ବାଣ ଏକ ହଜାର ହାତରେ ଅସ୍ତ୍ର ଶକ୍ତି ନେଇ ବିଶିଷ୍ଟ ଶକ୍ତି ଓ ଗୁଣରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଥିଲେ। ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାରେ ତୃପ୍ତି ହେଇ, ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ଦେବ ତାଙ୍କର ନଗରରେ ବାସ କରିଥିଲେ। ବାଣ ମହାକାଳ ଭାବରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେଲେ ଏବଂ ପିଣାକଧାରୀ ଶିବଙ୍କ ସହ ବନ୍ଧୁତ୍ୱ ଲାଭ କରିଥିଲେ। ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷର ପୁଅ ଅନ୍ଧକ ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲେ। ଭୂତସଂତାପନ ଓ ମହାନାଗ ଭଳି ଅନେକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁଅ ଏବଂ ପୁଅପୁଅ ମିଳି ସତର କୋଟି ଉତ୍ସବଂଶୀ ସନ୍ତାନ ହେଲେ। ଦାନୁ, ବିଭିନ୍ନ ଆକୃତି ଓ ଶକ୍ତିରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ, କଶ୍ୟପରୁ ଏକ ଶତ ପୁଅ ଦେବ ଦ୍ୱାରା ଦାନ ପାଇଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିପ୍ରଚିତ୍ତି ମୁଖ୍ୟ ଓ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ହେଲେ; ଦ୍ୱିରଷ୍ଟମୂର୍ଧା, ଶକୁନି, ଶଂକୁଶିରୋଧର ଓ ଅନ୍ୟ ଅନେକ ଦାନବ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଏୟୋମୁଖ, ଶମ୍ବର, କପିଳ, ବାମନ, ମରୀଚି, ମାଗଧ, ହରି, ଗଜଶିର, ନିଦ୍ରାଧର, କେତୁ, କେତୁବୀର୍ୟ, ଶତକ୍ରତୁ, ଇନ୍ଦ୍ରମିତ୍ରଗ୍ରହ, ବଜ୍ରନାଭ, ଏକବସ୍ତ୍ର, ମହାବାହୁ, ବଜ୍ରାକ୍ଷ, ତାରକ, ଅସିଲୋମା, ପୁଲୋମା, ବିକୁର୍ବାଣ, ସ୍ୱର୍ଭାନୁ, ବୃଷପର୍ବନ—ଏହି ସବୁ ଦାନୁର ପ୍ରମୁଖ ପୁଅ। ସ୍ୱର୍ଭାନୁଙ୍କର କନ୍ୟା ସୁପ୍ରଭା ଓ ପୁଲୋମାରୁ ଶଚୀ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ମୟାଙ୍କ କନ୍ୟା ଉପଦାନବୀ, ମଣ୍ଡୋଦରୀ, କୁହୂ; ବୃଷପର୍ବନଙ୍କ କନ୍ୟା ଶର୍ମିଷ୍ଠା, ସୁନ୍ଦରୀ, ଚଣ୍ଡା। ପୁଲୋମା ଓ କାଳକା, ଦୁଇ ବୈଶ୍ୱନରର କନ୍ୟା, ମାରୀଚଙ୍କର ପତ୍ନୀ ହେଲେ; ତାଙ୍କର ଅନେକ ପୁଅ ଓ ଶକ୍ତି ଥିଲା। ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ଏହି ଦୁଇ ପତ୍ନୀରୁ ଷଷ୍ଟି ହଜାର ଦାନବ ଜନ୍ମ ନେଲେ; ମାରୀଚ ପୌଲୋମ ଓ କାଳଖଞ୍ଜ ପୁଅ ଦେଲେ। ହିରଣ୍ୟପୁରରେ ବସୁଥିବା ଏହି ଦାନବମାନେ, ଚତୁର୍ମୁଖ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ବର ପାଇ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ଅଜୟ ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଜୟ ଦ୍ୱାରା ବଧ ହେଲେ। ବିପ୍ରଚିତ୍ତି ସିଂହିକାରୁ ନଉ ପୁଅ ଦେଲେ; ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କ ତେର ଭଉଣା ମଧ୍ୟ ଥିଲେ। କଂସ, ଶଂଖ, ନଳ, ବାତାପି, ଇଲ୍ବଲ, ନମୁଚି, ଖସ୍ରମ, ଆଞ୍ଜନ, ନରକ, କାଳନାଭ, ପରମାଣୁ, ପ୍ରସିଦ୍ଧ କଳ୍ପବୀର୍ୟ—ଏମାନେ ଦାନୁର ବଂଶକୁ ବୃଦ୍ଧି କଲେ। ସଂହ୍ଲାଦ ଦୈତ୍ୟରୁ ନିବାତକବଚ ଦାନବମାନେ ଜନ୍ମ ନେଲେ; ସେମାନେ ଦେବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ସର୍ପ, ରାକ୍ଷସ ମଧ୍ୟେ ଅଜୟ ଥିଲେ। ଅର୍ଜୁନ ଯୁଦ୍ଧରେ ଏହି ଦାନବମାନେକୁ ବଧ କଲେ। ମାରୀଚଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ତାମ୍ରା ଛଅ କନ୍ୟା ଦେଲେ: ଶୁକୀ, ଶ୍ୟେନୀ, ଭାସୀ, ସୁଗୃଧ୍ରୀ, ଗୃଧ୍ରିକା, ଶୁଚି। ଶୁକୀ ଧର୍ମରେ ତପସ୍ୟା କରି ଟିଆ ଓ ଗହ୍ବା ଦେଲେ; ଶ୍ୟେନୀ ଶ୍ୟେନ ପକ୍ଷୀ, ଭାସୀ କୁରର, ଗୃଧ୍ରିକା ଗୃଧ୍ର, ସୁଗୃଧ୍ରୀ ପ୍ରକାର ପକ୍ଷୀ ଓ ପରିବା, ଶୁଚି ହଂସ, କ୍ରାନ୍ତ, କାରଣ୍ଡ, ଜଳପକ୍ଷୀ ଦେଲେ। ଏମାନେ ତାମ୍ରାଙ୍କ କନ୍ୟା। ଏବେ ଭିନତାଙ୍କ ବିଷୟରେ ଶୁଣ। ଗରୁଡ, ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରମୁଖ, ଅରୁଣ, ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ନାଥ; ସୌଦାମିନୀ, ଆକାଶରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କନ୍ୟା। ସଂପାତି ଓ ଜଟାୟୁ, ଅରୁଣଙ୍କ ପୁଅ; ସଂପାତିର ପୁଅ ବଭ୍ରୁ, ଶୀଘ୍ରଗା ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଜଟାୟୁର ପୁଅ କର୍ଣ୍ଣିକାର ଓ ଶତଗାମୀ, ସେମାନଙ୍କର ପକ୍ଷୀ ଉତ୍ସବଂଶ ଅନେକ। ସୁରସାରୁ ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ଏକ ହଜାର ନାଗ ଜନ୍ମ ନେଲେ; କଦ୍ରୁ ନିୟମିତ ବ୍ରତରେ ଏକ ହଜାର ବହୁମୁଖୀ ନାଗ ଦେଲେ। ସେମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଛବିଶଟି ନାଗ ପ୍ରମୁଖ: ଶେଷ, ବାସୁକି, କର୍କୋଟ, ଶଂଖ, ଏରାବତ, କମ୍ବଳ, ଧନଞ୍ଜୟ, ମହାନୀଳ, ପଦ୍ମ, ଅଶ୍ୱତର, ତକ୍ଷକ, ଏଳାପତ୍ର, ମହାପଦ୍ମ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର, ବଳାହକ, ଶଂଖପାଳ, ମହାଶଂଖ, ପୁଷ୍ପଦଂଷ୍ଟ୍ର, ଶଂଖରୋମ, ନହୁଷ, ରମଣ, ପଣି, କପିଳ, ଦୁର୍ମୁଖ, ପତଞ୍ଜଳି ଓ ଅନ୍ୟମାନେ। ସେମାନଙ୍କର ପୁଅ ଓ ପୁଅପୁଅ ଅନେକ। ଏହି ନାଗମାନେ ଅଧିକାଂଶ ଜନମେଜୟଙ୍କ ଯଜ୍ଞରେ ଦହି ଦିଏଯାଇଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ସୁନମନଙ୍କ ରୋଷରୁ ପୁନଃ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଦନ୍ତୀ, ଶ୍ୟାଳ, କାଉ, ଅନ୍ୟାନ୍ୟ, ମହିଷ, ଗଂ, ଗଂକନ୍ୟା—ଏହି ଦନ୍ତୀମାନେ ଭୀମସେନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବଧ ହେଲେ। ସୁରଭି କଶ୍ୟପରୁ ତିନି ପ୍ରକାର ଜନ୍ମ ଦେଲେ: ଋଷିଗଣ, ମୁନିଗଣ ଓ ଅପ୍ସରାଗଣ। ଏହିପରି ଇରା କିନ୍ନର, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅନେକ ଘାସ, ଗଛ, ଲତା, ଜାଡ଼ ଦେଲେ। ଖସା ଏକ କୋଟି ଯକ୍ଷ ଓ ରାକ୍ଷସ ଦେଲେ; ଏହି ସବୁ କଶ୍ୟପଙ୍କ ବଂଶର ଶତ, ହଜାର ସନ୍ତାନ। ଭୀଷ୍ମ, ଏହି ମନ୍ବନ୍ତରରେ ଏହି ସୃଷ୍ଟି ସ୍ୱାରୋଚିଷ ନାମରେ ପରିଚିତ। ତାପରେ ଦିତି, ଧର୍ମ ଜାଣି, କଶ୍ୟପରୁ ଉନଚାଶି ମାରୁତ ଦେଲେ, ସେମାନେ ଦେବମାନେଙ୍କ ପ୍ରିୟ। ଭୀଷ୍ମ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: ଦିତିଙ୍କର ପୁଅ ମାରୁତମାନେ କିପରି ଦେବମାନେଙ୍କ ପ୍ରିୟ ହେଲେ? ଏବଂ ସେମାନେ ବିପକ୍ଷ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଦେବମାନେଙ୍କ ସହ ବନ୍ଧୁତ୍ୱ କିପରି ଲାଭ କଲେ? ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ଦେବ ଓ ଅସୁରଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧରେ, ଦିତିଙ୍କର ପୁଅ ଓ ପୁଅପୁଅ ହରି ଓ ଦେବମାନେଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବଧ ହେଲେ। ଦିତି ଦୁଃଖରେ ଆକୁଳ ହୋଇ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଭୂମିକୁ ଗଲେ। ପୁଷ୍କର ମହାତୀର୍ଥରେ, ସରସ୍ୱତୀ ନଦୀର ପବିତ୍ର କୂଳରେ, ସେ ତାଙ୍କ ପତିଙ୍କୁ ଉପାସନା କରି ଦୀର୍ଘ ତପସ୍ୟା କଲେ। ଦିତି, ଦୈତ୍ୟମାତା, ନିୟମିତ ବ୍ରତ ରେ ଫଳ ଖାଇ ତପସ୍ୟା କରିଲେ; କ୍ରିଚ୍ଛ୍ର ଓ ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ବ୍ରତ ଭଳି କଠିନ ଉପବାସ କଲେ। ଏକ ଶତ ବର୍ଷ ଓ ଅଧିକ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ବୃଦ୍ଧା ଓ ଦୁଃଖରେ ଦୀର୍ଘ ତପସ୍ୟା କଲେ। ତାପରେ ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାର ତାପରେ ଦୀର୍ଘ ଦିନ ପରେ, ଦିତି ବସିଷ୍ଠ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।