ଧର୍ମର ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରି, ସେମାନେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ। ଏବେ ମୁଁ ଆଗାମୀ ସାବର୍ଣ୍ଣି ମନୁର ଅନ୍ତରାଳ ବିଷୟରେ କହିବି। ଏହି ଯୁଗରେ ଅଶ୍ୱତ୍ଥାମାନ, ଶରଦ୍ୱାନ, କୌଶିକ, ଗାଳବ, ଶତାନନ୍ଦ, କାଶ୍ୟପ ଓ ରାମ ନାମକ ଋଷିମାନେ ସ୍ମୃତିରେ ଅଛନ୍ତି। ଧୃତି, ବରୀୟାନ, ଯବସୁ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ, ପୁନି ଧୃତି, ବରିଷ୍ଣୁବୀର୍ୟ, ସୁମତି, ବସୁ ଓ ଶୁକ୍ର—ଏହିମାନେ ଆଗାମୀ ମନୁ ଅର୍କ ସାବର୍ଣ୍ଣିଙ୍କ ସନ୍ତାନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ରୌଚ୍ୟା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ମନୁ ଭାବେ ପରିଚିତ। ପ୍ରଜାପତି ରୁଚିଙ୍କ ଏକ ପୁଏ ରୌଚ୍ୟା ନାମରେ ଜଣାପଡିବେ; ଭୂତିଙ୍କ ପୁଏ ମନୁ ଭାଉତ୍ୟା ଭାବେ ପରିଚିତ ହେବେ। ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁଏ ମେରୁସାବର୍ଣ୍ଣି ମନୁ ଭାବେ ଶ୍ରୁତିରେ ଅଛନ୍ତି; ଋଭୁ, ଋତୁଧାମା ଓ ବିଶ୍ୱକ୍ସେନ ମଧ୍ୟ ମନୁ ଭାବେ ଉଲ୍ଲେଖିତ। ଏପରି ପୂର୍ବତନ ଓ ଭବିଷ୍ୟତ୍ ମନୁମାନେ ବିବର୍ଣ୍ଣିତ ହେଲେ; ଏମାନେ ଏକ ହଜାର ଯୁଗକୁ ଆବୃତ କରନ୍ତି, ରାଜା। ପ୍ରତ୍ୟେକ ମନ୍ୱନ୍ତରରେ ଏହି ସମସ୍ତ ଚରାଚର ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ; କିନ୍ତୁ କଳ୍ପର ଶେଷରେ, ଯେତେବେଳେ ପ୍ରଳୟ ଆସେ, ସମସ୍ତେ ବ୍ରହ୍ମା ସହିତ ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ଏହି ହଜାର ଯୁଗର ଶେଷରେ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ପୁନଃପୁନଃ ନଶ୍ୱର ହୁଅନ୍ତି; ତାପରେ ସେମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସାଥିରେ ଏକତ୍ୱ ପାଆନ୍ତି। ଏହିପରେ ଭୀଷ୍ମ ପଚାରିଲେ: "ପ୍ରଭୁ, ଶୁଣିଛି ପୂର୍ବକାଳରେ ଅନେକ ରାଜା ଏଇ ପୃଥିବୀର ଭୋଗ କରିଥିଲେ। ଏବେ ସେମାନେ ନାହାନ୍ତି, ଏହି ଭୂମି କାହାର?" ଏବଂ, "ଏହି ଭୂମି ନାମ କିପାଇଁ ଦିଆଯାଇଛି? ସେଉଁଠି ଗୌରୀ କହାଯାଏ କାହିଁକି? ଏହି ନାମର କାରଣ କ’ଣ?" ତେବେ ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: "ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ଏକ ପ୍ରଜାପତି ଥିଲେ ତାଙ୍କ ନାମ ଅଙ୍ଗ। ସେ ମୃତ୍ୟୁଙ୍କ ଝିଅ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ କୁରୂପା ନାରୀଙ୍କୁ ବିବାହ କଲେ। ସେଠାରୁ ଏକ ପୁଅ ହେଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ ବେଣ। ବେଣ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜା ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଅଧର୍ମ ଓ କାମନାରେ ଲିନ ଥିଲେ। ସେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଜନାନୀଙ୍କୁ ଅପହରଣ କରି, ଅଧର୍ମ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ। ଏହା ଦେଖି ମହାଋଷିମାନେ ତାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରିବା ଓ ଲୋକମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଉଦ୍ୟତ ହେଲେ। କିନ୍ତୁ ବେଣ ଅନୁରୋଧ କଲାପରେ ମଧ୍ୟ ନ ମାନିଲେ, ତେଣୁ ଭୟକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି, ତାଙ୍କୁ ଶାପରେ ନିହତ କରାଗଲା। ଏହା ପରେ, ପାପହୀନ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ତାଙ୍କ ଦେହକୁ ଜୋରକରି ମଥନ କଲେ। ଏହି ମଥନରୁ ମ୍ଲେଚ୍ଛ ଜାତିର ଉତ୍ପତ୍ତି ହେଲା। ମାଆଙ୍କ ଅଂଶରୁ କଜଳ ଦଳ ସଦୃଶ କଳା ଦେହ ଥିବା ପ୍ରଜା ଉଦ୍ଭବ ହେଲେ; ବାପାଙ୍କ ଅଂଶ ସହ ଏକ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଏହି ଦେହର ଡାହାଣ ହାତରୁ ଧନୁଷ, ବାଣ ଓ ଗଦାଧାରୀ, ଦିବ୍ୟ ତେଜରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ରତ୍ନମୟ କବଚ ଓ କଙ୍କଣ ଧାରଣ କରିଥିବା ଏକ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ସେ ପୃଥୁ ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲେ, ଏବଂ ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଅଂଶରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ତାଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କଲେ, ସେ ଦୁର୍ଲଭ ତପସ୍ୟା କଲେ। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦରେ ସେ ସମସ୍ତ ରାଜ୍ୟର ଅଧିପତି ହେଲେ। ସେ ଦେଖିଲେ ଭୂମିରେ ବେଦପାଠ ଓ ହୋମ ନାହିଁ, ଧର୍ମ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଛି। ସେ ଅପାର ପ୍ରଭାବ ଦେଖାଇ, କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଭୂମିକୁ ତୀର ଦ୍ୱାରା ଛିଦ୍ର କରିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହେଲେ। ଏତେବେଳେ ଭୂମି ଗାୟର ଆକାର ଧାରଣ କରି ପଳାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। ପୃଥୁ ଧନୁଷ ଓ ବାଣ ନେଇ ତାଙ୍କ ପଛରେ ଧାଉଥିଲେ। ତେବେ ଭୂମି ଏକ ସ୍ଥାନରେ ଦଢ଼ିଅଛି, ପଚାରିଲେ, "ମୁଁ କ’ଣ କରିବି?" ପୃଥୁ କହିଲେ: "ଧର୍ମମୟି, ଶୀଘ୍ର ଏହି ସମସ୍ତ ଚରାଚର ପ୍ରଜା ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ଦାନ କର।" ଭୂମି ଉତ୍ତର ଦେଲେ, "ଯଥାସ୍ତୁ।" ତାପରେ ସେ ରାଜା ନିଜ ହାତରେ ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ମନୁଙ୍କୁ ବଛ୍ଛା କରି ଦୁଧ ଦୋହିଲେ। ଏହି ଦୁଧ ଲୋକମାନେ ଖାଇ ଜୀବନ ଯାପନ କରିଲେ। ପରେ ଋଷିମାନେ ଦୁଧ ଦୋହିଲେ, ସୋମକୁ ବଛ୍ଛା କଲେ। ବୃହସ୍ପତି ଦୋହନକାରୀ ହେଲେ, ପାତ୍ର ହେଲା ବେଦ, ତତ୍ତ୍ୱ ହେଲା ତପସ୍ୟା। ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଭୂମିକୁ ଦୋହିଲେ, ମାରୁତକୁ ଦୋହନକାରୀ କଲେ। ଇନ୍ଦ୍ର ବଛ୍ଛା ହେଲେ, ଦୁଧ ହେଲା ଶକ୍ତି ଓ ଉତ୍ସାହ; ପାତ୍ର ହେଲା ସୁନା, ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଚାଁଦି ପାତ୍ର ହେଲା। ଅନ୍ତକ ଦୋହନକାରୀ ହେଲେ, ଯମ ବଛ୍ଛା ହେଲେ, ତତ୍ତ୍ୱ ହେଲା ସ୍ୱଧା। ନାଗମାନେ ପାଇଁ ଗର୍ତ୍ତ ପାତ୍ର ହେଲା, ତକ୍ଷକ ବଛ୍ଛା ହେଲେ। ଏହିଠାରୁ ବିଷ ଦୁଧ ହେଲା, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଦୋହନକାରୀ ହେଲେ। ଅସୁରମାନେ ଲୋହା ପାତ୍ରରେ ଦୁଧ ଦୋହିଲେ, ଶତ୍ରୁଦୁଃଖ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ମାୟା ପାତ୍ର ହେଲା, ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଓ ବିରୋଚନ ବଛ୍ଛା ହେଲେ; ତ୍ରିମୂର୍ତ୍ତି ଦୋହନକାରୀ ହେଲେ, ତାଙ୍କୁ ମାୟା ମିଳିଲା। ଯକ୍ଷମାନେ ଗୁପ୍ତ ଧନ ପାଇଁ ଭୂମିକୁ ଦୋହିଲେ, ବିଶ୍ୱାବାସୁ ବଛ୍ଛା ହେଲେ, ରତ୍ନ ପାତ୍ର ହେଲା। ପ୍ରେତ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ଚର୍ବି ଓ ରକ୍ତ ଦୋହିଲେ, ସୁମାଳି ଦୋହନକାରୀ ଓ ବଛ୍ଛା ହେଲେ, ଚାଁଦି ପାତ୍ର ହେଲା। ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ଚିତ୍ରରଥକୁ ବଛ୍ଛା କରି, ପଦ୍ମପତ୍ରରେ ଗନ୍ଧ ଦୋହିଲେ। ଡୋଘ୍ଦା, ଯିଏ ସୁରୁଚିର ଭାବରେ ପରିଚିତ ଓ ଅଥର୍ୱବେଦର ଅଧିପତି, ପାହାଡ଼କୁ ବଛ୍ଛା କରି ଭୂମିରୁ ବିଭିନ୍ନ ମଣି ଦୋହିଲେ। ମେରୁ ପାହାଡ଼ ଦେବୀୟ ଔଷଧ ପାଇଁ ଭୂମିକୁ ଦୋହିଲେ, ହିମବତ୍ ବଛ୍ଛା ଓ ପାଥର ପାତ୍ର ହେଲା। ଗଛମାନେ ରସ ପାଇଁ ଭୂମିକୁ ଦୋହିଲେ, ପଳାଶ ପତ୍ର ପାତ୍ର ଓ ଫୁଲରେ ପ୍ରଚୁର ସାଳ ଗଛ ଦୋହନକାରୀ ହେଲା। ପ୍ଲକ୍ଷ ଗଛ ବଛ୍ଛା ହେଲା, ଏହିପରି ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ନିଜ ଇଚ୍ଛାମତେ ଭୂମିକୁ ଦୋହିଲେ। ଯେତେବେଳେ ପୃଥୁ ରାଜ୍ୟ କରନ୍ତି, ଲୋକମାନେ ଦୀର୍ଘାୟୁ, ଧନୀ ଓ ସୁଖୀ ହୁଅନ୍ତି; କୌଣସି ଦାରିଦ୍ର୍ୟ, ରୋଗ, ଅଭାବ କିମ୍ବା ଅପରାଧ ନାହିଁ। ପୃଥୁ ରାଜ୍ୟ କଲେ, କୌଣସି ବିପଦ ବା ଆଘାତ ନାହିଁ; ଲୋକମାନେ ସଦା ଖୁସି, ଦୁଃଖ ଓ ବ୍ୟଥାରୁ ମୁକ୍ତ। ସେ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁଷ ଦ୍ୱାରା ପାହାଡ଼ମାନଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କରି, ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀକୁ ସମତଳ କଲେ, ସମସ୍ତ ଲୋକର ମଙ୍ଗଳ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ।