ଏହି କଥାରେ କାହାଣୀ ଆସେ କାର୍ତ୍ତବୀର୍ୟାର୍ଜୁନଙ୍କ ଅପୂର୍ବ ଶୌର୍ୟ ଓ ଶକ୍ତିର। ସେ ଗୋମାନ୍ୟଙ୍କର ରକ୍ଷକ, କ୍ଷେତ୍ରର ରକ୍ଷକ ଥିଲେ। ବର୍ଷା ଓ ସେମାନଙ୍କର ଏକତ୍ରତା ଦ୍ୱାରା, ସେ ପର୍ଜନ୍ୟ ଭଳି ଅର୍ଜୁନ ହେଲେ। ତାଙ୍କର ହଜାରଟି ଭୁଜା, ଯେଉଁଠାରେ ଧନୁର ତାର ଲାଗି ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଅଧିକ ହୋଇଥିଲା, ସେ ଶରତ୍କାଳୀନ ସୂର୍ୟଙ୍କ ଭଳି ହଜାର ରଶ୍ମିରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ମାହିଷ୍ମତୀରେ ଏହି ମହାପୁରୁଷ ମାନବମାନ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ସମୁଦ୍ରର ଶକ୍ତି ଧାରଣ କରିଥିଲେ। ରାଜା ସ୍ୱୟଂ ଆନନ୍ଦରେ ଶକ୍ତିର ଖେଳ କରୁଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଖେଳରେ ବିପରୀତ ଧାରା ମଧ୍ୟରେ ଫେନ ଲଗା ତରଙ୍ଗ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ଉଠୁଥିଲେ। ନର୍ମଦା ନଦୀ, ଭୂଏଁ ତରଙ୍ଗମାଳାରେ ଶୋଭିତ, ସାବଧାନ ଭାବେ ଆସୁଥିଲେ; କିନ୍ତୁ ମନୁବଂଶଜ ଏହି ଏକମାତ୍ର ନର ମହାସମୁଦ୍ରରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ। ସେ ତାଙ୍କର ହାତରେ ଶକ୍ତି ଉଠାଇ, ପ୍ରିୟାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରି, ହଜାର ଭୁଜାରେ ସମୁଦ୍ରରେ ଆନ୍ଦୋଳନ ଘଟାଇଥିଲେ। ତଳସ୍ଥଳରେ ବସୁଥିବା ମହାଦାନବମାନେ ତାଙ୍କର ଜଘନ୍ନ ଆନ୍ଦୋଳନରେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ଅଚଳ ଓ ନିଷ୍ପ୍ରଭ ହୋଇଯାଉଥିଲେ, ଅମୃତ ଉଦ୍ଭବ ହେବାକୁ ଭୟ କରୁଥିଲେ। ମହାନାଗମାନେ ମଧ୍ୟ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ଅଚଳ ହୋଇଯାଉଥିଲେ। ଏହି ଧନୁର୍ଧରୀ ରାବଣଙ୍କୁ ଶରବର୍ଷା କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଧନୁ ଉଠାଇ, ପାଞ୍ଚଟି ଶରରେ ଲଙ୍କାଧୀଶ ରାବଣଙ୍କୁ ଭ୍ରମିତ କରି, ସେଉଁଠି ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିକୁ ଦଳନ କରିଥିଲେ। ବିଜୟ ପାଇ ରାବଣଙ୍କୁ ବନ୍ଧି ମାହିଷ୍ମତୀକୁ ଆଣି ତାଙ୍କୁ ଅଟକାଇଦେଲେ। ଏହି ସମୟରେ ମୁଁ ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଯାଇ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରିଥିଲି। ତାପରେ ରାଜା ମୋ ନାତିକୁ ମୁକ୍ତ କରି ମିତ୍ରତା ସ୍ଥାପନ କଲେ; ତାଙ୍କର ହଜାର ଭୁଜାର ଧନୁର ତାରର ଶବ୍ଦ ଉପସ୍ଥିତି ଘୋଷିତ କରୁଥିଲା। ଯେପରି ଯୁଗାନ୍ତର ଅଗ୍ନିରେ ଧନୁର ତାର ଶବ୍ଦ ଉପସ୍ଥିତି ହୁଏ, ସେପରି ଭାର୍ଗବ ଏହି ଶକ୍ତିକୁ ଛେଦ କଲେ। ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କର ହଜାର ଭୁଜା ସୁନାର ପଣ୍ଡ ଗଛ ଭଳି ପଡ଼ିଗଲା; ଏହି ଅଭିଶାପ ଦେଇଥିଲେ କ୍ରୁଧ୍ଧ ବସିଷ୍ଠ। ସେ କହିଥିଲେ, "ହେ ହୈହୟ, ତୁମେ ମୋ ଅରଣ୍ୟ ଜଳାଇଦେଲ, ଏହି ଅପକୀର୍ତ୍ତି କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ତୁମକୁ ଅନ୍ୟ ଜଣେ ବଳଶାଳୀ ମୁନି ହତ୍ୟା କରିବେ।" ଭାର୍ଗବ ଏହି ହଜାର ଭୁଜା କାଟି ତୁମକୁ ଦଳନ କରିବେ, ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ତାପସୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ ତୁମକୁ ହତ୍ୟା କରିବେ। ଏହି ଶାପରେ ରାମ ତାଙ୍କର ବଧକ ହେଲେ। କାର୍ତ୍ତବୀର୍ୟାର୍ଜୁନଙ୍କର ଏକଶତ ପୁତ୍ର ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ପାଞ୍ଚଜଣ ମହାରଥୀ ଥିଲେ—ଶୂରସେନ, ଶୂର, ଧୃଷ୍ଟ, କୃଷ୍ଣ ଓ ଜୟଧ୍ୱଜ। ଏହି ମଧ୍ୟରେ ଜୟଧ୍ୱଜ ପ୍ରଧାନ ଓ ରସାର ଅବନ୍ତି ଥିଲେ। ଜୟଧ୍ୱଜଙ୍କର ପୁତ୍ର ଥିଲେ ତାଳଜଂଘ, ଯିଏ ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଶତାଧିକ ପୁତ୍ର ତାଳଜଂଘ ବୋଲି ପରିଚିତ ହେଲେ; ଏହିମାନେ ପାଞ୍ଚଟି ମହାନ ହୈହୟ ବଂଶର ପ୍ରତିନିଧି ହେଲେ। ଏହି ମଧ୍ୟରୁ ବୀତିହୋତ୍ର, ଭୋଜ, ଅବନ୍ତି, ଶୂରବୀର ତୁଣ୍ଡିକେର ଉଦ୍ଭବ ହେଲେ, ଯେଉଁମାନେ ତାଳଜଂଘ ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ବୀତିହୋତ୍ରଙ୍କର ପୁତ୍ର ଥିଲେ ଅନନ୍ତ, ଶକ୍ତିରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ଦୁର୍ଜୟ, ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଦଳନ କରିଥିଲେ। ଏହି ମହାରାଜା ଦର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ରଖି ରାଜ୍ୟ ପାଳନ କରିଥିଲେ—ତାଙ୍କ ନାମ କାର୍ତ୍ତବୀର୍ୟାର୍ଜୁନ, ହଜାର ଭୁଜା ଧାରୀ ରାଜା। ସେ ତାଙ୍କର ଧନୁ ଦ୍ୱାରା ପୃଥିବୀକୁ ସମୁଦ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିଜୟ କରିଥିଲେ। ଯିଏ ପ୍ରତିଦିନ ସକାଳେ ତାଙ୍କର ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରେ, ସେ କେବେ ଧନ ହାରାଇବେ ନାହିଁ; ହାରାଇଥିବା ଧନ ଫେରି ମିଳିବ। ଏଠାରେ କାର୍ତ୍ତବୀର୍ୟ ଜନ୍ମ କଥା କହିବା ଲୋକ ଦାନ-ୟଜ୍ଞ କରିଥିବା ପରି ସ୍ୱର୍ଗରେ ସମ୍ମାନ ଲଭନ୍ତି। ଏହା ପରେ ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: "ହେ ରାଜନ୍, କ୍ରୋଷ୍ଟୁଙ୍କର ପବିତ୍ର ବଂଶ କଥା ଶୁଣ। ଏହି ବଂଶରୁ ବୃଷ୍ଣିମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଭଗବାନ୍ ବିଷ୍ଣୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ। କ୍ରୋଷ୍ଟୁଙ୍କର ପୁତ୍ର ବୃଜିନୀବାନ୍, ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ସ୍ୱାତି, ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର କୁଶଂକୁ। କୁଶଂକୁଙ୍କର ପୁତ୍ର ଚିତ୍ରରଥ, ଯିଏ ଶଶବିନ୍ଦୁ ନାମରେ ବିଶ୍ୱଜିତ୍ ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତି ହେଲେ।" ପୁରାତନ ବଂଶାବଳୀରେ ଏକ ଶ୍ଲୋକ ଅଛି—ଶଶବିନ୍ଦୁଙ୍କର ଏକଶତ ପୁତ୍ର ଥିଲେ, ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କର ଏକଶତ ପୁତ୍ର ଥିଲେ। ସେମାନେ ଜ୍ଞାନୀ, ସୁନ୍ଦର, ଧନ-ଐଶ୍ୱର୍ୟରେ ସମୃଦ୍ଧ ଥିଲେ। ଏହି ଏକଶତ ମହାନାୟକ ମଧ୍ୟରୁ ପୃଥୁମତ୍ ବଂଶର ପୃଥୁଶ୍ରବା, ପୃଥୁୟଶସ୍, ପୃଥୁତେଜସ୍, ପୃଥୁଦ୍ଭବ, ପୃଥୁକୀର୍ତ୍ତି ରାଜା ଥିଲେ। ପୁରାତନ ଶାସ୍ତ୍ରଜ୍ଞମାନେ ପୃଥୁଶ୍ରବାଙ୍କୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ବୋଲି କହନ୍ତି। ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ମଧ୍ୟରୁ ଉଶନା ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଦଳନ କରିଥିଲେ। ଉଶନାଙ୍କର ପୁତ୍ର ଶିନେୟୁ, ମହାପୁରୁଷ; ଶିନେୟୁଙ୍କର ପୁତ୍ର ରୁକ୍ମକବଚ। ଯୁଦ୍ଧରେ ରୁକ୍ମକବଚଙ୍କୁ ଧନୁର ଅନେକ ଶରରେ ବିଧ୍ୱଂସ କରି, ସେ ପୃଥିବୀ ଅଧିକାର କରିଥିଲେ। ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞରେ ରାଜା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ଦାନ ଦେଇଥିଲେ; ରୁକ୍ମକବଚଙ୍କର ପୁତ୍ର ପରାବୃତ୍, ଶତ୍ରୁନାଶକ ଥିଲେ। ତାଙ୍କର ପାଞ୍ଚଟି ପୁତ୍ର ଥିଲେ—ରୁକ୍ମେଷୁ, ପୃଥୁରୁକ୍ମ, ଜ୍ୟାମଘ, ପରିଘ, ଓ ହରି। ପିତା ପରିଘ ଓ ହରିଙ୍କୁ ବିଦେହରେ ବସାଇଲେ; ରୁକ୍ମେଷୁ ରାଜା ହେଲେ, ପୃଥୁରୁକ୍ମ ତାଙ୍କ ସହାୟକ ଥିଲେ। ଏହି ଦୁଇଁଜଣ ଜ୍ୟାମଘଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟରୁ ନିର୍ବାସିତ କରି ଦେଲେ; ସେ ଏକ ଆଶ୍ରମରେ ନିବାସ କରି, ଶାନ୍ତିରେ ରହି, ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଜ୍ଞାନ ଲାଭ କଲେ। ତାପରେ ସେ ଏକା ଧନୁ ଉଠାଇ, ଦୁଃଖରେ କ୍ଳାନ୍ତ, ଦ୍ୱଜପତାକା ଓ ରଥ ସହିତ ଅନ୍ୟ ଦେଶକୁ ଗଲେ, ନର୍ମଦା ତୀରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ସେ ରିକ୍ଷବତ୍ ପର୍ବତ ପହଞ୍ଚି ସେଠାରେ ବସିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଅନ୍ୟମାନେ ବସୁନଥିଲେ। ଜ୍ୟାମଘଙ୍କ ସତୀ ଭାର୍ୟା ଶୈବ୍ୟା ତାଙ୍କ ସହିତ ରହିଲେ। ଯଦିଓ ସେ ରାଜା, କିନ୍ତୁ ପୁତ୍ର ନଥିଲେ, ତେଣୁ ଅନ୍ୟ ଜଣେ ଭାର୍ୟା ନେବାକୁ ଭାବିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଜୟ ଲାଭ କରି, ସେ ଏକ କନ୍ୟା ପାଇଲେ।