ମେରୁ ପର୍ବତର ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଏକ ଶତ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ପଚାସିଜଣ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଓ ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କର ପୁତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ। ଅନ୍ୟ ପକ୍ଷରେ, ଏହି ଶତ ପୁତ୍ରରୁ ଅଠଚଳିଶିଜଣ ମେରୁର ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ରାଜା ଭାବେ ପରିଚିତ ହେଲେ। ଏହି ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ବଡ଼ଜଣଙ୍କର କକୁତ୍ସ୍ଥ ନାମକ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ନେଲେ, ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ସୁୟୋଧନ, ତାଙ୍କରୁ ପ୍ରିଥୁ ଓ ବିଶ୍ୱସ୍ତଙ୍କ ପୁତ୍ର ପ୍ରିଥୁ ହେଲେ। ପ୍ରିଥୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ଅର୍ଦ୍ରସ, ତାଙ୍କରୁ ଯୁବନାଶ୍ୱ ଓ ଯୁବନାଶ୍ୱଙ୍କର ପୁତ୍ର ଶାବସ୍ତ ଥିଲେ, ଯିଏ ତାଙ୍କର ପ୍ରଭାବ ଓ ବଳ ପାଇଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଏହି ନରପତି ଅଙ୍ଗ ଦେଶରେ ଶ୍ରାବସ୍ତୀ ନାମକ ନଗର ସ୍ଥାପନା କଲେ। ତାଙ୍କଠାରୁ ବୃହଦଶ୍ୱ ଓ ବୃହଦଶ୍ୱଠାରୁ କୁବଳାଶ୍ୱ ଜନ୍ମିଲେ। ଏହି କୁବଳାଶ୍ୱ ଧୁନ୍ଧୁ ଦାନବଙ୍କୁ ବଧ କରି ଧୁନ୍ଧୁମାର ନାମ ଅର୍ଜନ କଲେ। ତାଙ୍କୁ ତିନିଜଣ ପୁତ୍ର ହେଲେ—ଦୃଢାଶ୍ୱ, ଘୃଣି ଓ କପିଳାଶ୍ୱ। ଦୃଢାଶ୍ୱଙ୍କର ପୁତ୍ର ପ୍ରମୋଦ, ତାଙ୍କଠାରୁ ହର୍ୟାଶ୍ୱ ଓ ତାଙ୍କଠାରୁ ନିକୁମ୍ଭ ଜନ୍ମିଲେ। ନିକୁମ୍ଭଠାରୁ ସମ୍ହତାଶ୍ୱ, ତାଙ୍କଠାରୁ ଅକୃତାଶ୍ୱ ଓ ରଣାଶ୍ୱ ଦୁଇ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲେ। ରଣାଶ୍ୱଙ୍କ ପୁତ୍ର ଯୁବନାଶ୍ୱ ଓ ତାଙ୍କଠାରୁ ମନ୍ଧାତା ଜନ୍ମିଲେ। ମନ୍ଧାତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ଥିଲେ ପୁରୁକୁତ୍ସ ଓ ଧର୍ମସେତୁ। ପୁରୁକୁତ୍ସଙ୍କର ପୁତ୍ର ଦୁଷ୍ସହ, ତାଙ୍କୁ ନର୍ମଦା ର ନଥିବା ଭାବେ ପରିଚିତ। ଦୁଷ୍ସହଙ୍କର ପୁତ୍ର ସମ୍ଭୁତି, ତାଙ୍କଠାରୁ ତ୍ରିଧାନ୍ବନ, ତାଙ୍କଠାରୁ ତ୍ରୟାରୁଣ, ତାଙ୍କଠାରୁ ସତ୍ୟବ୍ରତ, ତାଙ୍କଠାରୁ ସତ୍ୟରଥ, ତାଙ୍କଠାରୁ ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ତାଙ୍କଠାରୁ ରୋହିତ ଜନ୍ମିଲେ। ରୋହିତଠାରୁ ବୃକ, ବୃକଠାରୁ ବହୁ ଓ ବହୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ସାଗର ଥିଲେ, ଯିଏ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଜା ଥିଲେ। ସାଗରଙ୍କର ଦୁଇ ଝିଅ ଥିଲେ—ପ୍ରଭା ଓ ଭାନୁମତୀ। ସେମାନେ ପୁତ୍ର ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ଋଷି ଔର୍ବଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ। ଋଷି ଔର୍ବ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ପ୍ରଭାକୁ ଏକ ଭୂତପୁରୁଷ ଓ ଭାନୁମତୀକୁ ସଠି ହଜାର ପୁତ୍ର ଦେବାକୁ ଅନୁଗ୍ରହ କଲେ। ପ୍ରଭା ଏହି ଲୀନର ଅନୁଗାମୀ ପୁତ୍ର ନେଲେ, ଭାନୁମତୀ ଅନେକ ପୁତ୍ର ନେଲେ, ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ଅସମଞ୍ଜସ ଥିଲେ। ପରେ, ପ୍ରଭା ଯଦୁବଂଶୀ ଥିବା ହେତୁ ସଠି ହଜାର ପୁତ୍ରକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଅଶ୍ୱ ଖୋଜି ଭୂମି ଖୋଦିବା ସମୟରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦଗ୍ଧ ହେଲେ। ଅସମଞ୍ଜସଙ୍କର ପୁତ୍ର ଅଂଶୁମାନ, ତାଙ୍କଠାରୁ ଦିଲୀପ, ଦିଲୀପଠାରୁ ଭାଗୀରଥ ଜନ୍ମିଲେ। ଭାଗୀରଥଙ୍କ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଭାଗୀରଥୀ ଗଙ୍ଗା ଭୂମିକୁ ଆଣାଯାଇଥିଲା। ଭାଗୀରଥଙ୍କ ପୁତ୍ର ନାଭାଗ, ତାଙ୍କଠାରୁ ଅମ୍ବରୀଷ, ତାଙ୍କଠାରୁ ସିନ୍ଧୁଦ୍ୱୀପ, ତାଙ୍କଠାରୁ ଅୟୁତାୟୁ, ତାଙ୍କଠାରୁ ଋତୁପର୍ଣ୍ଣ ଓ ତାଙ୍କଠାରୁ କଳ୍ମଷପାଦ ଜନ୍ମିଲେ, ଯିଏ ସର୍ବକର୍ମ ଭାବେ ପରିଚିତ। ତାଙ୍କଠାରୁ ଅନରଣ୍ୟ, ତାଙ୍କଠାରୁ ନିଘ୍ନ। ନିଘ୍ନଙ୍କର ଦୁଇ ପୁତ୍ର ଥିଲେ—ଅନମିତ୍ର ଓ ଏକ ଅନ୍ୟ, ଯେଉଁଠାରେ ଅନମିତ୍ର ଶତ୍ରୁ ନାଶ ପାଇଁ ଅରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଏହି ରଘୁବଂଶରୁ ଦିଲୀପ, ତାଙ୍କଠାରୁ ଅଜ, ତାଙ୍କଠାରୁ ଦୀର୍ଘବାହୁ, ତାଙ୍କଠାରୁ ପ୍ରଜାପାଳ ଓ ତାଙ୍କଠାରୁ ଦଶରଥ ଜନ୍ମିଲେ। ଦଶରଥଙ୍କ ଚାରି ପୁତ୍ର ଥିଲେ, ସେମାନେ ନାରାୟଣଙ୍କ ଅଂଶ ଭାବେ ଜନ୍ମିଥିଲେ, ତାଙ୍କମଧ୍ୟରେ ରାମ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଥିଲେ। ରାମ ରାବଣଙ୍କୁ ବଧ କରି ରଘୁବଂଶକୁ ବୃଦ୍ଧି କରିଥିଲେ। ଭାର୍ଗବଶ୍ରେଷ୍ଠ ମହାକବି ବାଲ୍ମୀକି ତାଙ୍କ ଗାଥା ରଚନା କରିଥିଲେ। ରାମଙ୍କ ପୁତ୍ର କୁଶ, ତାଙ୍କଠାରୁ ଅତିଥି, ତାଙ୍କଠାରୁ ନିଷାଦ, ତାଙ୍କଠାରୁ ନଳ, ତାଙ୍କଠାରୁ ନାଭାଗ, ତାଙ୍କଠାରୁ ପୁଣ୍ଡରୀକ, ତାଙ୍କଠାରୁ କ୍ଷେମଧନ୍ବନ, ତାଙ୍କଠାରୁ ଦେବାନୀକ, ତାଙ୍କଠାରୁ ଅହିନାଗୁ, ତାଙ୍କଠାରୁ ସହସ୍ରାଶ୍ୱ, ତାଙ୍କଠାରୁ ଚନ୍ଦ୍ରାବଲୋକ, ତାଙ୍କଠାରୁ ତାରାପୀଡ, ତାଙ୍କଠାରୁ ଚନ୍ଦ୍ରଗିରି, ତାଙ୍କଠାରୁ ଚନ୍ଦ୍ର, ତାଙ୍କଠାରୁ ଶ୍ରୁତାୟୁ ଜନ୍ମିଲେ, ଯିଏ ଭାରତ ଯୁଦ୍ଧରେ ବଧ ହୋଇଥିଲେ। ଏହି ବଂଶରେ ଦୁଇ ନଳ ବିଶେଷ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ। ବୀରସେନଙ୍କ ପୁତ୍ର ନୈଷଧ ମଧ୍ୟ ଏହି ବଂଶର ଏକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ରାଜା ଥିଲେ। ଏହି ସମସ୍ତେ ଦାନଶୀଳ ଓ ବିବସ୍ୱତ୍ତ ଉତ୍ପନ୍ନ ରାଜାମାନେ ଥିଲେ। ଏହିପରି ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ରାଜାମାନେ ଥିଲେ। ଏଠାରେ ଭୀଷ୍ମ ଭଗବାନଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ—"ହେ ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ପିତୃମାନ୍ୟଙ୍କ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବଂଶ ବିଷୟରେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ, ବିଶେଷକରି ଶ୍ରାଦ୍ଧର ଦେବତା ରବି ଓ ସୋମ ବିଷୟରେ।" ତାହାର ଉତ୍ତରରେ ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ—"ଭଲ, ମୁଁ ପିତୃମାନ୍ୟଙ୍କର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବଂଶ ବିଷୟରେ କହିବି। ସ୍ୱର୍ଗରେ ସାତଟି ପିତୃଗଣ ଅଛନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟରୁ ତିନୋଟି ନିରାକାର ଓ ଚାରିଟି ଦେହଧାରୀ। ନିରାକାର ପିତୃମାନେ ପ୍ରଜାପତି ବୈରାଜାର ସନ୍ତାନ। ତାଙ୍କୁ ଯେଉଁ ଦେବଗଣ ପୂଜନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ବୈରାଜ ଭାବେ ପରିଚିତ। ଯେଉଁମାନେ ଯୋଗରୁ ଖସିଯାନ୍ତି, ସେମାନେ ସେହି ନିତ୍ୟ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରନ୍ତି। ଏକ ପ୍ରକାର ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଅନ୍ୟ ଏକ କଳ୍ପର ଶେଷରେ, ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀମାନେ ପୁନର୍ବାର ଜନ୍ମ ନେଇ, ସେହି ସ୍ମୃତି ଅନୁସାରେ ଯୋଗ ଓ ସାଂଖ୍ୟ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି। ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ଦୁର୍ଲଭ ସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରନ୍ତି, ଯାହାରୁ ଫେରିବା କଠିନ। ସେହିପାଇଁ ଦାନଦାତାମାନେ କେବଳ ଯୋଗୀଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାଭାବରେ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ। ଏହି ପିତୃଗଣ ମଧ୍ୟରୁ ହିମାବତଙ୍କୁ ମନସ୍ପୁତ୍ରୀ ଜନ୍ମିଥିଲେ, ମେନାକ ତାଙ୍କର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଏବଂ କ୍ରଉଚ ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ହେଲେ। ସ୍ଥିର ଚରିତ୍ର ଥିବା ଏହି କ୍ରଉଚ ଚତୁର୍ଥ ଥିଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ନାମରେ କ୍ରଉଚଦ୍ୱୀପ ନାମକ ଦ୍ୱୀପ ହୋଇଥିଲା। ମେନା ସୁଷଙ୍କୁ ତିନି ଝିଅ ଦେଇଥିଲେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଯୋଗସିଦ୍ଧି ଥିଲେ।