ଭୀଷ୍ମ ଜିଜ୍ଞାସା କଲେ, “ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ, କେଉଁ ସମୟରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ? ଏବଂ କେଉଁ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କଲେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଫଳ ମିଳେ?” ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ପୁଷ୍କର ନାମକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନଟି ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି ମନ୍ୟ; ଏହା ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର ଆଶା ପୂରଣ କରୁଥିବା ତୀର୍ଥ। ସେଠାରେ ଯେଉଁ କିଛି ଦାନ, ଯଜ୍ଞ କିମ୍ବା ପାଠ କରାଯାଏ, ତାହା ଅନନ୍ତ ଏବଂ ନିଶ୍ଚିତ ଫଳ ଦେଇଥାଏ; ପିତୃଗଣଙ୍କ ପାଇଁ ସେଠାର ଦାନ ସଦା ପ୍ରିୟ ଏବଂ ଋଷିମାନେ ଏହାକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି ମନନ୍ତି। ଏହିପରି, ନନ୍ଦା ଓ ଲଳିତା ତୀର୍ଥ, ମାୟାପୁରୀ ନାମକ ଶୁଭ୍ର ନଗରୀ, ମିତ୍ରପଦ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କେଦାର ମଧ୍ୟ ସମ୍ମାନିତ। ଗଙ୍ଗାସାଗର ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ମିଶିଥିବା ଶୁଭ୍ର ସ୍ଥାନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ବ୍ରହ୍ମା ସରୋବର ଓ ଶତଦ୍ରୁ ନଦୀର ପବିତ୍ର ଜଳ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ମହାତ୍ମ୍ୟ ଧାରଣ କରିଛି। ନୈମିଷ ନାମକ ତୀର୍ଥ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥର ଫଳ ଦେଇଥାଏ; ଗୋମତୀ ନଦୀରେ ନିରନ୍ତର ଗଙ୍ଗା ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ। ସେଠାରେ ଯଜ୍ଞବରାହ ଏବଂ ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ଦେବଦେବୀ ରହନ୍ତି; ଏଠି ଅଷ୍ଟାଦଶ ବାହୁ ଥିବା ହରଙ୍କୁ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦାନ ଦିଆଯାଏ। ପୁରାତନ କାଳରେ ଧର୍ମର ଚକ୍ରର ନେମି ଏଠି ଖରାପ ହୋଇଥିଲା; ଏହି ନୈମିଷାରଣ୍ୟ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥମାନେ ଯାଞ୍ଚନ୍ତି। ଏଠି ଦେବଦେବୀ ଓ ବରାହଙ୍କ ଦର୍ଶନ ମିଳେ; ଯିଏ ଏଠି ପବିତ୍ର ମନରେ ଯାଏ, ସେ ନାରାୟଣଙ୍କ ନଗରକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ। କୋକାମୁଖ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରମାର୍ଗ ସର୍ବୋତ୍ତମ ତୀର୍ଥ; ପିତୃତୀର୍ଥ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଅବ୍ୟକ୍ତ ଜନ୍ମର ତୀର୍ଥ, ବିଶେଷ ପବିତ୍ର। ପୁଷ୍କର ଅରଣ୍ୟରେ ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା ବସିଛନ୍ତି; ଏଠି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାବେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦର୍ଶନ ମିଳେ, ମୋକ୍ଷ ଫଳ ଦିଏ। ଏହି ସ୍ଥାନକୁ କୃତ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଏହା ସର୍ବୋତ୍ତମ ପୁଣ୍ୟ ଏବଂ ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶକ, ଯେଉଁଠାରେ ପ୍ରାଚୀନ ନରସିଂହ, ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ନିଜେ ପ୍ରକଟ ହୋଇଥିଲେ। ଇକ୍ଷୁମତୀ ନାମକ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ପିତୃଗଣଙ୍କ ପାଇଁ ଶୁଭ୍ର; ଗଙ୍ଗା ଓ ଯମୁନାର ସଙ୍ଗମରେ ପିତୃମାନେ ସଦା ତୃପ୍ତ। କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର ସର୍ବୋତ୍ତମ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ, ଏଠି ଚିହ୍ନିତ ପଥ ଅଛି; ଏଠିର ପିତୃତୀର୍ଥ ଏବେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛାର ଫଳ ଦେଇଥାଏ। ନୀଳକଣ୍ଠ ନାମକ ପିତୃତୀର୍ଥ, ଭଦ୍ରସର ଓ ମାନସା ସରୋବର ମଧ୍ୟ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ମନ୍ଦାକିନୀ, ଅଚ୍ଛୋଦା, ବିପାଶା, ସରସ୍ୱତୀ, ସର୍ବମିତ୍ରପଦ, ବୈଦ୍ୟନାଥ—ଏହି ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ମହାଫଳଦାୟି। କ୍ଷିପ୍ରା ନଦୀ, କାଳଞ୍ଜର, ତୀର୍ଥ ଉଦ୍ଭବ, ହର ଉଦ୍ଭବ, ଗର୍ଭଭେଦ ଏବଂ ମହାମନ୍ଦିର; ଭଦ୍ରେଶ୍ୱର, ବିଷ୍ଣୁପଦ ଓ ନର୍ମଦା ଦ୍ୱାର; ଗୟାରେ ପିଣ୍ଡଦାନ କରିବା ଏହି ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥର ସମାନ। ଏହି ସମସ୍ତ ପିତୃତୀର୍ଥ ପାପ ଦୂରକରେ; ଯଦି ମାନବ ଏହାକୁ ମନେ କରିଲେ ମଧ୍ୟ ଲୋକମାନେ ଉପକୃତ, ତେବେ ଏଠି ଶ୍ରାଦ୍ଧ କଲେ କିପରି ଅତିଶୟ ଫଳ ମିଳିବ! ଓଂକାର, କାବେରୀ ଓ କପିଳା ଜଳ, ଚଣ୍ଡବେଗା ସଙ୍ଗମ ଏବଂ ଅମରକଣ୍ଟକ ମଧ୍ୟ ଏପରି ପିତୃତୀର୍ଥ। ଏଠି ସ୍ନାନ ଓ ଅନ୍ୟ କ୍ରିୟା କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର ଠାରୁ ଦୁଇଗୁଣି ପୁଣ୍ୟ ଦେଉଛି; ଶୁକ୍ଳ ତୀର୍ଥ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୋମେଶ୍ୱର ତୀର୍ଥ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଏହା ସମସ୍ତ ରୋଗ ନାଶ କରେ, କୋଟିଗୁଣି ପୁଣ୍ୟ ଦେଉଛି; ଏଠି ଶ୍ରାଦ୍ଧ, ଯଜ୍ଞ ଓ ପାଠ କରିଲେ ଅସିମ ଫଳ ମିଳିଥାଏ। କାୟାବାରୋହଣ ନାମକ ସ୍ଥାନ, ଦେବଦେବୀ ଶୂଳୀଙ୍କ ଅବତରଣ ସ୍ଥଳ; ଏହା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ପବିତ୍ର ଗୃହରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରୂପେ ବିରାଜିତ। ଏହିପରି କର୍ମଣ୍ବତୀ ନଦୀ, ଶୂଳତାପୀ, ପୟୋଷ୍ଣୀ ଓ ପୟୋଷ୍ଣୀ ସଙ୍ଗମ ସମ୍ମାନିତ। ମହାଔଷଧୀ, ଆରଣା, ନାଗତୀର୍ଥ-ପ୍ରବର୍ତ୍ତିନୀ, ମହାବେଣା ନଦୀ ଓ ମହାଶାଳ ଅରଣ୍ୟ ସମ୍ମାନିତ। ଗୋମତୀ, ବରୁଣା, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହୌତାଶନ ତୀର୍ଥ, ଭୈରବ, ଭୃଗୁତୁଙ୍ଗ ଓ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଗୌରୀ ତୀର୍ଥ ମଧ୍ୟ ଏପରି। ବୈନାୟକ ତୀର୍ଥ, ବସ୍ତ୍ରେଶ୍ୱର, ପାପହର ତୀର୍ଥ ଓ ପବିତ୍ର ବେତ୍ରବତୀ ନଦୀ ଉଲ୍ଲେଖ୍ୟ। ମହାରୁଦ୍ର ଲିଙ୍ଗ, ଦଶାର୍ଣ୍ଣ ମହାନଦୀ, ଶତରୁଦ୍ର, ଶତାହ୍ୱା, ପିତୃପଦ ନଗର ମଧ୍ୟ ଏହି ତୀର୍ଥ ଅନ୍ତର୍ଗତ। ଅଙ୍ଗାରବାହିକା ଓ ଦୁଇଟି ନଦୀ ନଦଉ, ଯେଉଁଠାରେ ରକ୍ତ ଜଳ ବହେ; କାଳିକା ଏବଂ ପିତର ନଦୀ ପବିତ୍ର। ଏହି ସମସ୍ତ ପିତୃତୀର୍ଥ ସ୍ନାନ ଓ ଦାନ ପାଇଁ ପ୍ରଶଂସିତ; ଏଠି ପିତୃଗଣଙ୍କ ପାଇଁ ଯେଉଁ ଦାନ ହୁଏ, ତାହା ଅନନ୍ତ ଫଳ ଦେଇଥାଏ। ଶତାବଟା, ଜ୍ୱାଳା ଓ ଶରଦ୍ୱୀ ନଦୀ, ଦ୍ୱାରକା ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ତୀର୍ଥ, ଉତ୍ତର ସରସ୍ୱତୀ ଏହି ତୀର୍ଥ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ମାଲବତୀ ନଦୀ, ଗିରିକର୍ଣ୍ଣିକା, ଧୂତପାପ ତୀର୍ଥ ଓ ଦକ୍ଷିଣ ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟ ପବିତ୍ର। ଗୋକର୍ଣ୍ଣ, ଗଜକର୍ଣ୍ଣ, ଶୁଭ୍ର ଚକ୍ର ନଦୀ, ଶ୍ରୀଶୈଳ, ଶାକତୀର୍ଥ ଓ ନରସିଂହ ସ୍ଥାନ ଅଦ୍ୱିତୀୟ। ମହେନ୍ଦ୍ର ପବିତ୍ର ପର୍ବତ ଓ ମହାନଦୀ ଏହି ତୀର୍ଥରେ ପିତୃଦାନ ସର୍ବଦା ଅନନ୍ତ ଫଳଦାୟକ। ଏହି ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥକୁ କେବଳ ଦେଖିଲେ ମଧ୍ୟ ପାପ ତୁରନ୍ତ ନାଶ ହୁଏ; ତୁଙ୍ଗଭଦ୍ରା ଓ ଚକ୍ରରଥୀ ନଦୀ ଏହିପରି ପବିତ୍ର। ଭୀମେଶ୍ୱର, କୃଷ୍ଣବେଣା, କାବେରୀ, ଆଞ୍ଜନା ନଦୀ, ଗୋଦାବରୀ ଓ ଉତ୍ତମ ତ୍ରିସଂଧ୍ୟା ଏହି ତୀର୍ଥ ଅନ୍ତର୍ଗତ। ତ୍ରୟମ୍ବକ ନାମକ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ, ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ; ଏଠି ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଭୀମ ତିନି ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ଭଗବାନ ବସିଛନ୍ତି। ଏହି ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥରେ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଯେଉଁ ଦାନ ହୁଏ, ତାହା କୋଟିଗୁଣି ଫଳ ଦେଉଛି; କେବଳ ସ୍ମରଣ କଲେ ମଧ୍ୟ ଶତଗୁଣି ପାପ ଦୂର ହୁଏ। ଶ୍ରୀପର୍ଣ୍ଣା ପବିତ୍ର ନଦୀ, ଅଦ୍ୱିତୀୟ ବ୍ୟାସ ତୀର୍ଥ, ମତ୍ସ୍ୟନଦୀ, କାରା ଓ ଶିବଧାରା ମଧ୍ୟ ପବିତ୍ର। ଭବତୀର୍ଥ, ନିତ୍ୟ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ, ରାମେଶ୍ୱର, ବେଣାପୁର ଓ ଅଲଂପୁର ମଧ୍ୟ ଏହି ତୀର୍ଥର ମହିମାରେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ। ଏହି ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ, ସ୍ନାନ, ଦାନ କିମ୍ବା କେବଳ ସ୍ମରଣ କରିଲେ ମଧ୍ୟ ଅସିମ ଫଳ ମିଳେ, ପିତୃଗଣ ତୃପ୍ତି ପାଆନ୍ତି, ଏବଂ ମହାପାପ ଦୂର ହୁଏ।