ଏହି ପବିତ୍ର କଥାରେ ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ଋଷି ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଧି ବିବର୍ଣ୍ନନା କରିଛନ୍ତି, ଯାହା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ବରୁ ଉପଦେଶ ହୋଇଥିଲା । ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ ଓ ଶୂଦ୍ର – ଏହି ସମସ୍ତ ଦ୍ୱିଜାତି ଜୁଡ଼ିକୁ ଉଚିତ ଭାବରେ ଉପବସ୍ତ୍ର, ଯଥାଯଥ ପୋଶାକ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସମ୍ମାନ ଦେଇ ଆଦର କରିବା ଉଚିତ୍ । ତିଳକାର୍ଯ୍ୟ ବା ଶୁଭ ଚିହ୍ନ ଲାଗାଇବା ପାଇଁ ଯବ ଦ୍ୱାରା ବିଧିକ୍ରମ କରିବା ଦରକାର । ସମସ୍ତ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ ବିଶିଷ୍ଟ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବେ; ଏହିପରି, ଏକ ଶୂଦ୍ର ମଧ୍ୟ ସାଧାରଣ ଓ ବୃଦ୍ଧି-ଶ୍ରାଦ୍ଧ କାର୍ଯ୍ୟ ସଦା କରିପାରିବେ । ବିଦ୍ୱାନ୍ ଲୋକେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ୍; ଭଗବାନ କହିଛନ୍ତି, ଶୂଦ୍ର ପାଇଁ ଦାନ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କାର୍ଯ୍ୟ; କାରଣ, ଦାନ ଦ୍ୱାରା ସେ ନିଜର ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିପାରେ । ଏଠାରେ ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଛନ୍ତି, ଏବେ ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶିଖାଯାଇଥିବା ଏକୋଦ୍ଦିଷ୍ଟ କ୍ରିୟା ବିଷୟରେ କହିବି—ଯେଉଁଠାରେ ପିତାଙ୍କ ଦେହାନ୍ତ ହେଲେ ପୁଅମାନେ କ’ଣ କରିବେ, ଏବଂ ଅଶୁଚିର ନିୟମ କଣ । ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଇଁ ମୃତ୍ୟୁ-ଅଶୁଚି ଦଶ ଦିନ; କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ ପାଇଁ ବାର ଦିନ; ବୈଶ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ପନ୍ଦର ଦିନ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ; ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସପିଣ୍ଡ ଅଶୁଚି ଏକ ମାସ ଅଟୁଟ ରହିଥାଏ, ଏବଂ ଦୂର ଆତ୍ମୀୟଙ୍କ ପାଇଁ ତିନି ରାତି ଅଶୁଚି ରହିଥାଏ । ଏହି ନିୟମ ସମସ୍ତ ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଜନ୍ମରେ ଲାଗୁ ହୁଏ; ଅସ୍ଥି ସଂଗ୍ରହ କରିବା ପରେ ଦେହକୁ ଛୁଁଇବା ଚଳିଥାଏ । ପରଲୋକଗତ ପିତୃଙ୍କ ପାଇଁ ବାର ଦିନ ପିଣ୍ଡ ଦାନ କରିବା ଦରକାର; ଏହାକୁ ‘ପାଥେୟ’ କୁହାଯାଏ, କାରଣ ଏହା ପିତୃଙ୍କୁ ବହୁତ ସନ୍ତୁଷ୍ଟି ଦିଏ । ପିତୃ ଦ୍ୱାଦଶ ଦିନରେ ଯମନଗରକୁ ଯାଆନ୍ତି; ଏହି ସମୟରେ ସେ ଘରେ ନିଜ ପୁଅ ଓ ଜନନୀଙ୍କୁ ଦେଖିପାରନ୍ତି । ଏହିଠାରୁ, ଦଶ ରାତି ଖୋଲା ଆକାଶ ତଳେ ଦୁଧ ରଖିବା ଉଚିତ୍, ଅଗ୍ନିର ଶାନ୍ତି ଓ ଯାତ୍ରାର କ୍ଲାନ୍ତି ଦୂର କରିବା ପାଇଁ । ଏଗାର ତମ ଦିନ ଏଗାର ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଯିବା ଦରକାର; ଅଶୁଚି ସମାପ୍ତିରେ ବଂଶର ଲୋକେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭୋଜନ କରାଇବେ । ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନ ଏକୋଦ୍ଦିଷ୍ଟ କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ୍; ଏଠାରେ ଦେବତା ଆହ୍ୱାନ କିମ୍ବା ଅଗ୍ନିକାର୍ଯ୍ୟ ନ ହେବା ନିୟମ । ଏଠାରେ ଏକ ଶୁଭ ଆସନ, ଏକ ଅର୍ଘ୍ୟ ଓ ଏକ ପିଣ୍ଡ ଦିଆଯିବ; ‘ସେ ଆସନ୍ତୁ’ ବୋଲି କହି, ତିଳ ମିଶିତ ଜଳ ଦିଅନ୍ତୁ । ସମାପ୍ତି ଓ ବିଦାୟ ସମୟରେ ‘ସ୍ୱସ୍ତି’ କହିବା ଉଚିତ୍, ଏବଂ ‘ଏହା ମଧୁର ହେଉ’ ଭାବନା ରଖିବା ଦରକାର; ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ବିଧି ପୂର୍ବରୁ ବେଦବିଦ୍ୟାଳୁମାନେ ଯେପରି ଉପଦେଶ ଦେଇଛନ୍ତି, ସେପରି । ଏହିପରି, ଏକ ମାସ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଉଅଯ୍ଯିଏ ସମସ୍ତ କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ୍; ଅଶୁଚି ସମାପ୍ତିର ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନ ଏକ ନୂଆ ବିଛାନା ଦେବା ଦରକାର । ସେଉଁଠାରେ ସୁନାର ପୁରୁଷ ମୂର୍ତ୍ତି ଫଳ ଓ ବସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ କରି, ଦ୍ୱିଜାତି ଦମ୍ପତିଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ୍ । ସେମାନେ ବିଛାନା ଉପରେ ବସିଲେ, ଏକ ରୌପ୍ୟ ପାତ୍ରରେ ଦହି ଓ ଦୁଧ ମିଶା ମଧୁପର୍କ ଦେବା ଉଚିତ୍ । ପିଶି ନିଆଁ ମାଥାର ଅସ୍ଥି ତାଲି, ଦ୍ୱିଜାତି ଦମ୍ପତିଙ୍କୁ ପିତୃଭକ୍ତି ସହିତ ପାନ କରାଯିବା ନିୟମ । ଏହି ବିଧି ପର୍ବତୀୟ ପରମ୍ପରାର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜାତିମାନେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରିଛନ୍ତି; ତେଣୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜାତିମାନେ ଅଶୁଚି ବିଛାନା ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ । ଯଦି ଏପରି ବିଛାନା ନିଆଯାଏ, ତେବେ ଏହାକୁ ପୁନଃ ପବିତ୍ର କରିବା ଦରକାର; ବେଦ ଓ ପୁରାଣରେ ଏପରି ବିଛାନା ନିଷିଦ୍ଧ । ଏପରି ବିଛାନା ନେଉଥିବା ସମସ୍ତ ନରକକୁ ଯାଆନ୍ତି; ଅଜାଣି ଛୁଇଁଲେ ମଧ୍ୟ ତାହାର ଫଳ ଏକଇ; ନୂଆ ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ଭୋଜନ କରିଲେ ଚନ୍ଦ୍ରାୟଣ ବ୍ରତ ରଖିବା ଦରକାର । ପୁତ୍ରଙ୍କ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ହେଉଛି ପିତୃ ଭକ୍ତି ସହିତ ସମସ୍ତ କ୍ରିୟା କରିବା; ଏହା ସହିତ ବୃଷଭ ମୁକ୍ତି ଓ ଶୁଭ ଗୌରବର୍ଣ୍ଣ ଗାଈ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ୍ । ଏକ ଜଳପାତ୍ର ଭରି ଖାଦ୍ୟ, ଭୋଜ୍ୟ ଓ ଫଳ ଏକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତିଳ ଜଳ ସହିତ ଦାନ କରିବା ଦରକାର । ଏକ ବର୍ଷ ପରେ ଶାପିଣ୍ଡିକରଣ କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ୍; ଏହା ପରେ ପିତୃ ପର୍ବଣ ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ଭୋଜନ କରନ୍ତି । ଏହା ପରେ ଗୃହସ୍ଥ ଲୋକେ ଶାପିଣ୍ଡିକରଣ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବେ, ଦେବତା ପୂଜା ଦ୍ୱାରା ଆରମ୍ଭ କରି । ଏଠାରେ ପିତୃମାନେ ଆହ୍ୱାନ କରି, ପୃଥକ୍ ଭାବରେ ପରଲୋକଗତଙ୍କୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରିବେ; ଚାରିଟି ଦେଉଳ, ଶୁଭ ଗନ୍ଧ, ଜଳ ଓ ତିଳ ରଖିବେ । ପରଲୋକଗତଙ୍କ ଅର୍ଘ୍ୟ ପାତ୍ର ଅନ୍ୟ ପିତୃମାନଙ୍କ ପାତ୍ରରେ ଏକତ୍ର କରିବେ; ଏହା ପରେ ଚାରିଟି ପିଣ୍ଡ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଦେବେ । ‘ଏମାନେ ସମାନ’ ବୋଲି ଦୁଇଟି ଦ୍ୱାରା ତିନି ଭାଗ କରିବେ; ଏହିପରି, ପ୍ରଥମେ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦିଅନ୍ତୁ । ଚଉଥା ପିତୃ ଅଗ୍ନିଷ୍ୱାତ୍ତ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପିତୃପଦ ଲାଭ କରି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଅମରତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି । ଶାପିଣ୍ଡିକରଣ ପରେ ତାଙ୍କୁ ଅଲଗାରେ କିଛି ଦିଆଯିବ ନାହିଁ; ପିଣ୍ଡ କେବଳ ସେହି ପିତୃମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଦିଆଯିବେ, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ଏଉଁଠାରେ ଏକତ୍ର ହୋଇଛନ୍ତି । ଏହିଠାରୁ, ଦକ୍ଷିଣାୟନ, ଉତ୍ତରାୟଣ, ଚନ୍ଦ୍ର-ସୂର୍ଯ୍ୟ ଗ୍ରହଣ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପବିତ୍ର ଦିନରେ ତ୍ରିପିଣ୍ଡ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଦରକାର; ମୃତ୍ୟୁ ଦିନ ଏକୋଦ୍ଦିଷ୍ଟ କ୍ରିୟା କରିବେ । ଯେଉଁଠାରେ ଏକୋଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଅନୁଷ୍ଠାନ ଛାଡ଼ି ମୃତ୍ୟୁ ଦିନ ଅନ୍ୟ କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ କରେ, ସେ ପିତୃ ଘାତକ ଓ ଭ୍ରାତୃ ନାଶକ ହିସାବରେ ଗଣ୍ୟ । ଯିଏ ମୃତ୍ୟୁ ଦିନ ପର୍ବଣ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରେ, ସେ ନିମ୍ନ ଗତି ପାଏ; ଯଦି ଏହା ସ୍ୱର୍ଗ ଯାତ୍ରା ସହିତ ସମ୍ପୃକ୍ତ, ତେଣୁ ସେ ପ୍ରେତ ଅବସ୍ଥାରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ । ସେ ସମୟରେ ଯିଏ ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ ଆମଶ୍ରାଦ୍ଧ ଓ ପରେ ନିୟମିତ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରେ, ତାହା ପରେ ଅଗ୍ନି ଆହୁତି ଦେଉଥିବା ପିଣ୍ଡ ଦାନ କରିବେ । ତିନି ମାସ ମଧ୍ୟରେ ତିନି ଜଣ ସହିତ ଶାପିଣ୍ଡିକରଣ କଲେ, ସଠିକ୍ ସମୟରେ ପରଲୋକଗତ ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତି ପାଉଥିବେ । ମୁକ୍ତି ପରେ ମଧ୍ୟ, କୁଶା ଦ୍ୱାରା ଶେଷ ଭାଗ ଅଂଶ ମିଳେ; ଚଉଥାଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ତିନିଜଣ ଶେଷ ଅଂଶ ଭାଗରେ, ଅନ୍ୟମାନେ ପିଣ୍ଡ ଭୋଗ କରନ୍ତି ।