ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପରମ୍ପରାର କଥା ଅଛି । କଲ୍ମଷପାଦା, ଯାହାକୁ ସର୍ବକର୍ମା ଭାବରେ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ, ସେ ଏହି ଉତ୍ତମ ବଂଶର ପୁତ୍ର ଥିଲେ । କଲ୍ମଷପାଦାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଥିଲେ ଅନରଣ୍ୟ, ଏବଂ ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ଥିଲେ ନିଘ୍ନ । ନିଘ୍ନଙ୍କ ଦୁଇଜଣ ପୁତ୍ର ଥିଲେ, ଦୁହେଁ ରଘୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଧ୍ୟରେ ଗଣ୍ୟ; ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅନମିତ୍ର ଶତ୍ରୁ ନାଶ କରିବାକୁ ଅରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ । ରଘୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ଥିଲେ ଦିଲୀପ; ଦିଲୀପଙ୍କ ପୁତ୍ର ଅଜ, ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଦୀର୍ଘବାହୁ, ଏବଂ ତାଙ୍କଠାରୁ ପ୍ରଜାପାଳା ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ । ଏହା ପରେ ଦଶରଥଙ୍କ ଜନ୍ମ ହେଲା, ଯାହାଙ୍କ ଚାରିଜଣ ପୁତ୍ର ଥିଲେ, ସମସ୍ତେ ନାରାୟଣ ସ୍ୱରୂପ; ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ରାମ ଭାଇଁ ଠାରୁ ବଡ଼ । ରାମ ରାବଣ ବିନାଶକାରୀ ଏବଂ ରଘୁବଂଶର ମହିମା ବୃଦ୍ଧି କରିଥିଲେ; ତାଙ୍କ କଥା ମହାମୁନି ଭାର୍ଗବ ବଳ୍ମୀକି ରଚନା କରିଥିଲେ । ରାମଙ୍କ ପୁତ୍ର କୁଶ, ଯିଏ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶକୁ ବୃଦ୍ଧି କରିଥିଲେ; କୁଶଙ୍କ ପୁତ୍ର ଅତିଥି, ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ନିଷାଧ । ନିଷାଧଙ୍କ ପୁତ୍ର ନଳ, ତାଙ୍କଠାରୁ ନଭାଗ, ତାଙ୍କଠାରୁ ପୁଣ୍ଡରୀକ, ଏବଂ ପୁଣ୍ଡରୀକଙ୍କୁ କ୍ଷେମଧନ୍ୱନ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ । କ୍ଷେମଧନ୍ୱନଙ୍କ ପୁତ୍ର ଶୂରବୀର ଦେବନୀକ, ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଅହିନାଗୁ, ତାଙ୍କଠାରୁ ସହସ୍ରାଶ୍ୱ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ । ଏହା ପରେ ଚନ୍ଦ୍ରାବଲୋକ, ତାଙ୍କଠାରୁ ତାରପୀଡ଼, ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଚନ୍ଦ୍ରଗିରି, ତାଙ୍କଠାରୁ ଚନ୍ଦ୍ର ଜନ୍ମ ନେଲେ । ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଶ୍ରୁତାୟୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଯିଏ ଭାରତ ଯୁଦ୍ଧରେ ବଧ ହୋଇଥିଲେ; ତାଙ୍କ ବଂଶରେ ଦୁଇଜଣ ନଳ ବିଶେଷ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ । ବୀରସେନଙ୍କ ପୁତ୍ର ନୈଷଧ, ଏକ ପ୍ରଭୁତ୍ୱ ଥିବା ରାଜା; ଏହି ଦାନଶୀଳ ରାଜାମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟବଂଶୀ ଥିଲେ । ଏହିମାନେ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜାମାନେ । ଏହିପରି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ଶୁଣି, ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ, "ହେ ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ପିତୃବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ କଥା, ବିଶେଷକରି ଶ୍ରାଦ୍ଧର ଦେବତା ରବି ଏବଂ ସୋମ ବିଷୟରେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛି ।" ତେବେ ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ମୁନି କହିଲେ, "ଭଲ, ମୁଁ ପିତୃବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ କଥା କହିବି । ସ୍ୱର୍ଗରେ ସାତଟି ପିତୃଗଣ ଅଛନ୍ତି, ତାହାରୁ ତିନୋଟି ନିରାକାର ।" "ଅନ୍ୟ ଚାରିଟି ସକାର ଏବଂ ଅପାର ଶକ୍ତି ଥିବା । ନିରାକାର ପିତୃଗଣ ପ୍ରଜାପତି ବୈରାଜଙ୍କ ସମ୍ପର୍କିତ । ଦେବତାମାନେ ଯେଉଁମାନେ ଏମାନେଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି, ସେମାନେ ବୈରାଜ ଭାବରେ ଜଣାଶୁନା । ଯେଉଁମାନେ ଯୋଗରୁ ବିଚ୍ୟୁତ ହୋଇଥିଲେ, ସେମାନେ ସେହି ଶାଶ୍ୱତ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଥିଲେ ।" "ଏକ ଅନ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମା କଳ୍ପର ଶେଷରେ, ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀମାନେ ପୁନଃ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ; ସେମାନେ ସେହି ସ୍ମୃତି ଲାଭ କରି, ପୁନି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୋଗ ଓ ସାଂଖ୍ୟକୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି । ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ଦୁର୍ଲଭ ସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରନ୍ତି, ଯାହାରୁ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ କଠିନ; ଏହିପରି ଯୋଗୀମାନେକୁ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ୍ ।" "ଏମାନେ ମଧ୍ୟରେ ହିମାବତଙ୍କ ଏକ ମନସ୍ପୁତ୍ରୀ ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଭାବେ; ମେନାକ ତାଙ୍କ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ, ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର କ୍ରୌଚ । କ୍ରୌଚ, ଚତୁର୍ଥ ଏବଂ ଧୃଢ଼, କ୍ରୌଚଦ୍ୱୀପର ନାମଦାତା । ମେନା ତିନିଜଣ ଯୋଗଶାଳି କନ୍ୟା ଦେଇଥିଲେ ସୁଷକୁ—ଉମା, ଏକପର୍ଣ୍ଣା, ଓ ପର୍ଣ୍ଣା ।" "ଏମାନେ ତିନିଜଣ ଘୋର ତପସ୍ୟାରେ ନିୟୁକ୍ତ ଥିଲେ; ଏମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ, ଗୋଟିଏ ଭୃଗୁଙ୍କୁ, ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଜୈଗୀଷବ୍ୟଙ୍କୁ ବିବାହ ହେଲେ । ହିମାବତ ଏହି କନ୍ୟାମାନେକୁ, ଯେଉଁମାନେ ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ତପସ୍ୟାରେ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିଲେ, ବିଭିନ୍ନ ଦେବତାଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ ।" "ଏବେ ମୁଁ ପିତୃଲୋକର କଥା କହିବି, ଶୁଣ । ସୋମପଥ ନାମକ ଲୋକ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ମରୀଚିଙ୍କ ସନ୍ତାନମାନେ ବସନ୍ତି; ସେଠାରେ ପିତୃମାନେ ଅଛନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେକୁ ଦେବତାମାନେ ବଡ଼ ଆଦର କରନ୍ତି ।" "ସେଠାରେ ଅଗ୍ନିଷ୍ୱାତ୍ତ ନାମକ ପିତୃମାନେ ଅଛନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ଯଜ୍ଞରେ ନିୟୁକ୍ତ; ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଏକ ମହାସୁନ୍ଦରୀ କନ୍ୟା ଅଛନ୍ତି, ତାଙ୍କ ନାମ ଅଛୋଦା ।" "ଏଠାରେ ପିତୃମାନେ ଏକ ଅଛୋଦା ନାମକ ହ୍ରଦ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ; ଅଛୋଦା ଏହି ହ୍ରଦରେ ହଜାର ବର୍ଷ ଦିବ୍ୟ ତପସ୍ୟା କଲେ ।" "ପିତୃମାନେ ତାଙ୍କ ତପସ୍ୟାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ଦେବତା ସ୍ୱରୂପରେ ମାଳା ଓ ଚନ୍ଦନ ଧାରଣ କରି, ତାଙ୍କୁ ଭିକ୍ଷା ଦେବାକୁ ଆସିଲେ । ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ମଧ୍ୟରେ ଅଗ୍ରଗଣ୍ୟ ଏବଂ କାମଦେବ ସଦୃଶ ଶୋଭାମୟ ।" "ଅଛୋଦା ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅମାବାସୁ ନାମକ ପିତୃଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ତାଙ୍କ ସହ ବିବାହ କରିବା ଅନୁଗ୍ରହ ଚାହିଲେ; କିନ୍ତୁ ଏହି ଅନୁଚିତ କାମନାରେ ତାଙ୍କ ଯୋଗ ଭଙ୍ଗ ହେଲା ।" "ଅଛୋଦା ପୂର୍ବରୁ ପୃଥିବୀକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିନଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ ତାଙ୍କ ପାଦ ପୃଥିବୀକୁ ପହଞ୍ଚିଲା; ଏହିପରି ଅମାବାସୁ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କ ସହ ନୁହେଁ ।" "ତାଙ୍କ ଧୃଢ଼ତାରେ ତାଙ୍କୁ ଅମାବାସ୍ୟା ଭାବରେ ଜଣାଗଲା; ସେ ପିତୃମାନେଙ୍କ ପ୍ରିୟା ଏବଂ ଅକ୍ଷୟ ପୁଣ୍ୟ ଦାତ୍ରୀ ।" "ଅଛୋଦା ତାଙ୍କ ତପସ୍ୟା ହାରାଇ ଲଜ୍ଜିତ ହୋଇ, ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ପିତୃମାନେଙ୍କୁ ପୁନଃ ସ୍ୱରୂପ ଫେରାଇବା ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ ।" "ସେ ଲଜ୍ଜିତ ତପସ୍ୱିନୀକୁ ପିତୃମାନେ ଦୟାଭାବରେ କହିଲେ; ସେମାନେ ତାଙ୍କ ଭବିଷ୍ୟତ ଓ ଦିବ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖିଲେ ।" "ସେମାନେ ଶୁଭ ଶବ୍ଦରେ ଅନୁଗ୍ରହ କଲେ: 'ଦେବ ଦେହରେ ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରାଯାଏ, ତାହାର ଫଳ ସେଠାରେ ଉପଭୋଗ ହୁଏ; କାର୍ଯ୍ୟ ତୁରନ୍ତ ଫଳ ଦେଇଥାଏ, ଦେବତାରେ କିମ୍ବା ମାନବ ହେବା ପରେ ।'" "'ଏହିପରି, ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ତୁମେ ପରଲୋକରେ ତାହାର ଫଳ ପାଇବ; ଏକ ଏକ ଚବିଶିତମ ଦ୍ୱାପରରେ, ତୁମେ ମାଛର ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ନେବ ।'" "'ପୂର୍ବଜଙ୍କ ଅନୁଚିତ କରିଥିବାରୁ, ତୁମେ ବଂଶରେ କଷ୍ଟ ଭୋଗିବ; ତେଣୁ ରାଜା ବସୁଙ୍କ କନ୍ୟା ହେବ ।'" "'ତୁମେ କୁମାରୀ ଅବସ୍ଥାରେ ପୁନି ସେହି ଦିବ୍ୟ ଲୋକ ପାଇବ; ପରାଶରଙ୍କ ବୀଜରେ ତୁମେ ଏକ ପୁତ୍ର ପାଇବ ।'" "'ବଦରୀ ଦ୍ୱୀପରେ ତୁମର ପୁତ୍ର ବାଦରାୟଣ ଏକ ବେଦକୁ ବହୁ ଭାଗରେ ବିଭାଜିତ କରିବେ ।'" "'ପୌରବ ବଂଶର ଦୁଇ ପୁତ୍ର, ସମୁଦ୍ରାଂଶର ପୁତ୍ର ଶାନ୍ତନୁଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେବେ: ରାଜା ଚିତ୍ରାଙ୍ଗଦ ଓ ବିଚିତ୍ରବୀର୍ୟ ।