ପୁରାତନ ପିତୃପୁରୁଷମାନେ ଯେଉଁ ଉପଚାର ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରିଥିଲେ, ସେହି ପିତୃତର୍ପଣ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ—ଯେଉଁମାନେ ବ୍ରତ ନ କରନ୍ତି, ସନ୍ତାନ ନାହାନ୍ତି କିମ୍ବା ମହିଳାମାନେ—ସଦା ଉପଲବ୍ଧ ଅଟୁଟ ରହିଛି, ରାଜନ୍। ପିତୃକ୍ରିୟା କ୍ଷେତ୍ରରେ ପହଞ୍ଚି, ଜଳପାତ୍ର ଗ୍ରହଣ କରି, ବ୍ୟକ୍ତି 'ଶୁଭମସ୍ତୁ' ବୋଲି ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, କୁଶା ଶିରା ଦ୍ୱାରା ପିତୃମାନୋଁକୁ ବିଦାୟ ଦେବା ଉଚିତ। ଏହା ପରେ, ସ୍ନେହୀ-ସମ୍ପର୍କୀୟ, ପୁତ୍ର ଓ ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହିତ ବ୍ୟକ୍ତି ବାହାରେ ଅଷ୍ଟପଦୀ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରିବା ଦରକାର। ପଛରେ ଫେରି, ନମସ୍କାର କରି, ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଅଗ୍ନି ପ୍ରଜ୍ୱଳନ କରିବା, ବୈଶ୍ୱଦେବ କ୍ରିୟା ଓ ନିତ୍ୟ ଗୃହ ହୋମ କରିବା ଉଚିତ। ବୈଶ୍ୱଦେବ କ୍ରିୟା ଶେଷରେ, ସେବକ, ପୁତ୍ର, ଆତ୍ମୀୟ ଓ ଅତିଥିମାନେ ସହିତ, ପିତୃମାନୋଁକୁ ଯେଉଁ ଭୋଗ ଦିଆଯାଇଛି, ସେ ସମସ୍ତେ ଏହା ଭୋଜନ କରିବେ। ଦୀକ୍ଷା ନଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ସାଧାରଣ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପର୍ବଦିନରେ କରିପାରିବେ; ଏହା ସମସ୍ତ କାମନା ପୂରଣ କରେ। ଭାର୍ଯ୍ୟା ବିନା କିମ୍ବା ବିଦେଶରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଯଦି ଭକ୍ତି ପୂର୍ଣ୍ଣ ରହିଛି, ଏହି କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ। ରାଜନ୍, ଏହି ପଦ୍ଧତି ଅନୁସାରେ ଏକ ଶୂଦ୍ର ମଧ୍ୟ ଅମାନ୍ତରକ କ୍ରିୟା କରିପାରିବେ; ତୃତୀୟ କ୍ରିୟା ହେଉଛି ବୃଦ୍ଧି-ଶ୍ରାଦ୍ଧ, ଯାହା ସମୃଦ୍ଧି ଦିନରେ କରିବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ। ପର୍ବ, ମଙ୍ଗଳ କାର୍ଯ୍ୟ, ଯଜ୍ଞ, ବିବାହ ଓ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟରେ, ପ୍ରଥମେ ମାତାଙ୍କୁ, ପରେ ପିତାଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଦରକାର। ଏହା ପରେ, ରାଜନ୍, ମାତୃପିତାମହ ଓ ବିଶ୍ୱେଦେବମାନୋଁକୁ ମଧ୍ୟ, ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା ଓ ଦଧି, ଅଖଣ୍ଡ ଚାଉଳ, ଫଳ ଓ ଜଳ ଦାନ କରି ପୂଜିବା ଉଚିତ। ପୂର୍ବଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି, ପୂର୍ବପୁରୁଷ ରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ପିତୃମାନୋଁକୁ ପିଣ୍ଡ ଦେବା ଉଚିତ; ସମୃଦ୍ଧି ମିଳିଲେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜୋଡି ପିତୃଙ୍କୁ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେବା ଦରକାର। ଦ୍ୱିଜମାନୋଁକୁ ବସ୍ତ୍ର, ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ପୋଷାକ ଓ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦେଇ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ; ବାର୍ଲି ଦ୍ୱାରା ତିଳକାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ କ୍ରମ ଅନୁସାରେ କରିବା ଦରକାର। ସମସ୍ତ ଶୁଭ କ୍ରିୟା ବିଦ୍ୱାନ୍ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନୋଁ ଦ୍ୱାରା ପାଠ କରାଯିବା ଉଚିତ; ଏହିପରି, ଏକ ଶୂଦ୍ର ମଧ୍ୟ ସାଧାରଣ ଓ ବୃଦ୍ଧି-ଶ୍ରାଦ୍ଧ କ୍ରିୟା ସଦା କରିପାରିବେ। ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ଦାନ କରିବା ଦରକାର; ପ୍ରଭୁ କହିଛନ୍ତି, ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ଦାନ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, କାରଣ ଦାନ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୁଏ। ଏବେ ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ମୁଣ୍ଡ କହିଲେ—ହେ ରାଜନ୍, ବ୍ରହ୍ମା ଯେଉଁପରି ଏକୋଦ୍ଦିଷ୍ଟ କ୍ରିୟା ପୂର୍ବେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଥିଲେ, ସେହିପରି ପିତାଙ୍କ ଦେହାନ୍ତ ପରେ ପୁତ୍ରମାନେ କଣ କରିବେ ଓ ଶୌଚ ନିୟମ କଣ, ମୁଁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି। ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଇଁ ମୃତ୍ୟୁ ଶୌଚ ଦଶ ଦିନ, କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ ପାଇଁ ବାର ଦିନ, ଓ ବୈଶ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ପକ୍ଷ ଯାଏଁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ। ଶୂଦ୍ରମାନୋଁ ପାଇଁ ସପିଣ୍ଡ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଅଶୌଚ୍ୟ ଏକ ମାସ, ଦୂରସମ୍ପର୍କୀୟ ପାଇଁ ତିନି ରାତି ଯାଏଁ ରହେ। ଏହି ନିୟମ ସମସ୍ତ ଜାତି ଓ ସମୟରେ ଜନ୍ମରେ ମଧ୍ୟ ଲାଗୁ ହୁଏ; ଅସ୍ଥି ସଂଗ୍ରହ ପରେ ଦେହ ସ୍ପର୍ଶ କରିପାରିବେ। ପରଲୋକଗତ ପିତୃଙ୍କୁ ପାଠେୟ ଦେବା ପାଇଁ, ବାର ଦିନ ପିଣ୍ଡ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ; ଏହା ପାଠେୟ କୁହାଯାଏ, କାରଣ ଏହା ଦ୍ୱାରା ପିତୃମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି। କାରଣ, ପରଲୋକଗତ ପିତୃ ବାର ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ଯମପୁରୀକୁ ଯାଇଥିବାବେଳେ ଘରେ ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ଓ ଭାର୍ଯ୍ୟାଙ୍କୁ ଦେଖନ୍ତି। ତେଣୁ ଦଶ ରାତି ଧରି ଖୋଲା ଅଗ୍ନି ପାଖରେ ଦୁଧ ରଖିବା ଉଚିତ, ଏହା ଅଗ୍ନିକୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ଓ ଯାତ୍ରାର କ୍ଳାନ୍ତି ଦୂର କରିବା ପାଇଁ। ଏହା ପରେ, ଏକାଦଶ ଦିନରେ, ଏକାଦଶ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଯିବା ଦରକାର; ଗୋତ୍ରର ଅଶୌଚ୍ୟ ଶେଷ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନୋଁକୁ ଭୋଜନ କରାଯିବା ଉଚିତ। ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନରେ ମଧ୍ୟ, ଏକୋଦ୍ଦିଷ୍ଟ କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ; ଏଠାରେ ଦେବତା ଆବାହନ କିମ୍ବା ଅଗ୍ନିକ୍ରିୟା ନାହିଁ। ଏଠାରେ ଏକ ଶୁଧ୍ଧ ଆସନ, ଏକ ଅର୍ଘ୍ୟ, ଏକ ପିଣ୍ଡ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ; 'ସେ ଆସୁନ୍ତୁ' ବୋଲି ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ତିଳ ମିଶିତ ଜଳ ଦେବା ଦରକାର। ଶେଷରେ ଏବଂ ବିଦାୟ ସମୟରେ 'ଶୁଭମସ୍ତୁ' ବୋଲି, 'ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ' ଏହି ଭାବନା ରଖିବା ଉଚିତ; ଅନ୍ୟ କ୍ରମ ଏଠି ବେଦବିଦ୍ୟାରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ ଭାବେ ହେବ। ଏପରି ଏକ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ; ଅଶୌଚ୍ୟ ପରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନରେ ଭିନ୍ନ ଶୟ୍ୟା ଦେବା ଦରକାର। ସୁବର୍ଣ୍ଣର ଏକ ମଣିଷ ପ୍ରତିମା, ଫଳ ଓ ବସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ କରି, ଦ୍ୱିଜ ଦମ୍ପତିଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ। ସେମାନୋଁକୁ ଶୟ୍ୟା ଉପରେ ବସାଇ, ଚାନ୍ଦିର ପାତ୍ରରେ ଦଧି ଓ ଦୁଧ ମିଶାଇ 'ମଧୁପର୍କ' ଦେବା ଉଚିତ। ଲଳାଟର ଅସ୍ଥିର ଏକ ଅଂଶ ନେଇ, ଭଲ ଭାବେ ଚୁରି କରି, ଏହାକୁ ଦ୍ୱିଜ ଦମ୍ପତିଙ୍କୁ ପିତୃଦେବତାଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ପାନ କରାଯିବା ଉଚିତ। ଏହି ପଦ୍ଧତି ପାର୍ବତୀୟ ପ୍ରମୁଖ ଦ୍ୱିଜମାନୋଁ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ; ତେଣୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନୋଁ ଦ୍ୱାରା ଦୂଷିତ ଶୟ୍ୟା ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଏପରି ଶୟ୍ୟା ଗ୍ରହଣ କଲେ, ପୁନର୍ବାର ପବିତ୍ର କରିବା ଦରକାର; ବେଦ ଓ ପୁରାଣରେ ଏପରି ଶୟ୍ୟାକୁ ସବୁଠାରେ ନିନ୍ଦା କରାଯାଇଛି। ଏପରି ଧନର ଜାଲିରେ ବୁନା ଏବଂ ଦମ୍ପତି ଦ୍ୱାରା ବ୍ୟବହୃତ ଶୟ୍ୟା ନେଇଥିବା ସମସ୍ତେ ନରକକୁ ଯାଆନ୍ତି। ଅଜାଣି ଏହାକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିଥିବା ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତେ ନରକରେ ପଡନ୍ତି; ନୂତନ ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ଭୋଜନ କରିଲେ, ଚନ୍ଦ୍ରାୟଣ ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ। ପିତୃଦେବତାଙ୍କୁ ଭକ୍ତିବାନ୍ଧବ ହୋଇ, ପୁତ୍ରମାନେ ସଦା ଏହି କ୍ରିୟା କରିବାକୁ ପ୍ରବୃତ୍ତ ହେବା ଦରକାର; ଏହିପରି ବୃଷଭ ମୁକ୍ତି ଓ ଶୁଭ ରଙ୍ଗର ଗାଈ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ। ଜଳପାତ୍ରରେ ଖାଦ୍ୟ, ଭୋଜ୍ୟ ଓ ଫଳ ପୂରି, ଏକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତିଳ ମିଶିତ ଜଳ ଦେଇ ପ୍ରଦାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏକ ବର୍ଷ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ, ସପିଣ୍ଡୀକରଣ କ୍ରିୟା କରିବା ଦରକାର; ସପିଣ୍ଡୀକରଣ ପରେ ପରଲୋକଗତ ପିତୃ ପର୍ବଣ ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ଭୋଜନ କରନ୍ତି।