ପୂର୍ବ ଜନ୍ମର କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଜ୍ଞାନ ଓ ଶକ୍ତି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; ଏଠାରେ କେହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ, କେହି ମୂର୍ଖ କିମ୍ବା କେହି ଜ୍ଞାନୀ ନୁହେଁ। ଦେବତାମାନେ ନିଜ ଶୁଭ କର୍ମ ଓ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି ଏବଂ ବହୁ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏଠାରେ ଚମକୁଛନ୍ତି। ସେମାନେ ଯେତେ ଶୁଭ କର୍ମ କରିଛନ୍ତି, ତାହାର ଫଳ ଉପଭୋଗ କରୁଛନ୍ତି। ଏପରେ, ସତୀ ଭୀଷ୍ମ ପ୍ରତି କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ନିଜ ପିତାକୁ ଦୋଷ ଦେଲେ। ତାଙ୍କର ଆଖି କ୍ରୋଧରେ ଲାଲ ହୋଇଗଲା ଏବଂ ସେ କହିଲେ, "ପିତା, ଆପଣ ଯାହା କହିଛନ୍ତି, ସେଠି ଠିକ୍। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଲୋକ ନିଜ ଶୁଭ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଏହି ସଫଳତା ପାଉଛନ୍ତି; ଜନ୍ମ, ଉପଭୋଗ ସମସ୍ତ ଶୁଭ କର୍ମରେ ନିର୍ଭର କରେ।" "ଏହିପରି, ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତର ନାୟକ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ନିଜ ଜ୍ଞାନରେ ନିଜ ନିୟମ ଦେଇଛନ୍ତି। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଜିହ୍ବା ମଧ୍ୟ ଏହି ଦେବତା, ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କର ଗୁଣ ବ୍ରଣନ କରିପାରିବ ନାହିଁ। ତିନି ଅସ୍ଥି, ଖପର, ଅସ୍ଥିଚାର ଏବଂ ଶ୍ମଶାନରେ ବସୁଥିବା ସର୍ପମାନେ ତାଙ୍କର ଗହଣା।" "ଭୂତ, ପିଶାଚ, ଗୁହ୍ୟକ ଏବଂ ଦିଗ୍ରକ୍ଷକ ତିନି ତିନି ନିଜ ରଚନା, ବ୍ୟବସ୍ଥା ଓ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି। ରୁଦ୍ରଙ୍କର କୃପାରେ ଇନ୍ଦ୍ର ସ୍ୱର୍ଗ ପାଇଲେ; ଯଦି ରୁଦ୍ର ଦେବତା, ଯଦି ଶିବ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ—" "ଏହି ତଥ୍ୟର ଶତ୍ୟରେ, ଯଦି ମୋର କିଛି ତପସ୍ୟା ଅଛି କିମ୍ବା ନିଜ କର୍ମ ରହିଛି, ଶଙ୍କର ଆପଣଙ୍କର ଯଜ୍ଞ ନଷ୍ଟ କରନ୍ତୁ। ଯଦି ମୋର କର୍ମର ଫଳ ଦ୍ୱାରା ଆପଣଙ୍କର ଯଜ୍ଞ ନଷ୍ଟ ହେବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ, ଯଦି ମୁଁ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପ୍ରିୟ, ତେବେ ପ୍ରଭୁ ମୋତେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।" "ଏହି ତଥ୍ୟର ଶତ୍ୟରେ, ଆପଣଙ୍କର ଅହଂକାର ଶେଷ ହେଉ।" ଏପରେ ସତୀ ନିଜ ଶରୀରର ଶକ୍ତିରେ ଯୋଗସାଧନାରେ ଲୀନ ହେଲେ। ସେ ଦେବ, ଅସୁର, ନାଗମାନେ ସହିତ ନିଜକୁ ଦହି ଦେଲେ। ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଗୁହ୍ୟକମାନେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "ଏହି କ’ଣ?" ତାଙ୍କର ଶରୀର କ୍ରୋଧରେ ଗଙ୍ଗା କୂଳରେ ପଡ଼ିଗଲା; ଏହି ପୂବ ତୀରର ପବିତ୍ର ସ୍ଥଳୀ ସଉନକ ଭାବେ ପରିଚିତ। ରୁଦ୍ର ଏହି ଖବର ଶୁଣି ଗଭୀର ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଲେ, ଦେବମାନେ ସମ୍ମୁଖରେ ଯଜ୍ଞ ନଷ୍ଟ କରିବାକୁ ଦୃଢ଼ ହେଲେ। ଗଣ, ଗ୍ରହ, ବିନାୟକ, ଭୂତ, ପିଶାଚମାନେ ଦକ୍ଷଙ୍କର ଯଜ୍ଞ ନଷ୍ଟ କରିବାକୁ ଆଜ୍ଞା ଦେଲେ। ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ଯଜ୍ଞକୁ ନଷ୍ଟ କରି ଦକ୍ଷକୁ ନିରୁତ୍ସାହ ଓ ନିଷ୍କ୍ରିୟ କରିଦେଲେ। ଦକ୍ଷ, କମ୍ପିତ ହୋଇ, ପିନାକିନ ଦେବଙ୍କୁ କହିଲେ, "ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଚିହ୍ନି ନଥିଲି, ଦେବମାନେର ଶ୍ରେଷ୍ଠ।" "ଆପଣ ଏହି ଜଗତର ପରମେଶ୍ୱର; ସମସ୍ତ ଦେବତା ଆପଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବିଜିତ। ଦୟା କରନ୍ତୁ, ମହାଦେବ, ନିଜ ସମସ୍ତ ଦଳକୁ ଅପସାରଣ କରନ୍ତୁ।" "ବିଭିନ୍ନ ଭୟଙ୍କର ଆକାରର ଦଳ, ବିଭିନ୍ନ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ, ବହୁ ମୁଖ ଓ ଦାନ୍ତ, ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି। ବହୁ ସର୍ପଙ୍କ ଦଂଶ ଦ୍ୱାରା ଜଟା ଶୋଭିତ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଅହଂକାରୀ, ଭୟଙ୍କର, ନାଶକ ଶକ୍ତିରେ ଦ୍ରୂତ।" "ଇଚ୍ଛାମତେ ଆକାର ନେଇପାରିବା, କିଛି ଅପରୂପ, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛାରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଭୟଙ୍କର, ଯୋଗୀ, ଯୋଗର ଅଧିପତି।" "ବିକଳ ଜଟା, ଦୀର୍ଘ କେଶ, ଭୟଙ୍କର ମୁଖ, ଦୀଘଳ ଦାନ୍ତ, ହାତୀ ଓ ସିଂହର ଶକ୍ତି ଦେଖାଉଛନ୍ତି।" "କିଛି ମଦ ପିଇ ଦୀପର ପ୍ରଭା ଭଳି ଚମକୁଛନ୍ତି, ବିଭିନ୍ନ ଭୂଷାରେ ପରିଧାନ, ଶାନ୍ତ ଓ ବିକଳ, ହାତୀର ଭଳି।" "ମୃଗ, ବାଘ, ସିଂହର ଭଳି ଦହାଡ଼ି, ବାଘ ଓ ଭାଲୁ ଚର୍ମ ପରିଧାନ, ସର୍ପର ମାଳା ଓ କଙ୍କଣ, ସର୍ପର ଉପବୀତ।" "ତ୍ରିଶୂଳ, ଖଡ଼, ବଣ, କୁଟାର, ଶୁଳ, ବଜ୍ର, ଗଦା, ମୁସଳ, କାଳଦଣ୍ଡ ଓ ଅନ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ।" "ଅଜୟ ଗଣପତିମାନେ ଦ୍ୱାରା ଉପରିବା, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଗ୍ରହମାନେ ଭଳି, ଦେବମାନେର ଦେବ, ମହାଦେବ, ଯଜ୍ଞ ନଷ୍ଟ ହେଲା ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପହଞ୍ଚିଲା।" "ମୁଁ ମୃଗ ଆକାର ନେଇ ଭୟଭୀତ, ଶଙ୍କର, ଶଙ୍ଖ ଧାରଣ କରିଥିବା ଦେବତା, ସେହି ସହଚର ଓ ସନନ୍ଦନ ସହିତ ନମସ୍କାର।" "ବୃଷଭ ଉପରେ ବସିଥିବା, ସୋମ, ଯଜ୍ଞ ଶେଷ କରିଥିବା, ଦିଗ୍ଚର୍ମ ପରିଧାନ, ତୀବ୍ର ଚମକର ଦେବତାକୁ ନମସ୍କାର।" "ବ୍ରହ୍ମା, ବ୍ରହ୍ମାର ଶରୀର, ବ୍ରହ୍ମାର ଉପାସ୍ୟ, ଅପରିମିତ, ପାହାଡ଼ର ନାୟକ, ଦେବମାନେର ନାୟକ, ପରମେଶ୍ୱରକୁ ଉନାନ୍ତ ନମସ୍କାର।" "ରୁଦ୍ର, ବଜ୍ରର ନିବାରକ, ଶିବ, ଭୂତ, ଦେବ-ଅସୁରର ନାୟକ, ତପସ୍ୱୀଙ୍କର ନାୟକକୁ ନମସ୍କାର।" "ଧୂମ୍ର ଓ ଭୟଙ୍କର, ବିକଳ, ଯଜ୍ଞୀ, ଭୟଙ୍କର ଆକାର, ବିକଳ ଚକ୍ଷୁ, ଅଶୁଭ ଚକ୍ଷୁ, ହଜାର ଚକ୍ଷୁକୁ ନମସ୍କାର।" "ଖପରଧାରୀ, ଭୟଙ୍କର ଖପରଧାରୀ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗଦାଧାରୀ, ହୋମ ଆକାର, ଅନ୍ନଗ୍ରାହୀ, ସମସ୍ତ ନାଶକୁ ନମସ୍କାର।" "ଭକ୍ତମାନେ ପ୍ରତି ଦୟାଳୁ, ରୁଦ୍ର ଶ୍ଳୋକରେ ପ୍ରଶଂସିତ, ବିକଳ, ଶୁଭ, ଶତ ଆକାର ନିର୍ମାତାକୁ ନମସ୍କାର।" "ପଞ୍ଚମୁଖୀ, ଶୁଭମୁଖୀ, ଚନ୍ଦ୍ରମୁଖୀକୁ ପୁନପୁନ ନମସ୍କାର; ଦାନଦାତା, ଦାନଯୋଗ୍ୟ, କଚ୍ଛପ, ମୃଗକୁ ନମସ୍କାର।" "ଖେଳି ଶୋଭିତ ଜଟା, କମଣ୍ଡଳୁ ଧାରଣକାରୀ, ବିଶ୍ୱନାମା, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ, ଜଗଦ୍ନାୟକକୁ ଉନାନ୍ତ ନମସ୍କାର।" "ତ୍ରିନେତ୍ର, ତ୍ରିପୁର ନାଶକ, ଦେହ-ମନ-ବାଣୀର ଭକ୍ତିରେ ଆଶ୍ରୟୀଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପ୍ରାର୍ଥନା।" ଏପରେ, ଦକ୍ଷ ଦେବଙ୍କୁ ଏହି ଦିବ୍ୟ ସ୍ତୁତିରେ ପୂଜିଲେ, ଭୟଭୀତ ଶରୀରରେ। "ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞର ସମସ୍ତ ଫଳ ଦେଇଛି, ପ୍ରଜାପତି; ଆପଣ ଉଚ୍ଚତମ ଫଳ ପାଇବେ, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହେବ।