ଏହି ପବିତ୍ର ଶ୍ରାଦ୍ଧ କ୍ରିୟାରେ, ସବୁଠାରୁ ପ୍ରଥମେ ଯେଉଁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଆମନ୍ତ୍ରିତ ହେବା ଯୋଗ୍ୟ, ସେମାନେ ହେଲେ ଏକ ଶ୍ରୋତ୍ରିୟ, ଶ୍ରୋତ୍ରିୟଙ୍କ ପୁତ୍ର, ବିଦ୍ୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ବେଦବିଦ୍, ମନ୍ତ୍ରଜ୍ଞ, ଏବଂ ଜ୍ଞାନ ପରମ୍ପରାରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି। ଯିଏ ତିନୋଟି ନାଚିକେତା ଅଗ୍ନି କ୍ରିୟା, ମଧୁ ଯଜ୍ଞାଦି ତିନି ଯଜ୍ଞ କରିଛନ୍ତି, ଅନ୍ୟ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ କ୍ରିୟାରେ ନିଷ୍ଠା ରଖନ୍ତି, ପୁରାଣ ଓ ବ୍ରହ୍ମ ଜ୍ଞାନୀ, ଆତ୍ମାଧ୍ୟୟନରେ ଲିନ, ପାଠ ଓଚ୍ଚାରଣରେ ରୁଚି ରଖନ୍ତି, ସେମାନେ ଯୋଗ୍ୟ। ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବ୍ରହ୍ମନିଷ୍ଠ, ପିତୃପୂଜକ, ସୂର୍ୟାରାଧକ କିମ୍ବା ବୈଷ୍ଣବ ହୋଇପାରନ୍ତି; ଯେଉଁମାନେ ଯୋଗରେ ଦୃଢ, ସଂଯମୀ ଏବଂ ଉତ୍ତମ ଚରିତ୍ରର ଅଧିକାରୀ। ଏହିପରି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସମ୍ମାନ ପାଇବା ଯୋଗ୍ୟ। କିନ୍ତୁ ଏବେ ଶୁଣ, କିଏ ଅସ୍ପୃଶ୍ୟ: ଯିଏ ଧର୍ମରୁ ପତିତ, ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଅଶକ୍ତ, ଅପବାଦକ, ଦୃଶ୍ୟ ରୋଗୀ—ଏମାନେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କ୍ରିୟାରେ ବଞ୍ଚିତ। ଧର୍ମବିଦ୍ ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ଏମାନେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ସମୟରେ ତ୍ୟାଗ କରିବେ; ପୂର୍ବ ଦିନ କିମ୍ବା ପରବର୍ତ୍ତୀ ଦିନ ନମ୍ର ବ୍ୟକ୍ତିମାନେକୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଉଚିତ। ଯେତେବେଳେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଆମନ୍ତ୍ରିତ ହୁଅନ୍ତି, ପିତୃଦେବତାମାନେ ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ଆସନ୍ତି; ଏହିପରି ଅଦୃଶ୍ୟ ଆତ୍ମାମାନେ ମଧ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ ହୁଅନ୍ତି ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ସେବା କରନ୍ତି। ଡାହାଣ ଘୁଁଡିକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରି, ବାମ ହାତରେ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଉଚିତ; ଯେଉଁମାନେ କ୍ରୋଧ ରହିତ, ପବିତ୍ରତା ପ୍ରତି ନିଷ୍ଠା, ସ୍ନାନ କରି, ବ୍ରହ୍ମବାଣୀ ଉଚ୍ଚାରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଉପଯୁକ୍ତ। ଏହିପରି ପ୍ରକାର ଆମେ ଏବଂ ତୁମେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ। ପିତୃୟଜ୍ଞ, ଯାହାକୁ ତର୍ପଣ କୁହାଯାଏ, ନିୟମିତ ଅଗ୍ନି ସହ କରିବା ଦରକାର। ପିଣ୍ଡ ଓ ଭାହାର୍ୟକ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କୃଷ୍ଣପକ୍ଷରେ, ଗୋମୟ ଲିପା ଥିବା ସ୍ଥାନରେ, ଦକ୍ଷିଣ ସ୍ନାନସ୍ଥଳୀରେ କରିବା ଉଚିତ। ଭକ୍ତି ସହିତ ଗୋଶାଳା କିମ୍ବା ଜଳାଶୟ ନିକଟରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ କରିବା ଉଚିତ; ଅଗ୍ନି ଦ୍ୱାରା ପିତୃ ଚାରୁ ବା ଚିଡ଼େଇଁ ଧାନ ଦେଇ ହୋମ କରିବେ। "ମୁଁ ପିତୃମାନେକୁ ନିବେଦନ କରେଉଛି" ବୋଲି, ସବୁ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ରଖିବେ; ହାତ ଧୁଇଁ, ତିନି ଅର୍ପଣ ସମ୍ମୁଖରେ ଦେବେ। ପିଣ୍ଡ ଏକ ହାତର ଲମ୍ବା ଏବଂ ଚାରି ଆଙ୍ଗୁଠି ଚଉଡ଼ା ହେବା ଉଚିତ; ଖଦିର କାଠର ତିନି ଚମଚ ରୂପା ମେଘା ହେବା ଦରକାର। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଚମଚ ଏକ ରତ୍ନି ପରିମାଣର, ମୃଦୁ, ହାତ ଆକୃତିର ଟିପ୍ ଥିବା ଉଚିତ; କଞ୍ଚା ଦିଅ, ଛାନି, ସମିଧ ଓ କୁଶ ଆଣିବେ। ତିଳପତ୍ର ପତ୍ରା, ପବିତ୍ର ବସ୍ତ୍ର, ଗନ୍ଧଧୂପ, ଚନ୍ଦନ ଆଣି, ସବୁ ଦକ୍ଷିଣପଟେ ହଳୁକ ଭାବେ ରଖିବେ। ଏହିପରି ସଜାଇ ଘରର ଉତ୍ତର ପଟେ, ଗୋମୟ ଲିପା ସ୍ଥାନରେ, ଗୋମୂତ୍ରରେ ଏକ ଚକ୍ର ବନ୍ଦିବେ। ଫୁଲ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଶୁଦ୍ଧ ଜଳରେ, ଡାହାଣ ଓ ବାମ ହାତରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର ପାଦ ପ୍ରକ୍ଷାଳନ କରି ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କରିବେ। ଦର୍ଭା ଛାଡ଼ି ଠିକ୍ ଭାବେ ବିଛାଇ ଆସନ ଦେଇ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଜଳରେ ପବିତ୍ର ହେଲେ, ସେମାନେ ବସିବେ; ତାପରେ ଉଚିତ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବେ। ଦେବ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଦୁଇ, ପିତୃ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ତିନି, ବା ଉଭୟ ପାଇଁ ଏକ-ଏକ, କିମ୍ବା ଯଥାଯଥ, ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ୟକ୍ତି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଭୋଜନ ଦେବେ, କିନ୍ତୁ ଅତି ଆଡମ୍ବର ନ କରିବେ। ପ୍ରଥମେ ଦେବ ଯୋଗ୍ୟ ଭୋଗ ଦେବେ; ପରେ ପ୍ରଥାନୁସାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ଅର୍ଘ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ କ୍ରିୟା କରି ସମ୍ମାନ କରିବେ; ସେମାନଙ୍କ ଅନୁମତିରେ ଅଗ୍ନିରେ ନିୟମିତ କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ। ନିଜ ପରମ୍ପରା ଅନୁଯାୟୀ, ଉଚିତ ସମୟ ଓ ସ୍ଥାନରେ, ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ୟକ୍ତି ଅପ୍ୟାୟନ କ୍ରିୟା ଅଗ୍ନି ଓ ସୋମ ଦ୍ୱାରା କରିବେ। ଦକ୍ଷିଣାଗ୍ନି ସଠିକ୍ ଭାବେ ସ୍ଥାପିତ କରି, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଉପବୀତ ଧାରଣ କରି, ସମସ୍ତ କ୍ରିୟା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ପରେ ଛିଟା ଓ ଅନ୍ୟ କ୍ରିୟା କରିବେ। ଏହି ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରାଚୀନାବୀତ ଅବସ୍ଥା ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ୟକ୍ତି କରିବେ; ବିଶେଷ ଭୋଗ ପାଇ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରି, ଅନ୍ନ ଓ ଜଳର ପିଣ୍ଡ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବେ। ଜଳପାତ୍ର ନେଇ, ବାମ ହାତରେ ଜଳ ଦେବେ; ସବୁ କ୍ରିୟା ଶ୍ରଦ୍ଧା, ସଂଯମ ଓ ଇର୍ଷ୍ୟା ରହିତ ଭାବେ କରିବେ। ସାବଧାନରେ ଏକ ରେଖା ଆଙ୍କି, ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଭୋଗ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ରଖିବେ; ଦକ୍ଷିଣ ମୁହଁ କରି, ଦର୍ଭା ଚିତାଇବେ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅନ୍ନପିଣ୍ଡ ଦର୍ଭା ଉପରେ ରଖି, ପରିକ୍ରମା କରି, ନାମ ଓ ଗୋତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଦେବେ। ସେହି ଦର୍ଭାରେ ହାତ ପୁଞ୍ଜିବେ; ଏଭଳି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ପୁନଃ ଶୁଦ୍ଧି କରିବେ। ଜଳ ଦେଇ, ଧୂପ ଓ ଚନ୍ଦନ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବେ; ଏପରି ନିୟମିତ ବେଦମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆହ୍ବାନ କରିବେ। ଏକ ଅଗ୍ନି ଏବଂ ଏକ ଜଳପାତ୍ର ଦ୍ୱାରା, ଅନ୍ନପିଣ୍ଡ ରଖିବେ; ପରେ ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ୟକ୍ତି କୁଶ ପିତୃମାନେକୁ ଦେବେ। ଏପରି ଅନ୍ନପିଣ୍ଡ ଓ ଅନ୍ୟ ଭୋଗ ପାଇଁ ଆହ୍ବାନ ଓ ବିଦାୟ କ୍ରିୟା କରି, ପରେ ପିଣ୍ଡ ରୁ ଅଂଶ ଉଠାଇବେ। ପ୍ରଥମେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ବସାଇ, ସେମାନେକୁ ସ୍ତୁତି କରି, ଏବଂ ଦେବିକ ଓ ପୁଣ୍ୟ ଦୁଇ ପ୍ରକାର ଭୋଜନ ସର୍ବଦା ଦେବେ। କ୍ରୋଧୀ ବ୍ୟକ୍ତିମାନେକୁ ଏଡ଼ାଇ, ନାରାୟଣ ହରିଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବେ; ଜାଣିବେ, ପିତୃମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ, ପୁନଃ ସମସ୍ତ ଜାତିପାଇଁ ଛିଟା କରିବେ। ଅନ୍ନ ଜଳ ଓ ତିଳ ସହ ଧରି, ଭୂମିରେ ଛିଟାଇବେ; ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଭୋଜନ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କଲେ, ପୁନଃ ଫୁଲ ଓ ଅନ୍ନଦାନ ସହ ଜଳ ଦେବେ। ସମସ୍ତ ପିଣ୍ଡ ଉପରେ "ସ୍ୱଧା" ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବେ; ଆରମ୍ଭରୁ ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ କ୍ରିୟା କରିବେ, ନହେଲେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଫଳ ଦେବ ନାହିଁ। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ବିଦାୟ ଦେଇ, ପ୍ରଣାମ କରି, ପରିକ୍ରମା କରି, ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି, ପିତୃମାନେକୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି କହିବେ: "ଆମ ଦାତା ବଢ଼ୁନ୍ତୁ, ବେଦ ଓ ପରମ୍ପରା ଚାଲିଯାଉ, ଆମର ଶ୍ରଦ୍ଧା କମିନାହୁଅ, ଏବଂ ଆମେ ସଦା ଦେବାକୁ ସମର୍ଥ ହେଉ। ଆମେ ଅନେକ ଅନ୍ନ ଓ ଅତିଥି ପାଉ, ମାଗିବାକୁ ପଡ଼ୁନାହିଁ, ଆମଠାରୁ ଅନ୍ୟେ ମାଗୁନ୍ତୁ।" ଏହି ଅନ୍ୱାହାର୍ୟ ନିୟମ, ଯେପରି ଅଗ୍ନିମତ୍ କହିଛନ୍ତି, ତେଣୁ କୃଷ୍ଣପକ୍ଷରେ ଯେପରି ନିୟମ, ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ ମଧ୍ୟ ତେଣୁ ହେବ।