ଏହି କଥାର ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ଏକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବଂଶାବଳୀରେ, ଯେଉଁଠାରେ କ୍ରମେ କ୍ରମେ ଅନେକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ନାମ ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏ—ଚନ୍ଦନ, ଉଦକ ଓ ଦୁନ୍ଦୁଭି। ଏହି ଶ୍ରେଣୀରେ ଥିଲେ ଅଭିଜିତ, ଯିଏ ପୁର୍ବରୁ ସନ୍ତାନହୀନ ଥିଲେ। ଋଷିମାନେ ତାଙ୍କୁ ପୁତ୍ର ପାଇଁ ପ୍ରେରିତ କଲେ ଓ ଅଭିଜିତ ଏକ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କଲେ। ଏହି ଯଜ୍ଞର ମଧ୍ୟରେ, ମହାସଭା ମଧ୍ୟରୁ ପୁନର୍ବସୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ—ସେ ଦୃଷ୍ଟିହୀନ ଥିଲେ କିନ୍ତୁ ବିଦ୍ୱାନ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ଦାନଶୀଳ। ପୁନର୍ବସୁଙ୍କ ଦୁଇ ଜଣ ସନ୍ତାନ ଥିଲେ—ବସୁ ଓ ଅରିଜିତ। ଏହି ବଂଶରେ ଆହୁକ ଓ ଆହୁକୀ, ଯାହା ବୁଦ୍ଧିମାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଏଠାରେ ସେମାନଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଅଦ୍ଭୁତ ଶ୍ଲୋକ ଉଚ୍ଚାରଣ କରାଯାଏ, ସେମାନେ ଦଳପତି ଓ ଶ୍ରେଣୀରକ୍ଷକ ଥିଲେ। ଏଠି ଦଶ ହଜାର ରଥ ମେଘଗର୍ଜନ ଭଳି ଧ୍ୱନି କରୁଥିଲେ। ଭୋଜମାନେ କଦାପି ମିଥ୍ୟା କହୁନଥିଲେ, ଯଜ୍ଞ କରୁନଥିଲେ, ଏବଂ ହଜାର ଦେଉଥିଲେ ନାହିଁ। ସେମାନେ ଅପବିତ୍ର କିମ୍ବା ଅଜ୍ଞାନ ନଥିଲେ, ଭୋଜମାନଙ୍କୁ କେହି ଅତିକ୍ରମ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଏହିପରି ଆହୁକ ବଂଶର ବିବରଣୀ ଦିଆଯାଏ। ଆହୁକ ତାଙ୍କର ଭଉଣୀ ଆହୁକୀଙ୍କୁ ଅବନ୍ତି ଦେଶରେ ବିବାହ କରାଇଦେଲେ। ଆହୁକଙ୍କ ଝିଅ ଦୁଇ ଝଣ ପୁଅ ଜନ୍ମ ଦେଲେ—ଦେୱକ ଓ ଉଗ୍ରସେନ, ଏହି ଦୁଇଁଜଣ ଦିବ୍ୟ ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମିଥିଲେ। ଦେୱକଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସମାନ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ—ଦେବବନ, ଉପଦେବ, ସୁଦେବ ଓ ଦେବରକ୍ଷିତ। ସେମାନଙ୍କ ସାତ ଝିଅକୁ ବସୁଦେବଙ୍କୁ ବିବାହ କରାଯାଇଥିଲା। ଏହି ସାତି ଝିଅ ହେଲେ—ଦେବକୀ, ଶ୍ରୁତଦେବା, ଯଶୋଦା, ଶ୍ରୁତିଶ୍ରବା, ଶ୍ରୀଦେବା, ଉପଦେବା ଓ ସୁରୂପା। ଉଗ୍ରସେନଙ୍କ ନଉ ଝଣ ପୁଅ ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କଂସ ସର୍ବବୃଦ୍ଧ। ଅନ୍ୟମାନେ ହେଲେ ନ୍ୟାଗ୍ରୋଧ, ସୁନାମା, କଙ୍କ, ଶଙ୍କୁ, ସୁଭୁ, ରାଷ୍ଟ୍ରପାଳ, ବଦ୍ଧମୁଷ୍ଟି ଓ ସମୁଷ୍ଟିକ। ତାଙ୍କ ପାଖରେ ପାଞ୍ଚ ଝିଅ ଥିଲେ—କଂସା, କଂସବତୀ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ। ସୁରଭି, ରାଷ୍ଟ୍ରପାଳୀ ଓ କଙ୍କା—ଏହିମାନେ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ନାରୀ। ଉଗ୍ରସେନ ଓ ତାଙ୍କ ସନ୍ତାନମାନେ କୁକୁର ବଂଶର ଅବତାର ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ। ଭଜମାନଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ରଥପତି ବିଦୁରଥ। ବିଦୁରଥଙ୍କୁ ରାଜାଧିଦେବ ଓ ଶୂର ନାମକ ପୁଅ ଥିଲେ। ରାଜାଧିଦେବଙ୍କ ଦୁଇ ପୁଅ ଥିଲେ—ଶୋନାଶ୍ୱ ଓ ଶ୍ୱେତବାହନ, ଯେଉଁମାନେ ଶୂରବୃତ୍ତିରେ ନିଷ୍ଠ। ଶୋନାଶ୍ୱଙ୍କ ପଞ୍ଚ ପୁଅ ଥିଲେ—ଶମି, ରାଜଶର୍ମା, ନିମୃତ୍ତ, ଶତୃଜିତ ଓ ଶୁଚି। ଶମିଙ୍କ ପୁଅ ପ୍ରତିକ୍ଷତ୍ର; ପ୍ରତିକ୍ଷତ୍ରଙ୍କ ପୁଅ ଭୋଜ; ତାଙ୍କ ପୁଅ ହୃଦିକା; ହୃଦିକାଙ୍କ ଦଶ ପୁଅ ଥିଲେ, ସମସ୍ତେ ଶୂରବୀର। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କୃତବର୍ମା ସର୍ବବୃଦ୍ଧ, ଏବଂ ଶତଧାନ୍ୱା ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଦେବାର୍ହ, ସୁଭାନୁ, ଭୀଷଣ, ଅଜାତ, ବିଜାତ, କରକ, କରଂଧମ ଏବଂ ଦେବାର୍ହଙ୍କ ଶାସ୍ତ୍ରଜ୍ଞ ପୁଅ କମ୍ବଳବର୍ହିଷ ଥିଲେ। ଏହି ଶୃଙ୍ଖଳାରେ ଆସମଉଜା ଓ ସମଉଜା, ଏହି ଦୁଇଁ ଝଣ ପୁଅ ଥିଲେ। ଅଜାତଙ୍କ ପୁଅଙ୍କୁ ଦୁଇ ଝଣ ସମଉଜା ଜନ୍ମିଲେ। ସମଉଜାଙ୍କ ତିନି ପୁଅ ଥିଲେ—ସୁଦଂଶ, ସୁବଂଶ ଓ କୃଷ୍ଣ, ଯେଉଁମାନେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଏହି ଆନ୍ଧକ ବଂଶର ଏହି ଶ୍ରେଣୀ ସଦା ପଢ଼ୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ନିଜେ ବଡ଼ ବଂଶ ଓ ସନ୍ତାନ ଲାଭ କରନ୍ତି। କ୍ରୋଷ୍ଟୁଙ୍କ ଦୁଇ ଜଣ ଭାର୍ଯ୍ୟା ହେଲେ ଗାନ୍ଧାରୀ ଓ ମାଦ୍ରୀ। ଗାନ୍ଧାରୀ ଜନ୍ମ ଦେଲେ ସୁନିତ୍ର, ଯିଏ ବନ୍ଧୁମାନେ ପ୍ରତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ସ୍ନେହଶୀଳ। ମାଦ୍ରୀଙ୍କୁ ଯୁଧାଜିତ ଓ ତାପରେ ଦେବମୀଢୁଷ, ଏହିପରି ଅନମିତ୍ର ଓ ଶିନି—ଏହି ପାଞ୍ଚ ଝଣ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପୁଅ ଥିଲେ। ଅନମିତ୍ରଙ୍କ ପୁଅ ନିଘ୍ନ, ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସେନ ଓ ଶକ୍ତିସେନ ଦୁଇଁ ପୁଅ ହେଲେ। ପ୍ରସେନଙ୍କ ପାଖରେ ଥିଲା ସ୍ୟାମନ୍ତକ ନାମକ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ମଣି, ଯାହା ପୃଥିବୀରେ ସମସ୍ତ ମଣିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରାଜା ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ସେ ଏହି ମଣିକୁ ଅନେକ ସମୟ ହୃଦୟରେ ପିନ୍ଧି ଉଜ୍ୱଳ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ଶୌରି ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଣି ଚାହିଲେ, କିନ୍ତୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଗୋବିନ୍ଦ ଏହା ପାଇପାରିଲେ ନାହିଁ, ଏବଂ ଜବରଦସ୍ତି ନେଲେ ନାହିଁ। ଏକଦିନ ପ୍ରସେନ ଏହି ମଣି ପିନ୍ଧି ଶିକାରକୁ ଗଲେ। ଏକ ଗୁହାରେ ସେ କିଛି ପ୍ରାଣୀର ସ୍ୱର ଶୁଣିଲେ, ଏବଂ ସେଠାରେ ପ୍ରବେଶ କରି ଭାଲୁ ସହିତ ସାମ୍ନା କଲେ। ପ୍ରସେନ ଓ ଭାଲୁ, ଏବଂ ପ୍ରସେନଜିତ ଓ ଭାଲୁ—ସେମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜଣ ଜୟ ଚାହୁଁଥିଲେ। ଭାଲୁ ପ୍ରସେନଙ୍କୁ ମାରି ମଣିଟିଏ ନେଲା। ଗୋବିନ୍ଦ ଏହି ଘଟଣା ଶୁଣି ସନ୍ଦେହ କଲେ। ସତ୍ରାଜିତ, ତାଙ୍କ ଭାଉ ଓ ଯାଦବମାନେ ଏହି ଅଭିଯୋଗ କଲେ—"ନିଶ୍ଚୟ ଗୋବିନ୍ଦ ପ୍ରସେନକୁ ମଣି ପାଇଁ ମାରିଦେଇଛନ୍ତି।" ପ୍ରସେନ ମଣି ପିନ୍ଧି ଅରଣ୍ୟକୁ ଗଲେ, ଏବଂ ସେ ମଣି ଛାଡ଼ି ଦେବାକୁ ଚାହିଲେ ନାହିଁ, ତେଣୁ ସେ ମାରାଗଲେ। ଏହି ଭାବେ କେଶବ ଶତ୍ରୁ ହେଲେ, ଏହି ଗଞ୍ଜନା ସମସ୍ତଠାରେ ପ୍ରଚାରିତ ହେଲା, ଯାହା ସତ୍ରାଜିତ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଏହାପରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ ଗୋବିନ୍ଦ ଏକଦିନ ଶିକାରକୁ ଯାଉଥିବାବେଳେ ପ୍ରାୟ ଚକ୍ରବାଶ ଏକ ଗୁହା ଦ୍ୱାରକୁ ଆସିପହଁଚିଲେ। ପୂର୍ବବତ୍ ଭଳି, ଭାଲୁମାନଙ୍କ ରାଜା ଦ୍ୱାରରେ ଧ୍ୱନି କଲେ। ସେ ଧ୍ୱନି ଶୁଣି ଗୋବିନ୍ଦ ତାଲୱାର ହାତରେ ନେଇ ଗୁହାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେଠାରେ ଜାମ୍ବବାନଙ୍କୁ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାଲୁ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ତାପରେ ହୃଷୀକେଶ ତୀବ୍ର ଗତିରେ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମୁଖୀନ କଲେ। କ୍ରୋଧରେ ତାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ରକ୍ତିମ ହୋଇଯାଇଥିଲା, ସେ ଜାମ୍ବବାନଙ୍କୁ ଧରିଲେ। ଭଗବାନ୍ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ରୂପ ଓ କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି, ଭାଲୁମାନଙ୍କ ରାଜା ତୁରନ୍ତ ବିଷ୍ଣୁସ୍ତୁତି କଲେ। ତାହାପରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଭଗବାନ୍ ତାଙ୍କୁ ଏକ ବର ଦେଲେ।