ଚନ୍ଦ୍ରଦେବ ତାରାଙ୍କ ସହ ବହୁ ସମୟ ଅତିବାହିତ କରିବା ପରେ, ତାଙ୍କୁ ନିଜ ଘରକୁ ନେଇ ଗଲେ। ତଥାପି, ନିଜ ଘରରେ ଥିବା ସମୟରେ ମଧ୍ୟ, ତାରା ପ୍ରତି ଗଭୀର ଆସକ୍ତିରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଦେବ ଭୋଗରେ କିଛି ସନ୍ତୋଷ ଅନୁଭବ କରିଲେ ନାହିଁ। ଏପଟେ, ବୃହସ୍ପତି ତାଙ୍କର ବିଚ୍ଛିନ୍ନତାର ଅଗ୍ନିରେ ଦହିଯାଇ, ମନକୁ ଏକାଗ୍ର କରି ତାରା ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କରିଥିଲେ। ତେବେ, ତିନି ଚନ୍ଦ୍ର ଉପରେ ଶାପ ପ୍ରଦାନ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ, ଏବଂ ମନ୍ତ୍ର, ଅସ୍ତ୍ର, ଅଗ୍ନି କିମ୍ବା ବିଭିନ୍ନ ବିଷ ଦ୍ୱାରା କିଛି କ୍ଷତି କରିପାରିଲେ ନାହିଁ। ବୃହସ୍ପତି ତାରାକୁ ଫେରାଇବା ପାଇଁ ବହୁ ପ୍ରୟାସ କଲେ, ମନ୍ତ୍ର-ତନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କିନ୍ତୁ ବାକ୍ପତି ଏହି ଉଦ୍ୟମରେ ସଫଳ ହେଲେ ନାହିଁ। ତାରା ପ୍ରତି ଭଲ ପାଇବାର ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ, ବୃହସ୍ପତି ଚନ୍ଦ୍ର ଉପରେ ଯାଇ ନିବେଦନ କଲେ। ଦୟା କରି ଅନୁରୋଧ କଲେ ମଧ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର ଦେବ ଚମ୍ମା ଭାବରେ ତାରାକୁ ଫେରାଇଲେ ନାହିଁ; ତେବେ, ମହେଶ୍ୱର, ଚତୁର୍ମୁଖ ବ୍ରହ୍ମା, ସାଧ୍ୟ, ମାରୁତ, ଲୋକପାଳ ମିଳି ସହଯୋଗ କଲେ। ଏପରେ ମଧ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ରଦେବ କୌଣସି ଭାବରେ ତାରାକୁ ଫେରାଇଲେ ନାହିଁ, ତେବେ ଭୂମିରେ ବାମଦେବ ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଶିବ, ଯାଙ୍କର ପଦପଦ୍ମ ଅନେକ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ, କ୍ରୋଧରେ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ହେଲେ। ପିନାକଧାରୀ ଶିବ, ତାଙ୍କ ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କ ସହିତ, ବୃହସ୍ପତି ପ୍ରତି ସ୍ନେହରେ ବନ୍ଧିତ, ଧନୁ ଉଠାଇ, ନଗରମାନଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ଭାବେ ଗଣ, ଦେବ, ନିଧି, ଏବଂ ସିଦ୍ଧମାନଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଯାତ୍ରା କଲେ। ଚନ୍ଦ୍ର ଦେବ ସହ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଶିବର ତୃତୀୟ ନୟନର ଅଗ୍ନି ପରି ଭୟାନକ ମୁହଁ ଦ୍ୱାରା, ଷଟ୍ଷଠି ଭୟଙ୍କର ଗଣପତି ତାଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଗଲେ। ଯକ୍ଷ, ତାଙ୍କ ଦଳ ଓ ଅନେକ ଅନ୍ୟ, ରଥରେ ବସି ଶିବଙ୍କ ପଛରେ ଗଲେ; ବେତାଳ, ଯକ୍ଷ, ନାଗ, କିନ୍ନର ଏବଂ ଦଶ କୋଟି ଏକ ପଦ୍ମ ଦଳ ସହ ଯାତ୍ରା କଲେ। ଚନ୍ଦ୍ର ଦେବ ମଧ୍ୟ କ୍ରୋଧରେ ଆଗ୍ରହୀ, ବାରହ ଲକ୍ଷ ରଥ ସହ, ଶନି, ମଙ୍ଗଳ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦ୍ୱିପ, ତାରା, ଦେମନ, ଅସୁର ଦଳ ସହ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଆସିଲେ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ସାତ ଲୋକ, ଭୂମି, ଅରଣ୍ୟ, ଦ୍ୱୀପ, ସମୁଦ୍ର ଭୟରେ ଆକୁଳ ହେଲେ; ପିନାକଧାରୀ ଶିବ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅସ୍ତ୍ର ଓ ବଡ଼ ଅଗ୍ନି ସହ, ଚନ୍ଦ୍ର ଦେବଙ୍କୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କଲେ। ଏପରେ, ଦୁଇ ଦଳରେ ଭୟାନକ ଏବଂ ଭୀଷଣ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା; ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ଦୁଇ ଦଳର ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀକୁ ଦହି ଦେଲା, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଏବଂ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ, ଏକ ଅଗ୍ନିର ଆକାର ନେଲା। ଦୁଇ ପକ୍ଷ ଭୟଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଏକାପରି ଦଳକୁ ନଶ୍ଟ କରିଦେଲେ; ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ଅସ୍ତ୍ର ତିନି ଲୋକରେ ଅଗ୍ନି ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କଲା। କ୍ରୋଧରେ ରୁଦ୍ର ବ୍ରହ୍ମାଶିର ଅସ୍ତ୍ର ମୁକ୍ତ କଲେ, ଚନ୍ଦ୍ର ଦେବ ବିନା ବିଫଳ ଶକ୍ତି ସୋମ ଅସ୍ତ୍ର ଦେଲେ; ଏହି ଅସ୍ତ୍ରର ପାତରେ ସମୁଦ୍ର, ଭୂମି ଓ ଆକାଶ ଭୟାନକ ହେଲା। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ଏହି ବିଶ୍ୱ ନଶ୍ଟ ହେବା ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧ ଚାଲିଥିବା ବେଳେ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ବ୍ରହ୍ମା ଦେବମାନଙ୍କ ସହ ଆସି, ଯୁଦ୍ଧକୁ ଅଟକାଇଲେ। ବ୍ରହ୍ମା ଚନ୍ଦ୍ର ଦେବଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: "ହେ ସୋମ, କାହିଁକି ତୁମେ ଏହି ଭୟାନକ, ଲୋକନାଶକ କାର୍ଯ୍ୟ କଲା? ଅନ୍ୟର ଜନାନୀକୁ ଅପହରଣ କରି, ଏହି ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ କଲା।" "ମାନବମାନେ ମଧ୍ୟରେ, ତୁମେ ଅଗ୍ନିମୁଖ ଭୋଜନ କରୁଥିବା ଗ୍ରହମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠୁ ପାପୀ ଅପମୃଶ୍ର ଗ୍ରହ ହେବା; ତୁମେ ଏହି ଜନାନୀକୁ ବାକ୍ପତିଙ୍କୁ ଫେରାଇଦିଅ।" ଚନ୍ଦ୍ର ଦେବ ନମ୍ର ଭାବରେ "ଏହିପରି ହେଉ" କହି, ଯୁଦ୍ଧରୁ ପ୍ରତ୍ୟାହାର କଲେ; ବୃହସ୍ପତି ଖୁସି ହୋଇ, ତାରାକୁ ନିଜ ଘରକୁ ନେଲେ, ଏବଂ ରୁଦ୍ର ମଧ୍ୟ ନିଜ ସ୍ଥାନକୁ ଫେରିଗଲେ। ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: ଏକ ବର୍ଷ ଶେଷରେ, ଦ୍ୱାଦଶ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକୁଥିବା, ଦିବ୍ୟ ପୀତବସ୍ତ୍ର ଓ ଦିବ୍ୟ ଭୂଷଣରେ ସୁସଜ୍ଜିତ ଏକ ପୁତ୍ର ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ତାରାଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଏକ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ନେଲେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକୁଥିବା, ସମସ୍ତ ବିଦ୍ୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ହସ୍ତି ବିଦ୍ୟାର ଆରମ୍ଭକାରୀ। ତାଙ୍କୁ ରାଜପୁତ୍ର ଭାବରେ ନାମକରଣ କରାଗଲା, ରାଜଚିକିତ୍ସକ ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ରାଜା ସୋମଙ୍କ ପୁତ୍ର ହେବାରୁ, ବୁଧ ରାଜପୁତ୍ର ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ। ତିନି ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସମସ୍ତ ଲୋକଠୁ ଅଧିକ ତେଜସ୍ୱୀ ହେଲେ; ତାଙ୍କ ଜନ୍ମ ଦୃଶ୍ୟରେ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବମାନେ, ଦିବ୍ୟ ଋଷିମାନେ ଆସିଲେ। ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ଘରରେ ଜନ୍ମ ଉତ୍ସବରେ, ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ତାରାକୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: "ଏହି ପୁତ୍ର କିଏଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଜନ୍ମିଛି?" ତାରା ଲଜ୍ଜିତ ହୋଇ, କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ; ପୁନିପୁନି ପ୍ରଶ୍ନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ଶରମ ଅନୁଭବ କରିଲେ। ଅନ୍ତେ, ସେ କହିଲେ: "ସୋମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା", ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ର ଦେବ ତାଙ୍କ ପୁତ୍ରକୁ ନେଲେ; ବୁଧ ନାମ ଦେଇ, ପୃଥିବୀରେ ଏକ ରାଜ୍ୟ ଦାନ କଲେ। ଉତ୍ସବ ପୂର୍ବକ ଅଭିଷେକ କରି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୁଧ ଦେବମାନଙ୍କୁ ଦାନ ଦେଲେ; ବ୍ରହ୍ମା ଦିବ୍ୟ ଋଷିମାନେ ସହ ବୁଧଙ୍କୁ ଗ୍ରହମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ଥାନ ଦେଲେ। ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଦେଖୁଥିବା ବେଳେ, ଚନ୍ଦ୍ର ଦେବ ତିନିଠାରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ; ବୁଧ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ଇଲାଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଏକ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ କରାଇଲେ। ସ୍ୱତଃତେଜସ୍ୱୀ ବୁଧ, ଏକଶତ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରି, ପୁରୁରବା ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ, ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ପୂଜିତ। ହିମାଳୟର ଶୋଭାମୟ ଚୂଡ଼ାରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ରାଜା ବିଶ୍ୱର ଅଧିପତି ଭାବେ ଏବଂ ସାତ ଦ୍ୱୀପର ଶାସକ ହେଲେ। କେଶି ଦିତ୍ୟାଦି ଦାନବମାନେ ତାଙ୍କ ଦାସ ହେଲେ; ଉର୍ବଶୀ ତାଙ୍କ ରୂପରେ ମୋହିତ ହୋଇ, ତାଙ୍କ ଜନାନୀ ହେଲେ। ସାତ ଦ୍ୱୀପର ଭୂମି, ପର୍ବତ, ଅରଣ୍ୟ, ଉଦ୍ୟାନ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ତିନି ଧର୍ମ ଭାବି, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ନ୍ୟାୟରେ ରକ୍ଷା କଲେ। ୟକ୍ତୂପଚ୍ଛ ଚାମର ଧାରଣ କରି, ନିଜ ସେବକମାନେ ସହ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦୟାରେ, ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଆସନ ଦେଲେ। ତିନି ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ, କାମରେ ଏକତ୍ରିତ ଲୋକମାନେ ସଠିକ୍ ଭାବରେ ରକ୍ଷା କଲେ; ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ, କାମ ପ୍ରତିନିଧିମାନେ ତାଙ୍କ କୌତୁହଳରେ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଲେ। ତିନି ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ଜାଣିବାକୁ ଚାହିଲେ, ଏବଂ ବୁଧ ତିନି ଦେବତାଙ୍କୁ ଭକ୍ତିପୂର୍ବକ ଜଳ ଓ ଆତିଥ୍ୟ ଦାନ କଲେ।