ପୌରାଣିକ କଥାନୁସାରେ, ବୈଶ୍ୱାନରଙ୍କ ଦୁଇଜଣ ଝିଅ, ପୁଲୋମା ଓ କାଳକା, ମାରୀଚଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଥିଲେ। ସେମାନେ ବହୁ ସନ୍ତାନ ଓ ବିଶେଷ ପ୍ରଭାବଶାଳି ଥିଲେ। ପୁରାତନ କାଳରେ, ଏହି ଦୁଇଜଣୀଙ୍କୁ ଠାରୁ ମାରୀଚ ଷଷ୍ଠି ହଜାର ଦାନବଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ପୌଲୋମ ଓ କାଳକଞ୍ଜ ନାମରେ ପରିଚିତ। ସେମାନେ ହିରଣ୍ୟପୁରରେ ବସବାସ କରୁଥିଲେ, ଚତୁର୍ମୁଖ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଆଶୀର୍ବାଦରେ ମାନବମାନେ ସେମାନଙ୍କୁ ହରାଇପାରିବେନି, କିନ୍ତୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଜୟ ପାଇଁ ସେମାନେ ବିନାଶ ପାଇଥିଲେ। ଏହିପରି, ବିପ୍ରଚିତ୍ତି ସିଂହିକାଠାରୁ ନଉଜଣ ସନ୍ତାନ ଓ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କ ତେର ଭାଇପା ହୋଇଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କଂସ, ଶଂଖ, ନଳ, ବାତାପି, ଇଲ୍ବଳ, ନମୁଚି, ଖସ୍ରମ, ଆଞ୍ଜନ ଥିଲେ। ଏହିପରି ନରକ, କାଳନାଭ, ପରମାଣୁ, ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କଳ୍ପବୀର୍ୟ ଥିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଦାନୁବଂଶକୁ ବୃଦ୍ଧି କରିଥିଲେ। ସଂହ୍ଲାଦ ନାମକ ଦୈତ୍ୟଠାରୁ ନିବାତକବଚ ନାମକ ଏକ ପ୍ରଭାବଶାଳି ଗୋତ୍ର ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲା, ଯେଉଁମାନେ ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ, ସର୍ପ, ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କୁ ହରାଇପାରିବେନି। କିନ୍ତୁ ଏହି ନିବାତକବଚମାନେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଧ୍ୱଂସ ହୋଇଥିଲେ। ମାରୀଚଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ତାମ୍ରା ନାମକ ଏକ ନାରୀ ଛଅଜଣ ଝିଅଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ—ଶୁକୀ, ଶ୍ୟେନୀ, ଭାସୀ, ସୁଗୃଧ୍ରୀ, ଗୃଧ୍ରିକା ଓ ଶୁଚି। ଶୁକୀ ଧର୍ମପଥରେ ଚାଲି ଟିଆଁ ଓ ପେଣ୍ଡା ଚିଡ଼ିଆଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ; ଶ୍ୟେନୀ ଶ୍ୟେନ (ବାଜ) ଚିଡ଼ିଆଙ୍କୁ; ଭାସୀ କୁରରା ଚିଡ଼ିଆଙ୍କୁ; ଗୃଧ୍ରିକା ଗୃଧ୍ର (ଗିଧ) ଚିଡ଼ିଆଙ୍କୁ; ସୁଗୃଧ୍ରୀ ପାଉଁଖି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କୁ; ଶୁଚି ହଂସ, ବକ, କାରଣ୍ଡ, ଓ ଜଳପକ୍ଷୀମାନେ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ଏହିମାନେ ତାମ୍ରାଙ୍କ କନ୍ୟା। ଏବେ ଶୁଣ, ବିନତାଙ୍କ ବିଷୟରେ। ବିନତାଠାରୁ ଗରୁଡ଼, ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଧାନ, ଓ ଅରୁଣ, ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ନାୟକ, ଓ ଆକାଶରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସୌଦାମିନୀ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଅରୁଣଙ୍କ ଦୁଇଜଣ ପୁଅ ସମ୍ପାତି ଓ ଜଟାୟୁ; ସମ୍ପାତିଙ୍କ ପୁଅ ବଭ୍ରୁ ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଶୀଘ୍ରଗା। ଜଟାୟୁଙ୍କ ପୁଅ କର୍ଣ୍ଣିକାର ଓ ଶତଗାମୀ, ଦୁଇଁଜଣେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ପରମ୍ପରାରେ ଅସଂଖ୍ୟ ପକ୍ଷୀ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ସୁରସାଠାରୁ ପୁରାତନ କାଳରେ ହଜାର ଟିଏ ସର୍ପ ଜନ୍ମ ନେଲେ। କଦ୍ରୁ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠା, ହଜାର ମୁଣ୍ଡିଅଛିଥିବା ସର୍ପମାନେ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶେଷ, ବାସୁକି, କର୍କୋଟ, ଶଂଖ, ଏୟାରାବତ, କମ୍ବଳ, ଧନଞ୍ଜୟ, ମହାନୀଳ, ପଦ୍ମ, ଅଶ୍ୱତର, ତକ୍ଷକ, ଏଳାପତ୍ର, ମହାପଦ୍ମ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର, ବଳାକ, ଶଂଖପାଳ, ମହାଶଂଖ, ପୁଷ୍ପଦଂଷ୍ଟ୍ର, ଶଂଖରୋମ, ନହୁଷ, ରମଣ, ପଣି, କପିଳ, ଦୁର୍ମୁଖ, ପତଞ୍ଜଳି ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ମୁଖ୍ୟ ସର୍ପ ଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ଅନେକ ସନ୍ତାନ ଓ ପର୍ୟ୍ୟବନ୍ଧୀ ଥିଲେ। ଏହି ସର୍ପମାନଙ୍କ ଅନେକ ଜଣ ଜନମେଜୟଙ୍କ ସର୍ପସତ୍ରରେ ଦହିଯାଇଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେମାନଙ୍କୁ ସୁନମାନ ରୂଷ୍ୟାରେ ପୁନଃ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ। ଭୀମସେନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅନେକ ଦନ୍ତବାନ୍ତୀ, ଶ୍ୟାଳ, କାଉ, କଉଁ, ମହିଷ, ଗାଈ, ଓ ଗୋପୀମାନେ ବିନାଶ ପାଇଥିଲେ। ସୁରଭି କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ତିନି ପ୍ରକାର ସନ୍ତାନ ଦେଲେ—ଏକ ଋଷିସମୂହ, ଏକ ଅପ୍ସରାସମୂହ, ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେବସ୍ତ୍ରୀମାନେ। ଏହିପରି, ଇରା କିନ୍ନର, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଓ ସମସ୍ତ ଘାସ, ଗଛ, ଲତା, ଓ ଝାଡ଼ି ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ଖସା କୋଟିକୋଟି ଯକ୍ଷ ଓ ରାକ୍ଷସ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ଏହି ସମସ୍ତେ କଶ୍ୟପଙ୍କ ଅନେକ ପ୍ରଜା। ଏହି ମନ୍ବନ୍ତରରେ, ଏହି ସୃଷ୍ଟିକୁ ସ୍ୱାରୋଚିଷ ନାମରେ ଜଣାଯାଏ। ପରେ ଦିତି, ଧର୍ମଜ୍ଞା, କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ଚାଳିସି ନଉଜଣ ମାରୁତଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଥିଲେ। ଏହିଠାରେ ଭୀଷ୍ମ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: “ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଦିତିଙ୍କ ସନ୍ତାନ ମାରୁତମାନେ କିପରି ଜନ୍ମ ନେଲେ? ଏବଂ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସହିତ ସେମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମିତ୍ରତା କିପରି ହେଲା?” ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ଉତ୍ତର ଦେଲେ: ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ, ଦେବ ଓ ଅସୁରମାନଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧରେ, ଦିତିଙ୍କ ପୁଅ ଓ ନାତିମାନେ ହରି ଓ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବିନାଶ ପାଇଥିଲେ। ଦିତି ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ପୃଥିବୀର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ଥାନକୁ ଗଲେ। ସେ ପୁଷ୍କର ତୀରେ, ସରସ୍ୱତୀ ନଦୀର ପବିତ୍ର କୂଳରେ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଉପାସନା କରି, ଦୀର୍ଘ ତପସ୍ୟା କଲେ। ଦିତି ଦୈତ୍ୟମାତା ଭାବେ ଫଳଖାଇ ଅନେକ କଠିନ ବ୍ରତ ଧରି ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ। ଏକ ଶତାବ୍ଦୀ ଓ ତାହାଠାରୁ ଅଧିକ ସମୟ ତାଙ୍କୁ ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ହେଲା। ବୟସ ଓ ଶୋକରେ କ୍ଳାନ୍ତ ହୋଇ, ତାଙ୍କ ତପସ୍ୟା ଶକ୍ତିରେ ଦଗ୍ଧ ହୋଇ, ଦିତି ବସିଷ୍ଠ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: “ମୋ ପୁଅ ଶୋକ ନାଶ କରିବା ଓ ଏହି ଲୋକ ଓ ପରଲୋକର ଶୁଭ ଫଳ ଦେଇଥିବା କୌଣସି ବ୍ରତ ଆଛି କି?” ବସିଷ୍ଠ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ କହିଲେ: “ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ବ୍ରତର ଦ୍ୱାରା ଏହି ଶୋକ ନାଶ ହୁଏ।” ଭୀଷ୍ମ ଏହି ବ୍ରତ ବିଷୟରେ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲେ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଦିତି ପୁନଃ ଚାଳିସି ନଉଜଣ ପୁଅ ଉପଲବ୍ଧ କଲେ। ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: “ଏହି ବ୍ରତ ଯାହା ବସିଷ୍ଠ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଦିତିଙ୍କୁ କହିଥିଲେ, ମୁଁ ଏବେ ବିସ୍ତାରରେ କହୁଛି। ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ, ଯିଏ ଏହି ବ୍ରତ କରେ, ସେ ଧଳା ଚାଉଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏକ ଅଖଣ୍ଡ ଘଡ଼ା ରଖିବା ଉଚିତ। ଏହି ଘଡ଼ାକୁ ବିଭିନ୍ନ ଫଳ, ଖଣ୍ଡସାକର, ଧଳା ବସ୍ତ୍ର ଦୁଇଟି ଓ ଧଳା ଚନ୍ଦନ ଦ୍ୱାରା ଶୃଙ୍ଗାର କରିବା ଉଚିତ। ଏହା ସହ ବିଭିନ୍ନ ଭୋଜ୍ୟପଦାର୍ଥ ଓ ସମ୍ଭବ ଅନୁସାରେ ସୁନା ରଖିବା ଉଚିତ; ତା'ପରେ ଗୁଡ଼ ଭରା ଏକ ତମ୍ବା ପାତ୍ର ରଖିବାକୁ କହାଯାଏ। ଏହାର ଉପରେ ପଦ୍ମ ଆକୃତିର ଗହ୍ବର କରି, ସୁନାରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଏକ ମୂର୍ତ୍ତି ରଖିବା ଉଚିତ; ତାଙ୍କ ବାମପାଖରେ ସାବିତ୍ରୀଙ୍କୁ ଚିନିରେ ଶୃଙ୍ଗାର କରି ରଖିବା ଉଚିତ। ଦୁହଁକୁ ଗନ୍ଧ ଓ ଧୂପ ଦେଇ, ଗୀତ-ବାଦ୍ୟ ଏବଂ ଯଦି ଏହି ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ, ତେବେ ପ୍ରାଚୀନ ପଦ୍ଧତିରେ ଯେପରି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପଦ୍ମ ଦେଇ ପୂଜା କରାଯାଇଥିଲା, ସେପରି କରିବା ଉଚିତ।