ସପ୍ତମ ତ୍ରିପୁର ସଂଘର୍ଷ। ଅଷ୍ଟମ ଅନ୍ଧକ ବଧ, ନବମ ଭୃତ୍ର ବଧ; ଦଶମ ଧ୍ୱଜ, ଏବଂ ତାପରେ ହଳାହଳ। ଦ୍ୱାଦଶ ଅବତାର କୋଳାହଳ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ଦାନବ ନରସିଂହଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବଧ ହେଲେ। ବଳି ବାମନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତିନି ଲୋକ ଜୟ କରି ବନ୍ଧିତ ହେଲେ; ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷ ଦେବତାଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ବଧ ହେଲେ। ଭାରାହଙ୍କ ଦାନ୍ତ ଦ୍ୱାରା ସାଗର ମଧ୍ୟରେ ବିଭକ୍ତ ହେଲେ; ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଅମୃତ ମନ୍ଥନରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରାଜିତ ହେଲେ। ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କ ପୁଅ ବିରୋଚନ ସଦା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଧ କରିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ଥିଲେ, ଏବଂ ସେ ତାରକା ଯୁଦ୍ଧରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବଧ ହେଲେ। ଏଭଳି ଦେବତାଙ୍କ ଅଂଶ ଭାବେ ଏହି ସମସ୍ତ ଅବତାର ଏହି ଭୂମିରେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ଧର୍ମ ସ୍ଥାପନ ଓ ଅସୁରନାଶ କରିଥିଲେ।