ଏହି ଉତ୍କଳମଣି ଗଳ୍ପରେ, ବସୁଦେବ ଦେଖିଲେ ଠାକୁର ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନ ଦ୍ୱାରା ଚିହ୍ନିତ, ଦେବଗଣ ସହିତ ତାଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ରୂପ। ବସୁଦେବ ବିନୟପୂର୍ବକ କହିଲେ, “ଏହି ଦିବ୍ୟ ରୂପକୁ ଅପସାରଣ କରିବେ, ମହାପ୍ରଭୁ। କାଁସ ଠାରେ ମୁଁ ଭୟଭିତ; ଏହି କଥା ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ କହୁଛି। ମୋର ଛଅ ପ୍ରମୁଖ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁଅ କାଁସ ଦ୍ୱାରା ହତ୍ୟା ହୋଇଛନ୍ତି।” ଏହା ଶୁଣି ଅଚ୍ୟୁତ ତାଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ରୂପକୁ ଅପସାରଣ କଲେ। ଶୌରି ଠାକୁରଙ୍କର ଅନୁମତି ନେଇ, ତାଙ୍କୁ ନନ୍ଦଗୋପଙ୍କ ଘରକୁ ନେଇଗଲେ। ନନ୍ଦଗୋପଙ୍କୁ ଶିଶୁକୁ ଦେଇ କହିଲେ, “ଏହି ଶିଶୁକୁ ରକ୍ଷା କରିବେ।” ଏହି କାରଣରୁ, ଯଦୁବଂଶରେ ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଆସିବ। ଦେବକୀଙ୍କ ଏହି ଶିଶୁ କାଁସକୁ ନଷ୍ଟ କରିବେ; ତାଁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭୂମି ତାଙ୍କର ଭାରରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇବ। ଏହି ଶିଶୁ କୌରବମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହେଇବା ମହାଯୁଦ୍ଧରେ, ସମସ୍ତ ଦୁଷ୍ଟ ରାଜାମାନଙ୍କୁ ନଷ୍ଟ କରିବେ। ଏହି ଠାକୁର ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ରଥୀ ହେବେ, ଏବଂ ଭୂମିକୁ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଠାରୁ ମୁକ୍ତ କରିବା ପରେ, ତାହାକୁ ଉପଭୋଗ କରିବେ। ସମସ୍ତ ଯଦୁବଂଶକୁ ଦେବଲୋକକୁ ନେଇଯିବେ। ଭୀଷ୍ମ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: କିଏ ଏହି ବସୁଦେବ? ଏବଂ ଦେବକୀ କିଏ? କିଏ ନନ୍ଦଗୋପ? କିଏ ଦୀର୍ଘବ୍ରତୀ ଯଶୋଦା, ଯିଏ ବିଷ୍ଣୁକୁ ପାଳିଲେ ଏବଂ ଠାକୁର ତାଙ୍କୁ ମାତା ଭାବେ ଡାକିଲେ? କିଏ ତାଙ୍କୁ ଗର୍ଭରେ ଧରିଥିଲେ, କିଏ ପାଳିଥିଲେ? ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: ଏହି ପୁରୁଷ କଶ୍ୟପ ଏବଂ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟା ଅଦିତି। କଶ୍ୟପ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଅଂଶ, ଅଦିତି ଭୂମିର ଅଂଶ। ନନ୍ଦ ଡ୍ରୋଣ ଭାବରେ ଜଣାଯାଉଛନ୍ତି, ଯଶୋଦା ଭୂମି ହେଲେ। ଠାକୁର ଦେବକୀଙ୍କ ପୂର୍ବ ଆଶାକୁ ପୂରଣ କଲେ। ସେ ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତି ନିଜ ଯୋଗ ଶକ୍ତିରେ ମାନବ ଶରୀରରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ସମସ୍ତ ଜୀବକୁ ମୋହିତ କରି। ଧର୍ମ ଏବଂ ଯଜ୍ଞ ନଷ୍ଟ ହେବା ସମୟରେ, ବିଷ୍ଣୁ ବୃଷ୍ଣି ବଂଶରେ ଜନ୍ମ ନେଇ ଧର୍ମ ସ୍ଥାପନ କଲେ ଏବଂ ଅସୁରମାନେ ନଷ୍ଟ କଲେ। ଠାକୁରଙ୍କ ଅଷ୍ଟ ମହାପତ୍ନୀ ଥିଲେ: ରୁକ୍ମିଣୀ, ସତ୍ୟଭାମା, ସତ୍ୟା, ନାଗ୍ନିଜିତି, ସୁମିତ୍ରା, ଶୈବ୍ୟା, ଗାନ୍ଧାରୀ, ଲକ୍ଷ୍ମଣା; ଏହିପରି ଶୁଭୀମା, ମାଦ୍ରୀ, କୌଶଳ୍ୟା, ବିଜୟା ଏବଂ ଦେବୀମାନେ ମିଳି ଏକୁଶ ହଜାର ଦେବୀ ଥିଲେ। ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ: ଚାରୁଦେଷ୍ଣ, ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ, ସୁଚାରୁ, ଚାରୁଭଦ୍ର, ସଦଶ୍ୱ, ହ୍ରସ୍ୱ, ଚାରୁଗୁପ୍ତ, ଚାରୁକ। ସତ୍ୟଭାମାଙ୍କୁ ଚାରୁହାସ, କନିଷ୍ଠ, କନ୍ୟା, ଚାରୁମତି, ଭାନୁ, ଭୀମରଥ, କ୍ଷଣ, ରୋହିତ, ତାମ୍ରବନ୍ଧ, ଜଳନ୍ଧମା ଏବଂ ଚାରି ଭଉଣୀ। ଜାମ୍ବବତୀଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ ଅତି ସୁନ୍ଦର ସାମ୍ବ, ଯିଏ ସୂର୍ୟ ଶାସ୍ତ୍ରର ରଚନା କଲେ ଏବଂ ମନ୍ଦିରର ମୂର୍ତ୍ତି ତିଆରି କଲେ। ସେ ମୂଳ ସ୍ଥଳରେ ନିମ୍ନ ନିର୍ମାଣ କଲେ, ଦେବତାଙ୍କ ପ୍ରସନ୍ନତାରେ କୁଷ୍ଠ ନଷ୍ଟ ହେଲା। ସୁମିତ୍ରା, ଚାରୁମିତ୍ରା, ମିତ୍ରବିନ୍ଦା ଜନ୍ମ ନେଲେ; ନାଗ୍ନଜିତିଙ୍କୁ ମିତ୍ରବାହୁ, ସୁନୀଥ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଏପରି ଅନେକ ପୁଅ ଥିଲେ; ବସୁଦେବଙ୍କୁ ଏକାଶୀ ହଜାର ପୁଅ ଥିଲେ। ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କ ଉତ୍ତରଧିକାରୀ ବୈଦର୍ଭୀଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ ଅନିରୁଦ୍ଧ, ଯିଏ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶୂର; ସେ ମୃଗକେତନ ନାମରେ ମଧ୍ୟ ଜଣାଯାଉଛନ୍ତି। କାମ୍ୟା, ସୁପାର୍ଶ୍ୱଙ୍କ ଝିଅ, ସାମ୍ବଙ୍କୁ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁଅ ଦେଲେ; ପଞ୍ଚ ଦେବତା ସତ୍ତ୍ୱ ଗୁଣରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ତିରିଶି ମିଲିଅନ ଉତ୍କଳ ଯଦୁବଂଶୀ ଥିଲେ; ସଠି ହଜାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯଦୁବଂଶୀ ଥିଲେ। ଏହି ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେବତାଙ୍କର ଅଂଶରେ ମାନବ ରୂପରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଦେବ-ଅସୁର ଯୁଦ୍ଧରେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଥିଲେ। ଏହି ମାନବ ଜନ୍ମରେ, ସମସ୍ତ ମାନବକୁ ଉତ୍ପୀଡନ କରିଥିଲେ; ତାଙ୍କର ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ଯଦୁବଂଶରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଏକ ଶତ ବଂଶ ଥିଲେ, ବିଷ୍ଣୁ ତାଙ୍କର ନେତା ଓ ଲୋକପତି ଭାବେ ଥିଲେ। ସମସ୍ତ ଯଦୁବଂଶୀ ଠାକୁରଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଫଳେ। ଭୀଷ୍ମ ପୁନି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: ସପ୍ତ ଋଷି, କୁବେର, ଯକ୍ଷ ମଣିଧର, ସାତ୍ୟକି, ନାରଦ, ଶିବ, ଧନ୍ୱନ୍ତରୀ, ବିଷ୍ଣୁ—ଏହି ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଦେବ ଜନ୍ମ କିଏ ଏବଂ କାହିଁକି ଏହି ଭୂମିରେ ଆସିଲେ? ଏହି ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କର ଏହି ଭବିଷ୍ୟତ ଅବତାର କେତେ? ସେ କାହିଁକି ଏହି ଭୂମିରେ ଆସନ୍ତି? ବିଷ୍ଣୁ କାହିଁକି ବୃଷ୍ଣି ଏବଂ ଅନ୍ଧକ ବଂଶରେ ଅବତରଣ କଲେ? ପୁନିପୁନି ମାନବ ଜନ୍ମ ନେଇବାର କାରଣ କଣ? ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: ରାଜନ୍, ଏହି ଗୁପ୍ତ ଗୁପ୍ତ ରହସ୍ୟ ଶୁଣନ୍ତୁ—ବିଷ୍ଣୁ ଦିବ୍ୟ ରୂପରେ କିପରି ମାନବ ମଧ୍ୟରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି। ଏକ ଯୁଗର ଶେଷରେ, ସମୟ ଦୁର୍ବଳ ହେବା ସମୟରେ, ହରି ଦେବ, ଅସୁର ଏବଂ ମାନବ ମଧ୍ୟରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି। ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ଅସୁର ତିନି ଲୋକର ଶାସକ ଥିଲେ; ପୁନି ବଳି ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରି ଶାସନ କଲେ। ଦେବ-ଅସୁରମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍କଟ ମିତ୍ରତା ଥିଲା; ଦଶ ଯୁଗ ଯାଇଗଲା, ବିଶ୍ୱ ଶାନ୍ତ ଥିଲା। ଦେବ-ଅସୁରମାନେ ନିଜ ଆଜ୍ଞାକୁ ଅନୁସରଣ କରୁଥିଲେ; ବଳି ବନ୍ଧିଦେଲେ, ଏହି ଭୟଙ୍କର ସଂଘର୍ଷ ଘଟିଗଲା। ଦେବ-ଅସୁରମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ନାଶ ଆସିଲା; ଧର୍ମର ଅନୁଶାସନ ସ୍ଥାପନ ପାଇଁ, ଏହି ଘଟଣା ମାନବ ମଧ୍ୟରେ ଘଟିଥାଏ। ଏହିପରି, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଅବତାର ଏବଂ ଯଦୁବଂଶର ଦିବ୍ୟ ଉତ୍ପତ୍ତିର ଏହି ପବିତ୍ର କଥା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଶୁଭ ଓ ନିତାନ୍ତ ଉପକୃତି ଦେଇଥାଏ।