ସତୀ ତାଙ୍କର ଅପରିମିତ ତପସ୍ୟା ଓ ଧର୍ମର ଶକ୍ତିକୁ ସ୍ମରଣ କରି, ଏହାର ସତ୍ୟତାର ଶପଥ ନେଇ କହିଲେ, “ଯଦି ମୋର କୌଣସି ତପସ୍ୟା ଅଛି କିମ୍ବା ମୁଁ କୌଣସି ଧର୍ମକାର୍ଯ୍ୟ କରିଛି, ଏହି ସତ୍ୟର ଶକ୍ତିରେ ଶଙ୍କର ତୁମର ଯଜ୍ଞକୁ ଧ୍ଵଂସ କରନ୍ତୁ।” ପୁନି ସେ କହିଲେ, “ଯଦି ମୁଁ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ପ୍ରିୟ ହୁଏ, ଯଦି ସେ ମୋତେ ରକ୍ଷା କରିବେ, ତେବେ ମୋର ଧର୍ମର ଫଳରେ ତୁମର ଯଜ୍ଞ ଧ୍ଵଂସ ହେବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ। ଏହି ସତ୍ୟର ଶକ୍ତିରେ ତୁମର ଅହଂକାର ଶେଷ ହେଉ।” ଏପରି କହି, ସତୀ ଗଭୀର ଧ୍ୟାନରେ ବ୍ୟସ୍ତ ହେଲେ, ତାଙ୍କର ଶରୀର ଅଗ୍ନିର ଶକ୍ତିରେ ଜ୍ୱଳି ଉଠିଲା। ସେ ସ୍ୱୟଂ ଏବଂ ସହିତ ଦେବତା, ଦାନବ ଓ ନାଗମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଅଗ୍ନିରେ ଦାହିଗଲେ। ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଗୁହ୍ୟକମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ୟରେ ପଚାରିଲେ, “ଏହା କ’ଣ?” ସତୀଙ୍କ ଶରୀର କ୍ରୋଧରେ ମୁକ୍ତି ପାଇ ଗଙ୍ଗା ତଟରେ ପଡିଲା। ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ, ଗଙ୍ଗାର ପଶ୍ଚିମ କୂଳରେ, ଶୌଣକ ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲା। ରୁଦ୍ର ଯେତେବେଳେ ଏହି ଦୁଃଖଦ ଖବର ଶୁଣିଲେ, ସେ ଗଭୀର ଶୋକରେ ଡୁବିଗଲେ। ସମସ୍ତ ଦେବମାନଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ସେ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ ଯେ, ଡକ୍ଷଙ୍କ ଯଜ୍ଞକୁ ଧ୍ଵଂସ କରିବେ। ତାହାପରେ ଅନେକ ସଂଖ୍ୟାର ଗଣ, ଗ୍ରହ, ବିନାୟକ, ଭୂତ, ପିଶାଚ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦୂତମାନେ ଯଜ୍ଞ ଧ୍ଵଂସ ପାଇଁ ଆଦେଶ ପାଇଲେ। ସମସ୍ତେ ଯଜ୍ଞସ୍ଥଳକୁ ପହଞ୍ଚି, ଦେବତାମାନେ ପ୍ରଭୂତ ଶକ୍ତିରେ ହରାଇଗଲେ, ଯଜ୍ଞ ଧ୍ଵଂସ ହେଲା, ଡକ୍ଷ ନିରୁତ୍ସାହ ଓ ନିର୍ଜୀବ ହୋଇ ପଡିଲେ। କ୍ରୋଧ ଓ ଭୟରେ କମ୍ପିତ ଡକ୍ଷ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦେବତା ପିନାକିଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ କହିଲେ, “ହେ ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିପାରିନଥିଲି। ଆପଣ ଏହି ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ପରମେଶ୍ୱର, ସମସ୍ତ ଦେବତା ଆପଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବିଜିତ ହୋଇଛନ୍ତି। ଦୟାକରି, ଏହି ଭୟଙ୍କର ଦୂତମାନଙ୍କୁ ନିବାରଣ କରନ୍ତୁ।” ଏହି ଦୂତମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଭୟଙ୍କର ରୂପରେ, ବିଭିନ୍ନ ଅଳଙ୍କାର ପିନ୍ଧି, ଅନେକ ମୁଁହ ଓ ଦାନ୍ତ ନେଇ, ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରି, ଚୂଡ଼ାରେ ନାଗ ଗୁଞ୍ଜାରୁଥିବା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଅହଂକାରୀ ଓ ଭୟଙ୍କର, ଯୋଗୀ ଓ ଯୋଗେଶ୍ୱର ଭାବରେ ଥିଲେ। କେହି ଅପରୂପ, କେହି ଅପ୍ରତିରୋଧ୍ୟ ଶକ୍ତିରେ, କେହି ଦୟାଳୁ, କେହି ଖରାପ ଭାବରେ, କେହି ଶିଂହ-ହାତୀର ଚଞ୍ଚଳତା ଓ ଶକ୍ତି ଦେଖାଉଥିଲେ। କେହି ମଦିରାରେ ମତ୍ତ, କେହି ଅନୁପମ ପୋଶାକ ପିନ୍ଧି, କେହି ଶାନ୍ତ ଓ କେହି ଉଗ୍ର, କେହି ହରିଣ, ବାଘ, ଶିଂହର ଦହାଡ଼ ଦେଉଥିଲେ, କେହି ବାଘ-ଭାଲୁର ଚର୍ମ ପିନ୍ଧି, ସର୍ପ ମାଳା ଓ ଜନ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ହାତରେ ତ୍ରିଶୂଳ, ଖଡ଼ଗ, ଶୂଳ, ପରଶୁ, ଶକ୍ତି, ଭଜ୍ର, ଗଦା, ମୁସଳ, କାଳଦଣ୍ଡ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର ଥିଲା। ଏପରି ଅପରାଜେୟ ଗଣପତିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଯଜ୍ଞ ଧ୍ଵଂସ ହୋଇ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚଳିଗଲା। ଡକ୍ଷ ଭୟରେ ମୃଗର ରୂପ ଧାରଣ କରି ଶଂକରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ—ଅନୁଗତ ସାନନ୍ଦନ ଓ ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ସାଥୀଙ୍କ ସହିତ ଶଂଖଧାରୀ ଦେବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଅପରିମିତ ତେଜସ୍ୱୀ, ଦିଗ୍-ଚର୍ମ ପିନ୍ଧିଥିବା, ବୃଷଭାସନ, ସୋମ, ଯଜ୍ଞାନ୍ତକ, ଶିବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ବ୍ରହ୍ମା, ବ୍ରହ୍ମମୟ, ବ୍ରହ୍ମଧାରୀ, ଅପାର, ପର୍ବତେଶ୍ୱର, ଦେବେଶ୍ୱର, ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ନମନ। ରୁଦ୍ର, ଭଜ୍ରନିବାରକ, ଶିବ, ଭିନ୍ନକର୍ତ୍ତା, ଦେବ-ଦାନବ-ଏଶ୍ୱର, ତପସ୍ୱୀଶ୍ୱରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଧୂମ୍ର, ଉଗ୍ର, ବିକଳ, ଦାରୁଣ, ବିକଳନେତ୍ର, ଅଶୁଭନେତ୍ର, ଶହସ୍ରନେତ୍ର ଦେବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଖପରଧାରୀ, ଉଗ୍ରଖପରଧାରୀ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗଦାଧାରୀ, ହବିରୂପ, ହବିଗ୍ରାହୀ, ସଂହାରକଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଭକ୍ତବତ୍ସଳ, ରୁଦ୍ରପାଠପ୍ରଶଂସିତ, ବିକଳ, ସୁନ୍ଦର, ଶତରୂପକାରୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ପଞ୍ଚମୁଖୀ, ଶୁଭମୁଖୀ, ଚନ୍ଦ୍ରମୁଖୀ, ଵରଦାତା, ଵରାର୍ହ, କଚ୍ଛପ, ମୃଗଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର। ଲୀଳାଚୂଡ଼ାଧାରୀ, କମଣ୍ଡଳୁଧାରୀ, ବିଶ୍ୱ, ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ, ଜଗଦ୍ଧିପତିଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର। ତ୍ରିନେତ୍ର, ତ୍ରିପୁରାନ୍ତକ, ଶରଣାଗତଙ୍କୁ ଶବ୍ଦ, ମନ, କାୟର ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ଏପରି ଦୁଃଖିତ ଡକ୍ଷଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଦିବ୍ୟ ସ୍ତୁତି ଦ୍ୱାରା ଦେବତାଙ୍କୁ ଭଲଭାବେ ପୂଜିତ କରାଗଲା। ପ୍ରଭୁ କହିଲେ, “ମୁଁ ତୁମର ଯଜ୍ଞର ସମସ୍ତ ଫଳ ଗ୍ରହଣ କରିଛି, ତୁମେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଫଳ ପାଇବେ।” ଏପରି କହି, ଡକ୍ଷ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ତାଙ୍କ ଗୃହକୁ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ କଲେ। ସତୀ ନିମିତ୍ତେ ଶୋକାକୁଳ ଶିବ, ଗଙ୍ଗାତୀରେ ବସି, “ମୋର ପ୍ରିୟା କେଉଁଠି ଗଲେ?” ବିଚାର କରୁଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ନାରଦ, ଭବଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଆସି କହିଲେ, “ହେ ଦେବେଶ୍ୱର, ସେ ସତୀ, ଯିଏ ତୁମର ପ୍ରାଣ ସମାନ, ହିମବତଙ୍କ କନ୍ୟା, ମେନାଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମିଥିଲେ, ଏବେ ଅନ୍ୟ ଦେହ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ଓ ବେଦ ଓ ତାଙ୍କ ଅର୍ଥକୁ ଜାଣିଛନ୍ତି।” ଏହି ଶୁଣି, ଭଗବାନ ଧ୍ୟାନରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଏବଂ ନିଜ କାମସିଦ୍ଧି କରି ସେଠି ବସିଲେ। ଦେବୀ ପୁନଃ ଯୌବନ ପ୍ରାପ୍ତ କରି ବିବାହିତ ହେଲେ। ଏହିପରି ଭୀଷ୍ମ, ପୁରାତନ ସମୟରେ କିପରି ଯଜ୍ଞ ଧ୍ଵଂସ ହେଲା, ତୁମକୁ କହିଦେଲି। ଏଉଁ ସମୟରେ ଭୀଷ୍ମ ପଚାରିଲେ, “ହେ ଗୁରୁଦେବ, ଦୟାକରି, ଦେବ, ଦାନବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ନାଗ ଓ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି ବିଷୟରେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ଭାବେ ବିସ୍ତୃତ କଥାହେବାକୁ କହନ୍ତୁ।” ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ, “ପୂର୍ବ ସୃଷ୍ଟି ଇଚ୍ଛା, ଦୃଷ୍ଟି ଓ ସ୍ପର୍ଶ ଦ୍ୱାରା ହେଇଥିଲା; କିନ୍ତୁ ପ୍ରଚେତସପୁତ୍ର ଡକ୍ଷ ପରେ ସୃଷ୍ଟି ସାମାନ୍ୟ ସମ୍ଭୋଗ ଦ୍ୱାରା ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ଏବେ, ହେ କୌରବ, ଶୁଣ, କିପରି ସେ ସୃଷ୍ଟି କଲେ; ସେ ତାଙ୍କ ତାପସ୍ୟାରେ ଦେବ, ଋଷି, ଓ ନାଗମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ସେ ସମୟରେ ସୃଷ୍ଟି ସମ୍ଭୋଗ ଦ୍ୱାରା ବୃଦ୍ଧି ପାଉନଥିଲା; ତେଣୁ ଡକ୍ଷ ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ଅସିକ୍ନୀ ଦ୍ୱାରା ହଜାର ଝିଅ ପୁଅ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ।