ଏହି ପବିତ୍ର କଥାରେ, ପୁଣ୍ୟଶ୍ରାଦ୍ଧ କ୍ରମରେ ଯେଉଁପରି ନିୟମ ଏବଂ ପଦ୍ଧତି ଉଲ୍ଲେଖିତ ଅଛି, ତାହା ଏପରି ଅନୁସୃତି ହୁଏ। ଯେତେବେଳେ ଜଣେ ପୁରୁଷ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ଯାଉଛନ୍ତି, ସେ ପ୍ରଥମେ ନିଜ ନାମ ଓ କୁଳ-ଗୋତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ପୁଷ୍ପ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଅର୍ପଣ କରି, ଶେଷରେ ହାତ ଧୁଅନ୍ତି। ତା’ପରେ, ଯେଉଁ ଦ୍ରବ୍ୟ ବାମପକ୍ଷରେ ରଖିବା ଉଚିତ, ତାହାକୁ ଜାଣି, ଡାହାଣ ହାତରେ ଦର୍ଭା ଧରି, ତିନିଥର ପରିକ୍ରମା କରନ୍ତି। ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଯେପରି ନିୟମ ଅଛି, ସେପରି ମାତୃମାନେ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଉଚିତ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଦରକାର। ଏହିପରି, ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଦୀପ ଜଳାଇ, ପୁଷ୍ପ ଅର୍ପଣ କରି, ଶେଷରେ ଜଳ ଚୁମି, ପୁନଃପୁନଃ ଜଳ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ। ତା’ପରେ, ପୁଷ୍ପ, ଅକ୍ଷତ ଓ ତିଳ ମିଶିତ ଅକ୍ଷୟ ଜଳ ଦେଇ, ନାମ ଓ କୁଳ-ଗୋତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ନିଜ ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ। ଗାଈ, ଜମି, ସୁନା, ବସ୍ତ୍ର ଓ ଉତ୍ତମ ଶଯ୍ୟା ଇଚ୍ଛାଅନୁସାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଦାନ କରିବା ଦ୍ୱାରା ନିଜ ଓ ପିତୃଙ୍କର କଳ୍ୟାଣ ହୁଏ। ଲୋଭ ଛାଡ଼ି, ପିତୃମାନେଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରି, ତା’ପରେ ସ୍ୱଧା ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଜଳ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଶୁଭାଶୀର୍ବାଦ ମିଳିଲେ, “ପିତୃମାନେ ସାନ୍ତ୍ରପ୍ତ ହେଉନ୍ତୁ” ଏହିପରି କହିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ତାହାର ଉତ୍ତର ଦେଇଥାନ୍ତି। ଏହିପରି, “କୁଳ ବଢ଼ୁ” ବୋଲି କହିଲେ, ସେମାନେ “ତଥାସ୍ତୁ” କହିଥାନ୍ତି; ଏବଂ ନମ୍ରତାରେ ପିଣ୍ଡ ହଟାଇ ଆଶୀର୍ବାଦ କରିବା ଉଚିତ। ଯେଉଁ ପିଣ୍ଡ ଭୂମିରେ ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଯାଏ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବିଦାୟ ହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରଖିବା ଦରକାର; ଏହା ପରେ ଗୃହୟଜ୍ଞ କରିବା ନିୟମ। ଏହି ଅବଶିଷ୍ଟ ଭାଗ ସତ୍ୟବାନ୍, ନିଷ୍କପଟ ଏବଂ ଦାସବର୍ଗ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ଅଟୁଟ ଅନୁଗ୍ରହ। ପିତୃମାନେଙ୍କ ପ୍ରଚଳିତ ଏହି ଭୋଜନ ବ୍ରତବିହୀନ, ପୁତ୍ରହୀନ ଓ ମହିଳାମାନେଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ନିୟତ। ତା’ପରେ, ଶ୍ରାଦ୍ଧ ସ୍ଥଳୀ ସମ୍ମୁଖରେ ଦଢ଼ି ହାତରେ ଜଳପାତ୍ର ନେଇ, “ଶୁଭମସ୍ତୁ” ବୋଲି ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, କୁଶା ଶିରା ଦ୍ୱାରା ବିଦାୟ କରିବା ଉଚିତ। ପରେ, ପରିବାର, ପୁତ୍ର ଓ ପତ୍ନୀ ସହିତ ବାହାରେ ଆଠ ପଦକ୍ରମା କରିବା ଦରକାର। ପୁନଃ ଫେରି, ନମସ୍କାର କରି, ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଅଗ୍ନି ପ୍ରଜ୍ୱଳନ, ବୈଶ୍ୱଦେବ ଏବଂ ଦୈନିକ ଗୃହୟଜ୍ଞ କରିବା ଉଚିତ। ବୈଶ୍ୱଦେବ ଶେଷରେ, ଦାସ, ପୁତ୍ର, ପରିବାର ଓ ଅତିଥିମାନେ ସହିତ ପିତୃମାନେଙ୍କ ପାଇଁ ଯାହା ଅର୍ପିତ, ତାହା ସେମାନେ ଭୋଜନ କରିଥାନ୍ତି। ଏହି ସାଧାରଣ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦୀକ୍ଷିତ ନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସମସ୍ତ ପର୍ବଦିନରେ କରିପାରିବେ; ଏହା ସମସ୍ତ ଆଶା ପୂରଣ କରେ। ଯଦିଓ ପତ୍ନୀ ନାହିଁ କିମ୍ବା ବିଦେଶରେ ରହୁଛନ୍ତି, ଏକାଗ୍ର ଭାବେ କଲେ ମଧ୍ୟ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ହୁଏ। ରାଜନ୍, ଏହି କ୍ରମରେ ଶୂଦ୍ର ମଧ୍ୟ ଅମାନ୍ତରକ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିପାରିବେ; ତୃତୀୟ ହେଉଛି ବୃଦ୍ଧି ଶ୍ରାଦ୍ଧ, ଯାହା ସମୃଦ୍ଧି ସମୟରେ ନିୟତ। ପର୍ବ, ମଙ୍ଗଳ ଉତ୍ସବ, ଯଜ୍ଞ, ବିବାହ ଓ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟରେ ପ୍ରଥମେ ମାତୃମାନେଙ୍କୁ, ପରେ ପିତୃମାନେଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଦରକାର। ତା’ପରେ, ରାଜନ୍, ମାତାମହ ଓ ବିଶ୍ୱଦେବମାନେଙ୍କୁ ବି ପରିକ୍ରମା, ଦଧି, ଅକ୍ଷତ, ଫଳ ଓ ଜଳ ଦେଇ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ପୂର୍ବଜଙ୍କୁ ପ୍ରଥମେ ଉତ୍ତର ମୁହଁ କରି ପିଣ୍ଡ ଦେବା ଦରକାର; ସମୃଦ୍ଧି ଅସ୍ତିତ୍ୱରେ ଦମ୍ପତି ଦ୍ୱୟକୁ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ। ଦ୍ୱିଜମାନେଙ୍କୁ ବସ୍ତ୍ର, ଉପଯୁକ୍ତ ପୋଶାକ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦେଇ ଆଦର କରିବା ଦରକାର; ତିଳ ଓ ଯବ ଦ୍ୱାରା ତିଳକାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଏବଂ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ନିୟମାନୁସାରେ କରିବା ଉଚିତ। ସମସ୍ତ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ ବିଶିଷ୍ଟ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବେ; ଏହିପରି ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଓ ବୃଦ୍ଧି ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଶୂଦ୍ର ମଧ୍ୟ ସମ୍ପାଦନ କରିପାରିବେ। ନମ୍ରତା ଓ ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ; ପ୍ରଭୁ କହିଛନ୍ତି, ଦାନ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହା ଦ୍ୱାରା ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ସମସ୍ତ ଆଶା ପୂରଣ ହୁଏ। ଏବେ, ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ଋଷି କହିଲେ—ହେ ରାଜନ୍, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପ୍ରଚଳିତ ଏକୋଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କ୍ରମ ବିଷୟରେ କହିବି, ଯାହା ପିତାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ପୁତ୍ରମାନେ କରିବା ଉଚିତ ଏବଂ ଅଶୌଚ ନିୟମ। ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଇଁ ଦଶ ଦିନ, କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ ପାଇଁ ଦ୍ୱାଦଶ ଦିନ, ବୈଶ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ପକ୍ଷ, ଓ ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ସପିଣ୍ଡମାନେ ପାଇଁ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଶୌଚ ରହେ; ଦୂର ସମ୍ବନ୍ଧୀମାନେ ପାଇଁ ତିନି ରାତି। ଏହି ନିୟମ ସମସ୍ତ ଜାତି ଓ ସମୟରେ ଜନ୍ମ ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ଲାଗୁ ହୁଏ; ଅସ୍ଥି ସଂଗ୍ରହ ପରେ ଦେହକୁ ଛୁଇଁପାରିବେ। ଦ୍ୱାଦଶ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପିତୃଙ୍କୁ ପିଣ୍ଡ ଦେବା ଉଚିତ, ଏହା ପାଥେୟ ଭାବେ ଖ୍ୟାତ, କାରଣ ଏହି ଦ୍ୱାଦଶ ଦିନରେ ପିତୃଆତ୍ମା ଯମପୁରୀକୁ ଯାଇଥାଏ ଓ ନିଜ ପୁତ୍ର-ପତ୍ନୀଙ୍କୁ ଘରେ ଦେଖିଥାଏ। ଏହି ଯାତ୍ରାର କ୍ଲାନ୍ତି ହରିବାକୁ ଓ ଅଗ୍ନିକୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବାକୁ ଦଶ ରାତି ବାହାରେ ଦୁଧ ରଖିବା ଦରକାର। ଏହା ପରେ, ଏକାଦଶ ଦିନେ ଏଗାର ଜଣ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଭୋଜନ ଦେବା ଓ କୁଳର ଅଶୌଚ ଶେଷରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଯିବା ଉଚିତ। ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନେ ଏକୋଦ୍ଦିଷ୍ଟ କ୍ରମ କରିବା ଦରକାର; ଏଠାରେ ଦେବତା ଆବାହନ କିମ୍ବା ଅଗ୍ନିକାର୍ଯ୍ୟ ନାହିଁ। ଏଠି ଏକ ଶୁଭାସନ, ଏକ ଅର୍ଘ୍ୟ ଓ ଏକ ପିଣ୍ଡ ନିୟତ; “ସେ ଆସୁନ୍ତୁ” ବୋଲି କହି, ତିଳମିଶ୍ରିତ ଜଳ ଦେବା ଉଚିତ। ଶେଷରେ “ସ୍ୱସ୍ତି” ଓ ବିଦାୟ ସମୟରେ “ପ୍ରୀତି ହେଉ” ବୋଲି ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଦରକାର; ଅନ୍ୟ କ୍ରମ ପୂର୍ବ ଉଲ୍ଲେଖିତ ଭଳି। ଏହିପରି ଏକ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ; ଅଶୌଚ ଶେଷର ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନରେ ଅଲଗା ଶଯ୍ୟା ଦେବା ଦରକାର। ଏକ ସୁନାର ମନୁଷ୍ୟ ମୂର୍ତ୍ତି ଫଳ, ବସ୍ତ୍ର ଓ ଭିନ୍ନ ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ କରି, ଦ୍ୱିଜ ଦମ୍ପତିଙ୍କୁ ଆଦରସହ ଦେବା ଉଚିତ। ସେମାନେ ଶଯ୍ୟାରେ ବସିଲେ, ମଧୁପର୍କ ଦଧି ଓ ଦୁଧ ମିଶିତ ରୌପ୍ୟ ପାତ୍ରରେ ଦେବା ଉଚିତ। ପରେ, କପାଳ ଅଂଶର ଅସ୍ଥି ଛୋଟ ଅଂଶ ଗୁଡ଼ିକୁ ସୂକ୍ଷ୍ମ କରି ମିଶାଇ, ପିତୃଭକ୍ତିରେ ଦ୍ୱିଜ ଦମ୍ପତିଙ୍କୁ ପାନ କରାଯିବା ଦରକାର।