ଏକ ସମୟର କଥା, ସମ୍ଭୁତିଙ୍କ ପୁତ୍ର ଥିଲେ ତ୍ରିଧନ୍ବନ। ତ୍ରିଧନ୍ବନଙ୍କ ପୁତ୍ର ହେଲେ ତ୍ରୟ୍ୟାରୁଣ। ତ୍ରୟ୍ୟାରୁଣଙ୍କ ପୁତ୍ର ସତ୍ୟବ୍ରତ ଓ ସତ୍ୟବ୍ରତଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ ସତ୍ୟରଥ। ସତ୍ୟରଥଙ୍କ ପୁତ୍ର ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର, ଓ ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ ରୋହିତ। ରୋହିତଙ୍କ ପୁତ୍ର ହେଲେ ବୃକ, ବୃକଙ୍କ ପୁତ୍ର ବାହୁ, ଓ ବାହୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ଥିଲେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ସାଗର। ସାଗରଙ୍କ ଦୁଇଜଣ ବିବି ଥିଲେ—ପ୍ରଭା ଓ ଭାନୁମତୀ। ସେମାନେ ସନ୍ତାନ ଲାଗି ଋଷି ଔର୍ବଙ୍କୁ ଉପାସନା କରିଥିଲେ। ଔର୍ବ ଋଷି ତୁଷ୍ଟିହୋଇ, ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କୁ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଦୁଃସ୍ପ୍ରାପ୍ୟ ଵର ଦେଲେ—ଏକଜଣଙ୍କୁ ସାଠି ହଜାର ପୁଅ, ଅନ୍ୟଜଣଙ୍କୁ ଏକ ପୁଅ ମିଳିଲା। ପ୍ରଭା ଏହି ବଂଶର ମୂଳ ପୁଅକୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ, ଭାନୁମତୀ ଅନେକ ପୁଅ ଇଚ୍ଛା କଲେ, ଓ ତାଙ୍କୁ ଅସମଞ୍ଜସ ନାମକ ପୁଅ ହେଲେ। ଏହାପରେ, ଯାଦବ ବଂଶଜ ପ୍ରଭା ସାଠି ହଜାର ପୁଅକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ସେମାନେ ଅଶ୍ୱ ଖୋଜିବାକୁ ଭୂମି ଖନନ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦଗ୍ଧ ହେଇଥିଲେ। ଅସମଞ୍ଜସଙ୍କ ପୁତ୍ର ଅମ୍ଶୁମାନ୍, ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଦିଲୀପ, ଓ ଦିଲୀପଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ ଭାଗୀରଥ। ଭାଗୀରଥଙ୍କ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଭାଗୀରଥୀ ଗଙ୍ଗା ଭୂମିକୁ ଆଣାଯାଇଥିଲା। ଭାଗୀରଥଙ୍କ ପୁତ୍ର ନାଭାଗ, ତାଙ୍କୁ ଅମ୍ବରୀଷ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ଅମ୍ବରୀଷଙ୍କୁ ସିନ୍ଧୁଦ୍ୱୀପ, ତାଙ୍କୁ ଅୟୁତାୟୁ, ତାଙ୍କୁ ଋତୁପର୍ଣ୍ଣ ପୁଅ ହେଲେ। ଋତୁପର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ପୁତ୍ର କଳ୍ମଷପଦ, ଯିଁହାଙ୍କୁ ସର୍ବକର୍ମା ବୋଲି ମଧ୍ୟ ଜଣାଯାଏ। ତାଙ୍କୁ ଅନାରଣ୍ୟ, ତାଙ୍କୁ ନିଘ୍ନ। ନିଘ୍ନଙ୍କ ଦୁଇପୁଅ ଥିଲେ—ଅନମିତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟଜଣ। ଅନମିତ୍ର ଶତ୍ରୁ ନାଶ କରିବାକୁ ଅରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ। ଏହି ବଂଶର ରଘୁଙ୍କୁ ଦିଲୀପ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଦିଲୀପଙ୍କୁ ଅଜ, ଅଜଙ୍କୁ ଦୀର୍ଘବାହୁ, ଓ ଦୀର୍ଘବାହୁଙ୍କୁ ପ୍ରଜାପାଳ। ପ୍ରଜାପାଳଙ୍କୁ ଦଶରଥ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଯିଁହାଙ୍କ ଚାରିପୁଅ ଥିଲେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ନାରାୟଣ ସ୍ୱରୂପ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରାମ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ। ରାମ ରାବଣ ନାଶ କରି, ରଘୁବଂଶକୁ ଅଭିବୃଦ୍ଧି କଲେ। ଭାର୍ଗବଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାଲ୍ମୀକି ତାଙ୍କ କଥା ରଚନା କରିଛନ୍ତି। ଏହି ରାମଙ୍କ ପୁତ୍ର କୁଶ, ଯିଁହା ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶକୁ ବଢ଼ାଇଲେ। କୁଶଙ୍କୁ ଅତିଥି, ତାଙ୍କୁ ନିଷାଧ, ତାଙ୍କୁ ନଳ, ତାଙ୍କୁ ନାଭାଗ, ତାଙ୍କୁ ପୁଣ୍ଡରୀକ, ତାଙ୍କୁ କ୍ଷେମଧନ୍ବନ ପୁଅ ହେଲେ। କ୍ଷେମଧନ୍ବନଙ୍କ ପୁତ୍ର ଦେବନୀକ, ତାଙ୍କୁ ଅହିନାଗୁ, ତାଙ୍କୁ ସହସ୍ରାଶ୍ୱ, ତାଙ୍କୁ ଚନ୍ଦ୍ରାବଲୋକ, ତାଙ୍କୁ ତାରାପୀଡ, ତାଙ୍କୁ ଚନ୍ଦ୍ରଗିରି, ଓ ତାଙ୍କୁ ଚନ୍ଦ୍ର ପୁଅ ହେଲେ। ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଶ୍ରୁତାୟୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଯିଁହା ଭାରତ ଯୁଦ୍ଧରେ ବଧ ହେଲେ। ଏହି ବଂଶରେ ଦୁଇ ନଳ ବିଶେଷ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ବୀରସେନଙ୍କ ପୁତ୍ର ନୈଷଧ, ଯିଁହା ମହାନ ଦାନୀ ରାଜା ଥିଲେ। ଏହି ସମସ୍ତେ ବିବସ୍ୱତ୍ ବଂଶର ରାଜା। ଏହି ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜାମାନେ ଥିଲେ। ଏହିପରେ, ଭୀଷ୍ମ ଭଗବନ୍ତଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—"ପିତୃମାନ୍ୟଙ୍କର ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ବଂଶ ଓ ବିଶେଷକରି ଶ୍ରାଦ୍ଧର ଦେବତା ରବି ଓ ସୋମ ବିଷୟରେ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ।" ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ, "ଠିକ୍ ଅଛି, ମୁଁ ପିତୃମାନ୍ୟଙ୍କର ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ବଂଶ କଥା କହିବି। ସ୍ୱର୍ଗରେ ସାତ ଦଳ ପିତୃମାନ୍ୟ ଅଛନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟରୁ ତିନି ଜଣ ନିରାକାର ଓ ଚାରିଜଣ ସାକାର। ନିରାକାର ପିତୃମାନ୍ୟ ପ୍ରଜାପତି ବୈରାଜଙ୍କ। ଦେବମାନେ ତାଙ୍କୁ ବୈରାଜ ବୋଲି ପୂଜନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ଯୋଗ ଛାଡ଼ିଦେଇଥିଲେ, ସେମାନେ ସେଇ ନିତ୍ୟ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲେ। ଏକ ବ୍ରହ୍ମା କଳ୍ପ ପରେ, ବ୍ରହ୍ମ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ପୁନଃ ଜନ୍ମ ନେଇ, ସେଇ ସ୍ମୃତି ପାଇ, ପୁନି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଯୋଗ ଓ ସାଂଖ୍ୟ ଅଭ୍ୟାସ କରନ୍ତି। ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ଦୁର୍ଲଭ ସିଦ୍ଧି ପ୍ରାପ୍ତି କରନ୍ତି, ଯାହାରୁ ପୁନଃ ଫେରିବା କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ। ଏହିଠାରୁ ଦାତାମାନେ କେବଳ ଯୋଗୀଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାର ସହିତ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ। ଏମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ହିମବତଙ୍କ ଏକ ମନୋଜା ପୁତ୍ରୀ ଥିଲେ, ମୈନାକ ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଓ କ୍ରଉଚ ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ହେଲେ। କ୍ରଉଚ ଚତୁର୍ଥ ଏବଂ ଦୃଢ଼, ତାଙ୍କ ନାମରେ କ୍ରଉଚଦ୍ୱୀପ ହେବା। ମେନା ସୁଷଙ୍କୁ ତିନି କନ୍ୟା ଦେଲେ—ଉମା, ଏକପର୍ଣ୍ଣା ଓ ପର୍ଣ୍ଣା, ସମସ୍ତେ ଦୃଢ଼ ବ୍ରତରେ। ଏକକୁ ରୁଦ୍ର, ଏକକୁ ଭୃଗୁ, ଓ ଅନ୍ୟକୁ ଜୈଗୀଷବ୍ୟଙ୍କୁ ବିବାହ କରାଯାଇଥିଲା। ହିମବତ ଏହି କନ୍ୟାମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ସମସ୍ତ ଲୋକରୁ ତପସ୍ୟାରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ, ସେମାନେ ଦେଇଥିଲେ। ଏବେ ମୁଁ ପିତୃମାନ୍ୟଙ୍କର ଲୋକ ବିଷୟରେ କହିବି, ଶୁଣ। ସୋମପଥ ନାମକ ଲୋକରେ ମରୀଚିଙ୍କ ସନ୍ତାନବଳୀ ରହନ୍ତି। ଏଠାରେ ପିତୃମାନ୍ୟ ଅଛନ୍ତି, ଯାହାକୁ ଦେବମାନେ ବଡ଼ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି। ଏଠାରେ ଅଗ୍ନିଷ୍ୱାତ୍ତ ନାମକ ପିତୃମାନ୍ୟ ଅଛନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ଯଜ୍ଞ ପ୍ରତି ନିଷ୍ଠ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଏକ ଅତି ଶୋଭାମୟୀ କନ୍ୟା ଥିଲେ—ଅଛୋଦା। ପିତୃମାନ୍ୟମାନେ ଏକ ଦିନ ଅଛୋଦ ସରୋବର ନିର୍ମାଣ କଲେ। ଅଛୋଦା ଏଠାରେ ହଜାର ବର୍ଷ ଦିବ୍ୟ ତପସ୍ୟା କଲେ। ପିତୃମାନ୍ୟମାନେ ତୁଷ୍ଟିହୋଇ, ଦିବ୍ୟ ଦେହ ଧାରଣ କରି, ଦିବ୍ୟ ମାଳା ଓ ଚନ୍ଦନ ଲଗାଇ, ତାଙ୍କୁ ଵର ଦେବାକୁ ଆସିଲେ। ସମସ୍ତେ ମନୋହର ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ। ଅଛୋଦା ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅମାବାସୁ ନାମକ ପିତୃଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ଓ ଅନୁଗ୍ରହ ଚାହିଲେ, କାମଦେବ ପ୍ରଭାବରେ ସେଉଁଠି ସଂଯୋଗ ଇଚ୍ଛା କଲେ। ଏହି ଅନୁଚିତ କାମନାରୁ ସେ ଯୋଗ ଛାଡ଼ିଦେଲେ। ଏପରି ଅବସ୍ଥାରେ, ସେ ଭୂମିକୁ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ, ଯଦିଓ ପୂର୍ବେ କଦାଚିତ୍ ମାଟିକୁ ଛୁଇଁନଥିଲେ। ଅମାବାସୁ ମଧ୍ୟ ନିଜ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ, ଅଛୋଦାଙ୍କ ପ୍ରତି ନୁହେଁ। ତାଙ୍କ ଦୃଢ଼ତା ଦ୍ୱାରା ସେ "ଅମାବାସ୍ୟା" ନାମରେ ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ। ସେ ପିତୃମାନ୍ୟଙ୍କର ପ୍ରିୟା ଓ ଅକ୍ଷୟ ପୁଣ୍ୟ ଦାୟିନୀ।