ପୁରାତନ ଶାସ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନୀମାନେ ପୃଥୁଶ୍ରବାଙ୍କୁ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ବୋଲି ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି। ସେଉଁଠାରୁ ଅନେକ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଥିଲେ, ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦୁଶ୍ମନଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କରୁଥିବା ଉଶନା ପ୍ରମୁଖ। ଉଶନାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଥିଲେ ଶିନେୟୁ, ଯିଏ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଥିଲେ। ଶିନେୟୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ଥିଲେ ରୁକ୍ମକବଚ। ଯୁଦ୍ଧରେ ଅନେକ ତୀର ଦ୍ୱାରା ରୁକ୍ମକବଚଙ୍କୁ ବଧ କରି, ଶୂର ବୀର ଏହି ପୃଥିବୀକୁ ଅଧିକାର କରିଥିଲେ। ଏକ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞରେ ରାଜା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଂକୁ ଦାନ ଦେଇଥିଲେ। ରୁକ୍ମକବଚଙ୍କୁ ପରେ ପରାବୃତ୍ ନାମକ ଏକ ପୁତ୍ର ହେଲେ, ଯିଏ ଶତ୍ରୁବଳୀକୁ ନାଶ କରିଥିଲେ। ପରାବୃତଙ୍କୁ ପାଞ୍ଚିଟି ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲେ—ରୁକ୍ମେଶୁ, ପୃଥୁରୁକ୍ମ, ଜ୍ୟାମଘ, ପରିଘ ଓ ହରି—ସମସ୍ତେ ବଳଶାଳୀ ଓ ପ୍ରତାପୀ। ସେଉଁଠାରେ ପିତା ପରିଘ ଓ ହରିଙ୍କୁ ବିଦେହ ଦେଶରେ ବସାଇଲେ; ରୁକ୍ମେଶୁ ରାଜା ହେଲେ, ପୃଥୁରୁକ୍ମ ତାଙ୍କ ସହଯୋଗୀ ହେଲେ। ଏହି ଦୁଇଁଜଣ ଜ୍ୟାମଘଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟରୁ ନିଷ୍କାସିତ କରିଦେଲେ, ଏବଂ ସେ ଏକ ଆଶ୍ରମରେ ଶାନ୍ତିରେ ବସିଥିଲେ। ସେଠାରେ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ତାଙ୍କୁ ଜ୍ଞାନ ଦେଲେ। ଏହି ପରିସ୍ଥିତିରେ, ଜ୍ୟାମଘ ତାଙ୍କ ଧନୁଷ ନେଇ, ଏକା ଏବଂ ଦୁଃଖିତ ଅବସ୍ଥାରେ ଏକ ରଥରେ ଚଢ଼ି, ନର୍ମଦା ନଦୀର କୂଳକୁ ଗଲେ। ସେଠାରୁ ସେ ରିକ୍ଷବତ୍ ପର୍ବତରେ ପହଞ୍ଚି, ଏକ ପ୍ରାୟ ତ୍ୟାଗିତ ସ୍ଥାନରେ ବାସ କଲେ। ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଶୈବ୍ୟା କ୍ଷମାଶୀଳ ଓ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ଥିଲେ, ସେ ତାଙ୍କ ସହ ରହିଥିଲେ। ଜ୍ୟାମଘ ରାଜା ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କ କୌଣସି ପୁତ୍ର ନଥିଲା। ସେ ଅନ୍ୟ ଏକ ମହିଳା ବିବାହ କରିବା ବିଚାର କଲେ। ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଜୟ ଲାଭ କରି, ସେ ଏକ କନ୍ୟାକୁ ପାଇଲେ। ଭୟରେ, ସେ ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀଙ୍କୁ କହିଲେ, "ହେ ସୁମୁଖି, ଏହି କନ୍ୟା ତୁମର ବହୁ ହେଉ।" ଶୈବ୍ୟା ପଚାରିଲେ, "ଏହା କାହାର ବହୁ?" ରାଜା କହିଲେ, "ଏହି ତୁମେ ଯେଉଁ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିବେ, ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ହେବେ।" ଏହି ମହିଳା ଦ୍ୱାରା ତୀବ୍ର ତପସ୍ୟାରେ ଏକ କନ୍ୟା ଜନ୍ମିଲେ। ଶୈବ୍ୟା ଏକ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ ଥିଲା ବିଦର୍ଭ। ଏହି ରାଜକୁମାରୀର ଗର୍ଭରୁ ଶାସ୍ତ୍ରଜ୍ଞ କ୍ରଥ ଓ କୌଶିକ ଦୁଇଁଜଣ ବହୁ ହେଲେ। ତୃତୀୟ ପୁତ୍ର ଲୋମପଦ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଥିଲେ। ପରେ ବିଦର୍ଭ ଏକ ପ୍ରତାପୀ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଯିଏ ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରବୀଣ ଥିଲେ। ଲୋମପଦଙ୍କ ପୁତ୍ର ବଭ୍ରୁର, ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଧୃତି। କୌଶିକଙ୍କ ପୁତ୍ର ଚେଦି, ଯାହାଠାରୁ ଚେଦି ରାଜାମାନେ ଜନ୍ମିଥିଲେ। ବିଦର୍ଭଙ୍କ ପୁତ୍ର କ୍ରଥଙ୍କୁ କୁନ୍ତି ନାମକ ପୁତ୍ର ହେଲେ; କୁନ୍ତିଙ୍କୁ ଧୃଷ୍ଟ, ଧୃଷ୍ଟଙ୍କୁ ଶୃଷ୍ଟ, ଏବଂ ଶୃଷ୍ଟଙ୍କୁ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ନିୃତି ଜନ୍ମିଲେ। ନିୃତିଙ୍କୁ ଦଶାର୍ହ ଯାହାକୁ ବିଦୁରଥା ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ। ଦଶାର୍ହଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭୀମ, ତାଙ୍କୁ ଜିମୂତ, ତାଙ୍କୁ ବିକୃତି, ତାଙ୍କୁ ଭୀମରଥ, ତାଙ୍କୁ ନବରଥ, ତାଙ୍କୁ ଦଶରଥ, ତାଙ୍କୁ ଶକୁନି, ତାଙ୍କୁ କରମ୍ଭ, ତାଙ୍କୁ ଦେବରଥ, ତାଙ୍କୁ ବିଶ୍ରୁତ ଦେବକ୍ଷତ୍ର, ତାଙ୍କୁ ଦେବତାସମ ମଧୁର ଓ ତାଙ୍କୁ ମଧୁ, ଯିଏ କୁରୁ ବଂଶର। ଏହି କୁରୁ ବଂଶରୁ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ପୁରୁହୋତ୍ର ଜନ୍ମିଲେ। ପୁରୁହୋତ୍ର ଓ ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଦ୍ରାବନ୍ତୀ (ବିଦର୍ଭର) ର ଗର୍ଭରୁ ଅଂଶୁ ଜନ୍ମିଲେ। ଅଂଶଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଭେତ୍ରକୀ ଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୁଣ ଥିବା ସାତ୍ୱତ ଜନ୍ମିଲେ, ଯିଏ ସାତ୍ୱତ ଖ୍ୟାତିକୁ ବଢ଼ାଇଲେ। ଏହିପରି ମହାପୁରୁଷ ଜ୍ୟାମଘଙ୍କ ବଂଶ ଏପରି ରୂପେ ପ୍ରସାରିତ ହୋଇଥିଲା। ସେ ଅନେକ ସନ୍ତାନର ସ୍ୱାମୀ ହୋଇ, ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ୍ ରାଜା ସୋମ ସହିତ ଏକତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲେ। କୌଶଳ୍ୟା ସାତ୍ୱତଙ୍କ ପାଇଁ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ପୁତ୍ରମାନେ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ଏହି ବଂଶର ଚାରି ଶାଖା ବିଷୟରେ ଏବେ ଶୁଣ। ଭଜମାନଙ୍କୁ ଶୃଞ୍ଜୟାରୁ ଭାଜନ ନାମକ ପୁତ୍ର ହେଲେ; ଶୃଞ୍ଜୟାଙ୍କ କନ୍ୟାରୁ ଭାଜକ ଜନ୍ମିଲେ। ଭାଜନଙ୍କ ଦୁଇ ଝିଅ ଥିଲେ, ସେମାନେ ଅନେକ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ଦେଲେ—ନେମି, ଚକ୍ରକଣ, ବୃଷ୍ଣି, ପରପୁରଞ୍ଜୟ। ଭଜମାନଙ୍କୁ ଯେଉଁମାନେ ଜନ୍ମିଲେ, ସେମାନେ ଭାଜକ ବୋଲି ଖ୍ୟାତ। ସେଉଁଠାରୁ ଦେବାବୃଦ୍ଧ, ପୃଥୁ ଓ ମଧୁମାନ୍ୟ ମିତ୍ରବର୍ଦ୍ଧନ ଜନ୍ମିଲେ। ଏଠି ଏକ ରାଜା ପୁତ୍ର ଲାଗି ତୀବ୍ର ତପସ୍ୟା କଲେ, ଏବଂ ଇଚ୍ଛା କଲେ, "ମୋ ପୁତ୍ର ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହେଉ।" ଏହିବେଳେ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସହ ଏକ ଛାନା ଘରେ ପାଣି ସ୍ପର୍ଶ କରି, ତାହାର ପ୍ରଭାବରେ ଏକ ନଦୀ ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖକୁ ଆସିଲେ। ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲିନ ଥିବା ସମୟରେ, ଏହି ନଦୀ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଶୋକ କରିଲେ, ଏବଂ ଚିନ୍ତା ଭରିତ ହୋଇ ଏକ ନିଷ୍ପତ୍ତିକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ସେ ଭାବିଲେ, "ମୁଁ ଏବେ ଏକ ନାରୀ ରୂପ ଧାରଣ କରି ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖକୁ ଯିବି, ଯେପରି ଏମିତି ଏକ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିବ। ତେଣୁ ଆଜି ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ପୁତ୍ର ଦାତା ହେବି।" ପରେ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦରୀ ହୋଇ ସେ ରାଜାଙ୍କୁ ଜଣାଇଲେ, ଏବଂ ରାଜା ତାଙ୍କୁ ଅଭିଲାଷ କଲେ। ଏହି ସ୍୵ତନ୍ତ୍ର ଅପୂର୍ବ କନ୍ୟା ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୁଣବାନ୍ ପୁତ୍ର ବଭ୍ରୁକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଯିଏ ଦେବାବୃଦ୍ଧଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଥିଲେ। ଏହି ବଂଶରେ ପୁରାଣ କଥା ଜ୍ଞାନୀମାନେ ମହାତ୍ମା ଦେବାବୃଦ୍ଧଙ୍କ ଗୁଣଗାନ କରନ୍ତି। ବଭ୍ରୁ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ମନୁଷ୍ୟ ଥିଲେ, ଦେବାବୃଦ୍ଧ ଦେବସମ। ତାଙ୍କ ୧,୬୦,୦୦୦ (ଏକ ଲକ୍ଷ ସାଠି ହଜାର) ପୁତ୍ର ଥିଲେ। ସେମାନେ ବଭ୍ରୁ ଓ ଦେବାବୃଦ୍ଧଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅମରତ୍ୱ ଲାଭ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ଯଜ୍ଞ, ଦାନ, ତପ, ଜ୍ଞାନ, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ୟ ଓ ନିଷ୍ଠାରେ ଅଟୁଟ ଥିଲେ। ସୁନ୍ଦର ଓ ତେଜସ୍ବୀ ଭୋଜ ଶରକାନ୍ତଙ୍କ କନ୍ୟା ମୃତକାବତୀଙ୍କୁ ବିବାହ କଲେ, ଯାଁଠାରୁ ଚାରି ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲେ—କୁକୁର, ଭଜମାନ, ଶ୍ୟାମ ଓ କମ୍ବଳବର୍ହିଷ। କୁକୁରଙ୍କ ପୁତ୍ର ବୃଷ୍ଟି, ବୃଷ୍ଟିଙ୍କ ପୁତ୍ର ଧୃତି, ଧୃତିଙ୍କ ପୁତ୍ର କପୋତରୋମା, ତାଙ୍କୁ ଟିତ୍ତିରି, ଟିତ୍ତିରିଙ୍କ ଅନେକ ପୁତ୍ର ମଧ୍ୟରୁ ଜ୍ଞାନୀ ନରି ଥିଲେ। ଏହି ପରି ଏହି ବଂଶର ଗଢ଼ାନ୍ତରେ ଅନେକ ଶୂରବୀର, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ଏହି ଧରାକୁ ତାଙ୍କ ଗୁଣ ଓ କୀର୍ତ୍ତିରେ ଅଳଙ୍କୃତ କରିଛନ୍ତି।