ଏଭଳି ଘଟଣା ଘଟିଲା—ସାତି ଋଷି, ଯେଉଁମାନେ ବେଦୀୟ ଶକ୍ତିରେ ନିର୍ଭୟ ହୋଇ, ଏକ ଦୁଷ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ—ସେମାନେ ଏକ ଗାଈକୁ ଭୋଜନ କଲେ। ସମୟ କ୍ରମେ, ସେମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରି, ଦଶଟି ସହରରେ ଶିକାରୀ ଭାବେ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ନେଲେ। ପୂର୍ବଜନ୍ମ ସ୍ମୃତି ସହିତ, ସେମାନେ ପିତୃଦେବତାଙ୍କ ପ୍ରତି ଭକ୍ତିଶୀଳ ଥିଲେ। ସେଠାରେ, ଭୋଗବିଲାସରେ ବିରକ୍ତି ଆସି, ସେମାନେ ଧର୍ମପଥରେ ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କଲେ। ଲୋକମାନେ ଦେଖିଲେ ନାହାନ୍ତି, ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ଉପବାସ କରି, ଅନ୍ତେ ସେମାନେ କାଳଞ୍ଜର ପର୍ବତରେ ମୃଗ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଜ୍ଞାନ ଓ ଯୋଗ ଲାଭ କରି, ସେଠି ଦେହ ତ୍ୟାଗ କଲେ। ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ ମନ ବିରକ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା, ଏବଂ ସେମାନେ ମାନସା ନଗରରେ ସାତି ଯୋଗୀ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ସେମାନଙ୍କ ନାମ ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟ ଥିଲା: ସୁମନସ୍, କୁସୁମାବସୁ, ଚିତ୍ତଦର୍ଶିନ୍, ସୁଦର୍ଶିନ୍, ଜ୍ଞାତ, ଜ୍ଞାନସ୍ୟ, ଓ ପାରଗ। ସେମାନେ ତାଙ୍କ ବଡ଼ ଭାଇଙ୍କୁ ଆଦର କରି, ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର ହେଲେ। ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ତିନିଜଣ ଅସ୍ଥିର ମନ ଥିବାରୁ ଯୋଗରୁ ପତିତ ହେଲେ। ସେମାନେ ଦେଖିଲେ, ଅନୂହ ନାମକ ଏକ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ରାଜା, ନାରୀମାନେଂକ ମଧ୍ୟରେ ବିଭିନ୍ନ ଭୋଗବିଲାସରେ ଲିନ୍, ଅସୀମ ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରତାପରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ। ପଞ୍ଚାଳ ବଂଶର ଏକ ଜଳଚର ଜନ୍ମ ନେଲା, ଯିଏ ଅପାର ଶକ୍ତି ଓ ଅନେକ ଯାନ ଧାରଣ କରି, ରାଜ୍ୟାଧିକାର ଆକାଂକ୍ଷା କରୁଥିଲା। ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯିଏ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ପଥ ଅନୁସରଣ କରି, ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରି, ପିତୃଦେବତାଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରୁଥିଲେ, ସେ ଦୁଇଜଣ ଅନ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ବଳଶାଳୀ ଓ ଅନେକ ଯାନ ଧାରଣ କରିଥିଲେ। ମନ୍ତ୍ରୀ ପଦବୀ ଆଶା କରି, ସେ ଦୁଇ ଉତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣ—ବିଭ୍ରାଜଙ୍କ ପୁତ୍ର—ମନ୍ତ୍ରୀ ହେଲେ, ଏବଂ ଏଠି ଏକଙ୍କ ନାମ ଥିଲା ବ୍ରହ୍ମଦତ୍ତ। ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଦୁଇ ପୁଅ ଥିଲେ ପୁଣ୍ଡରୀକ ଓ ସୁବାଳ। ବ୍ରହ୍ମଦତ୍ତ କମ୍ପିଳ୍ୟ ନଗରରେ ରାଜ୍ୟାଭିଷିକ୍ତ ହେଲେ। ସେହି ସମୟରେ, ପଞ୍ଚାଳ ରାଜା ଅତି ପ୍ରତାପୀ ଓ ପିତୃଦେବତାଙ୍କୁ ଭକ୍ତିଶୀଳ ଥିଲେ, ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ, ଯୋଗବିଦ୍ୟା ଜ୍ଞାନୀ ଓ ସମସ୍ତ ଜୀବଙ୍କ ମନ ଅନୁଭବ କରିପାରୁଥିଲେ। ତାଙ୍କ ରାଣୀ ଥିଲେ, ସୁଦେବଙ୍କ କନ୍ୟା, ସନ୍ନତି ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଯିଏ ପୂର୍ବରୁ କପିଳ ବଂଶର ଥିଲେ। ସେ ପିତୃକାର୍ଯ୍ୟରେ ନିୟୋଜିତ ଥିଲାବେଳେ, ବେଦ ଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ ହେଲେ। ତାଙ୍କ ସହିତ ରାଜାଙ୍କ ପୁଅ ରାଜ୍ୟ ପାଳନ କରୁଥିଲେ। ଏକଦିନ, ରାଜା ଓ ରାଣୀ ଏକ ବାଗିଚାକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ ଦୁଇଟି ପୋକାକୁ ଦେଖିଲେ, ସେମାନେ ପ୍ରେମ ଝଂଝାରେ ଝଗଡ଼ା କରୁଥିଲେ। ପୁରୁଷ ପୋକା, ନାରୀ ପୋକାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ, ତାଙ୍କ ମୁହଁ ତଳକୁ ଥିବାବେଳେ, କାମଦେବଙ୍କ ବାଣରେ ଦଗ୍ଧ ଦେହ ସହିତ, କ୍ଲିଷ୍ଟ କଣ୍ଠରେ କହିଲେ— "ପୃଥିବୀରେ ତୁମ ପରି ପ୍ରେମିକା ନାହିଁ; ମଧ୍ୟଭାଗ ସୁକୁମାର, ବିସ୍ତୃତ ମୁହଁ, ଅତି ସୁନ୍ଦର ଚଳନ। ତୁମ ରଙ୍ଗ ସୁନା ଭଳି, ମୁହଁ ହସୁଥିବା ସୁନ୍ଦର; ମୁହଁ ଗୁଡ଼ ଓ ଚିନି ପରି ମିଠା।" "ମୁଁ ଖାଏଲେ, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଖାଅ; ମୁଁ ସ୍ନାନ କରିଲେ, ତୁମେ ମଧ୍ୟ କର; ମୁଁ ଦୂରେ ଥିଲେ, ତୁମେ ଦୁଃଖିତ; ମୁଁ ରୁଷ୍ଟ ହେଲେ, ତୁମେ ଭୟରେ ଅସ୍ଥିର।" "ମୋ ପ୍ରିୟେ, କହ, କାହିଁକି ସବୁବେଳେ ମୁଁ ମୁହଁ ତଳକୁ ରଖୁଛି? ତାଙ୍କୁ କ୍ରୋଧରେ ଦଗ୍ଧ ହେଇ, ନାରୀ ପୋକା କହିଲେ—'କାହିଁକି ଏମିତି କୁହୁଛ, ଚତୁର?'" "ତୁମେ ମୋତେ ଛାଡ଼ି ମିଠା ପାଉଡ଼ଠା ଖାଇଲ; ଅନ୍ୟକୁ ଦେଲ; ପରେ ମୋତେ ଅବହେଳା କରି, ଅନ୍ୟାରେ ମନ ଲଗେଇଲ।" ପୁରୁଷ ପୋକା କହିଲେ—"ସେ ତୁମ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ତେଣୁ ଦେଇଦେଲି; ଏହି ଏକ ଅପରାଧକୁ ଛମା କର, ମୋ ସୁନ୍ଦରୀ।" "ପୁନି ଏମିତି କରିବି ନାହିଁ; କ୍ଷମା କର, ମୁଁ ତୁମ ପାଦ ସ୍ପର୍ଶ କରୁଛି, ଦୟା କର।" "ତୁମେ ରୁଷ୍ଟ ହେଲେ, ମୃତ୍ୟୁ ମୋ ସମ୍ମୁଖରେ; ତୁମେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ, ସମସ୍ତ କାମନା ପୂରଣ।" "ମୋ ମୁହଁ ଚନ୍ଦ୍ର ପରି, ଅମୃତ ସମ, ସେଠାରୁ ସଦା ପିଉ, କାରଣ ମୁଁ ସ୍ନେହରେ ଲିନ।" "ଏହି ଅର୍ଥ ବୁଝି, ମୋପାଇଁ ସଦା ମଙ୍ଗଳ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଦୟା ଦେଖା।" ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ। ପୁରୁଷ ପୋକା ତାଙ୍କୁ ମନ୍ତ୍ରମୁଗ୍ଧ କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ, ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମଦତ୍ତ, ଏହା ସବୁ ଜାଣି, ମୃଦୁ ହସିଲେ। ସେ ପୂର୍ବ ଜନ୍ମର କର୍ମ ଶକ୍ତିରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ଭାଷା ବୁଝିପାରୁଥିଲେ। ତେବେ, ଭୀଷ୍ମ ପଚାରିଲେ: "କିପରି ବ୍ରହ୍ମଦତ୍ତ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ଭାଷା ଜାଣିଥିଲେ? ଏହି ଚାରି ଚକ୍ରବାକ ପକ୍ଷୀ କେଉଁଠୁ ଆସିଲେ? କେଉଁ ବଂଶର, କେଉଁ ଗୁଣର?" ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: "ସେଇ ନଗରରେ, ଚକ୍ରବାକ ପକ୍ଷୀ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ସେମାନେ ବୃଦ୍ଧ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପୁଅ, ପୂର୍ବଜନ୍ମ ସ୍ମରଣଶୀଳ, ତତ୍ତ୍ୱଦର୍ଶୀ, ଶିଳ୍ପ ଓ ତପସ୍ୟାରେ ନିଷ୍ଠାଶୀଳ।" ନାମ ଓ କାର୍ଯ୍ୟରେ, ସେମାନେ ଏକ ଦରିଦ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପୁଅ; ଦ୍ୱିଜ ଭାବେ ତପସ୍ୟାକୁ ମନ ଦେଲେ। ସେମାନେ କହିଲେ, "ଆମେ ପରମ ସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରିବା।" ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସୁଦରିଦ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣ, ବଡ଼ ତପସ୍ବୀ, ଦୁଃଖିତ କଣ୍ଠରେ କହିଲେ— "ଏହା କ’ଣ, ମୋ ପୁଅମାନେ? ଏହା ଅଧର୍ମ। ତୁମେ ବୃଦ୍ଧ, ଦରିଦ୍ର, ଅରଣ୍ୟବାସୀ ପିତାକୁ ଛାଡ଼ିବା; କ’ଉଁଠି ଧର୍ମ? ମୁଁ କ’ଣ ହେବି, ତୁମେ ଯିବା ପରେ?" ପୁଅମାନେ କହିଲେ, "ପିତା, ତୁମ ପାଇଁ ଜୀବିକା ବ୍ୟବସ୍ଥା ହୋଇଛି; ଆମ କଥା ଶୁଣ। ଏହି ବ୍ରତ ପୂର୍ବରୁ ଏକ ରାଜାଙ୍କ ଥିଲା; ସେ ତୁମକୁ ଅପାର ଧନ ଦେବେ।" "ସେ ତୁମକୁ ଧନ, ହଜାର ଗ୍ରାମ ଦେବେ, ସକାଳେ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ। କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରର ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଦଶାପୁରର ଶିକାରୀ—" "କାଳଞ୍ଜରର ପଶୁମାନେ, ମାନସାର ଚକ୍ରବାକ ପକ୍ଷୀ—" ଏହିପରି କହି, ସେମାନେ ପୁନି ତପସ୍ୟା ପାଇଁ ଅରଣ୍ୟକୁ ଚାଲିଗଲେ। ଯଦ୍ୟପି ବୃଦ୍ଧ, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ନିଜ କାମ ସାଧନ ପାଇଁ ଯାଇଲେ। ଏକଥିରେ, ଏକ ଅନୂହ ନାମକ ପଞ୍ଚାଳ ରାଜା ଥିଲେ।