ଏକ ଦିନ ଜାହ୍ନବୀ ଦେବୀ, ନିଜ ଦେହରେ ଲୋକମାନଙ୍କର ଶତ-ଶତ ଦୋଷ ଓ ପାପର ଦୁଷ୍ଟି ପରିଣାମରେ ଦୂଷିତ ହେବାକୁ ଦେଖି, ଗରୁଡ଼ଧ୍ୱଜ ମାଧବଙ୍କ ପାଖରେ ଯାଇ ଚିନ୍ତିତ ହୋଇ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ମୋର ଏହି ପାପ କିପରି ଦୂର ହେବ?” ପୂର୍ବ ମାଧବ ଦୟାଭାବରେ କହିଲେ, “ମୋ ଜନ୍ମଭୂମି ଶ୍ୟାମୋବଟ ଅଟୁଟ ଅଛି, ଏଠାରେ ପୂର୍ବ ଦେବୀ ମୋ ସମ୍ମୁଖରେ ଉପସ୍ଥିତ। ଏଠାରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁତ୍ରୀ ନିର୍ମଳ ଧାରାରେ ବହିଛନ୍ତି, ଦେବୀଙ୍କ ରାଣୀ ଏଠାରେ ଦେଖାଯାଏ। ଏଠାରେ ଦୈନିକ ସ୍ନାନ କର, ତୁମେ ପବିତ୍ର ହେବ। ପୂର୍ବ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁତ୍ରୀ ଯେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି, ସେଉଁଠି ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଅଛି; ଏହାକୁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଜାଣ। ଦେବମାନେ ସହିତ ମୁଁ ଏଠାରେ ବସିବାକୁ ଶତ-ଶତ ତୀର୍ଥର ଶକ୍ତି ନେଇଛି। ଏହି ସ୍ଥାନ ମୋର ପ୍ରିୟ, ଏହା ଶୁଦ୍ଧ ଓ ଅନେକ ଭୟଙ୍କର ପାପକୁ ନଶ୍ଟ କରେ। ମୁଁ ଏହାକୁ ତୁମ ପ୍ରତି ଆନନ୍ଦରେ ଦେଇଛି, କାରଣ ତୁମେ ମୋ ପାଇଁ ପ୍ରାଣଠାରୁ ବେଶି ପ୍ରିୟ। “ଓ ଜାହ୍ନବୀ, ମୋ ଆଜ୍ଞାରେ ପୂର୍ବ ସରସ୍ୱତୀର ଜଳରେ ହଜାର-ହଜାର ତୀର୍ଥ ସଦା ବସିଥାଏ। ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା, ମଦ ପାନ, ଗାଏ ହତ୍ୟା, ଚଣ୍ଡାଳ ହତ୍ୟା, ବ୍ରାହ୍ମଣର ଧନ ଚୋରି, ଜନନୀ-ପିତାଙ୍କୁ ଅମାନ୍ୟ କରିବା, ଧର୍ମ କାର୍ଯ୍ୟ ଅନୁଷ୍ଠାନ ଅପେକ୍ଷା, ଗୁରୁଙ୍କୁ ଦ୍ରୋହ, ଅନୁଚିତ ଖାଦ୍ୟ ଭୋଜନ, ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ପାପ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ପୂର୍ବ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁତ୍ରୀ ମୋ ସମ୍ମୁଖରେ ଏକ ସ୍ନାନରେ ସବୁ ପାପ ଦୂର କରିଦେଇଥାଏ। ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କର, ଓ ନଦୀମାନ୍ୟ, ତୁମେ ପାପମୁକ୍ତ ହେବ। ଜାହ୍ନବୀ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ଓ ଦେବମାନ୍ୟ, ମୁଁ ସଦା ଏଠାରେ ଆସିପାରିବି ନାହିଁ; ମାଧବ, ଏଠାରେ ପାପ କିପରି ନଶ୍ଟ ହେବା ନିୟମ କହ।” ପୂର୍ବ ମାଧବ କହିଲେ, “ଓ ଜାହ୍ନବୀ, ତୁମେ ଯଦି ସଦା ଏଠାରେ ଆସିପାରିବ ନାହିଁ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଅନ୍ୟ ପଥ କହିବି, କାରଣ ତୁମେ ମୋର ପାଦ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ। ସରସ୍ୱତୀଠାରୁ ଉତ୍କ୍ରୁଷ୍ଟ, ଶତ-ଶତ ତୀର୍ଥଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶତ-ଶତ ଯଜ୍ଞଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବ୍ରତ ଓ ଦାନଠାରୁ ବଡ଼, ପାଠ ଓ ହୋମଠାରୁ ଉଚ୍ଚ, ଚାରି ପୁରୁଷାର୍ଥ ଫଳ ଦେଇଥିବା, ସାଂଖ୍ୟ ଓ ଯୋଗଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ—ସେହି ମଙ୍ଗଳମୟ ତ୍ରିସ୍ପୃଶା ଉପାସନା କରିବା ଉଚିତ। ଯେଉଁ ମାସରେ ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷ ଆସେ, ସେଉଁଠି ଏହା ଉପାସନା କରିବା ଉଚିତ; ଏହା ପ୍ରକାଶ୍ୟ ନଦୀରେ କରିଲେ, ମନୁଷ୍ୟ ପାପମୁକ୍ତ ହେଇଯାଏ। ଜାହ୍ନବୀ ଅବାକ ହୋଇ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ଓ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ମାଧବ, ଏହି ତ୍ରିସ୍ପୃଶା କ’ଣ? ଏହାର ମହାତ୍ମ୍ୟ ଆପଣ ଏମିତି କହିଲେ, ଦୟାକରି ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରନ୍ତୁ।” ଏକ ଦିନ ଦଶମୀ ଓ ଏକାଦଶୀ ତିଥି ଏକସାଥି ହେଲେ, ଏହି ତ୍ରିସ୍ପୃଶା ଭାବିତ ହୁଏ; ଏହା ଅନ୍ୟ ଭାବରେ କିଛି ନୁହେଁ। ଏହି ଦିନର ନିୟମ ଅନ୍ୟ ଭାବରେ କହିଲେ, କୃଷ୍ଣ କହିଲେ, “ଏହି ତ୍ରିସ୍ପୃଶା ଦେବୀ ଦାନବୀୟ ସ୍ୱଭାବର, ଯେଉଁଠି ତୁମେ କଥା କହିଲ, ସେଉଁଠି ଅତି ସାବଧାନ ରହିବା ଉଚିତ, ଯେପରି ଏକ ଦୁଷ୍ଟ ପତିକୁ ଏକ ନାରୀ ତ୍ୟାଗ କରେ।” ସେ ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଦେବୀକୁ ଆୟୁ ଓ ଶକ୍ତି ନାଶକାରୀ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତି; ଏହି ଦିନରେ ଅତି ସାବଧାନ ରହିବା ଉଚିତ, ଯେପରି ଏକ ନାରୀ ରଜସ୍ତାନ ଦିନରେ ଅଲଗା ରହିବା ଉଚିତ। ଏକ ବ୍ୟକ୍ତି ନିଜ କୁଳ ତ୍ୟାଗ କରି ନିମ୍ନ କୁଳ ସହିତ ମିଶିଲେ, ଏହି ଦଶମୀ ଦିନରେ ସେମାନେ ବିଶେଷ ଭାବରେ ତ୍ୟାଜ୍ୟ। ଯେପରି ଏକ ରଜସ୍ତାନ ନାରୀ ସହିତ ମିଶିଲେ ଲୋକ ଦୂଷିତ ଓ ଅବିବେକୀ ହେଇଯାଏ, ଏମିତି ମୋର ଦିନ ଦଶମୀ ସହିତ ଯୋଗ ହେଲେ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଦୂଷିତ ହୁଏ। ତ୍ରିସ୍ପୃଶା ପାଳନ କରିଲେ ଦଶ ହଜାର ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ; ଏକାଦଶୀ, ଦ୍ୱାଦଶୀ, ତ୍ରୟୋଦଶୀ ରାତିରେ ରହିଥାଏ। ଏହି ତ୍ରିସ୍ପୃଶା ଦଶମୀ ସହିତ ଯୋଗ ହେଲେ, ତାହା ଅନ୍ୟ ଭାବରେ ନୁହେଁ; ଅପରାଧ କରିଲେ, ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରି ମୁକ୍ତି ମିଳେ। ଦଶମୀ ତିଥିର ଦୋଷକୁ ମୁଁ କ୍ଷମା କରେ ନାହିଁ, ଓ ନଦୀଦେବୀ; ଏହା ହଳାହଳ ବିଷ ଭୋଜନ ସମାନ। ଯଦି କେହି ଏକାଦଶୀ ଦଶମୀ ସହିତ ଯୋଗ ହେଇ ଉପବାସ କରେ, ଏହି ଦିନ ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଏହା ଦ୍ୱାରା ଶତ-ଶତ ଜନ୍ମର ଉପାର୍ଜିତ ପୁଣ୍ୟ ନଶ୍ଟ ହେଏ, ନିଜ କୁଳ ପତନ ହୁଏ, ଏବଂ ସ୍ଵର୍ଗ ଠାରୁ ରୌରବ ଦିଗରେ ନରକକୁ ଯିବାକୁ ପଡ଼େ। ନିଜ ଶରୀର ଶୁଦ୍ଧ କରି, ମୋ ଦିନ ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ; ବୃଦ୍ଧି ହେଲେ, ଶାସ୍ତ୍ର ଶ୍ରବଣ ଯୋଗ ଯୋଗ ନାହିଁ ଥିଲେ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ। ଏକାଦଶୀ ଉପବାସ ଦ୍ୱାରା ଜନ୍ମର ପୁଣ୍ୟ କ୍ଷୟ ହୁଏ; ବୃଦ୍ଧି ଓ ସନ୍ଦେହ ଥିଲେ ବିଶେଷ ଭାବରେ। ମୋ ଆଜ୍ଞାରେ, ଦ୍ୱାଦଶୀ ମୋର ପ୍ରିୟ, ଏହା ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ। ଜାହ୍ନବୀ କହିଲେ, “ଓ ଜଗନ୍ନାଥ, ମୁଁ ତ୍ରିସ୍ପୃଶା ଆପଣଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅନୁଯାୟୀ ପାଳନ କରିବି; ଆପଣଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ମୁଁ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହେବି।” ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଦୟାଭାବରେ କହିଲେ, “ନିଜ ସ୍ଥାନକୁ ଫେରିଯାଅ, ଭଲ ହେବ; ତୁମେ କେବେ ଭୟ କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ। ଓ ଦେବୀ, ନଦୀମାନ୍ୟ, କେହି ପାପ ତୁମେ ଉପରେ ଆସିବ ନାହିଁ।” ଯେଉଁମାନେ ସରସ୍ୱତୀ ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି, ମାଧବଙ୍କୁ ପୂଜନ କରନ୍ତି, ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପଦ ଲାଭ କରନ୍ତି। ଜାହ୍ନବୀ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ନିୟମ କହନ୍ତୁ; ମୁଁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଏହା କରିବି। ଦେବମାନ୍ୟ ଦାମୋଦରଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହ ପାଇଁ, ମୁଁ ନିର୍ମଳ ଭାବରେ ଏହା କରିବି।” ପୂର୍ବ ମାଧବ କହିଲେ, “ଶୁଣ, ଦେବୀ, ମୁଁ ତ୍ରିସ୍ପୃଶା ନିୟମ କହିବି; ଏହା ଶୁଣିଲେ, ନଦୀମାନ୍ୟ, ମନୁଷ୍ୟ ପାପମୁକ୍ତ ହେଇଯାଏ।” ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ଏକ ତୁଳ, ଅର୍ଦ୍ଧ ତୁଳ କିମ୍ବା ଚତୁର୍ଥାଂଶ ତୁଳ ସୁଠା ଏକ ସୁବ୍ରତ ଶ୍ରୀମାଧବର ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମୂର୍ତ୍ତି ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ। ଏକ ତାମ୍ର ପାତ୍ରରେ ତିଳ ଭରିବା, ପଞ୍ଚରତ୍ନ ରେ ଶୋଭିତ ପବିତ୍ର ଜଳ ପାତ୍ର ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ। ଏହାକୁ ମାଳା ଓ ଫୁଲରେ ଉତ୍ତମ ଭାବରେ ଆବୃତ କରି, କପୁର ଓ ଅଗୁରୁ ଗନ୍ଧ ଦେଇ, ଦାମୋଦରଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଇ ଏହାକୁ ରଖିବା ଉଚିତ। ପରେ ଦୁଇ ଗୋଟିଏ ବସ୍ତ୍ର ଦେଇ, ପୁରାଣ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା, ନବୀନ ଧଳା ଫୁଲ ଓ କମଳା ତୁଳସୀ ପତ୍ର ଦେଇ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଛତା, ପଦୁକା ଓ ଅନେକ ଫଳ ଦେଇ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।