ସମସ୍ତ ଆମନ୍ତ୍ରିତ ଅତିଥିମାନେ ଏବଂ ଯାହାଙ୍କୁ ପରାମର୍ଶ ଦିଆଯାଇଥିଲା, ସେମାନଙ୍କୁ ଆଦର ଦିଆଯାଇଛି; କିନ୍ତୁ ମୋ ପତି ଏଠାରେ ଆସିନାହାନ୍ତି। ତାଙ୍କ ବିନା, ଏହି ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ମୋତେ ଶୂନ୍ୟ ଲାଗୁଛି; ମୁଁ ଭାବୁଛି, ବାସ୍ତବରେ ଆପଣ ମୋ ପତିଙ୍କୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରିନାହାନ୍ତି। ନିଶ୍ଚୟ ତାଙ୍କୁ ଆପଣ ଭୁଲିଯିବା ଦ୍ୱାରା ଏହି ହେଇଛି; ଦୟାକରି ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ମୋତେ କହନ୍ତୁ। ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଦକ୍ଷ, ଚରାଚର ଜଗତର ନାୟକ, ତାଙ୍କ ପତି ପ୍ରତି ଜଣାଇଥିବା ଅତିରିକ୍ତ ସ୍ନେହରେ ଏବଂ ନିଜ ପ୍ରାଣଠାରୁ ବେଶି ଭଲପାଇଥିବା ନୀତିମତୀ, ପତିନିଷ୍ଠା ସତୀଙ୍କୁ କୋଳରେ ବସାଇଲେ। ଏହି ଶୁଭ ଶାଳୀ, ପତିଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ଏବଂ ପ୍ରେମରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ଅତି ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ସତୀଙ୍କୁ ଦକ୍ଷ ଗମ୍ଭୀର ସ୍ୱରରେ କହିଲେ: “ମୁଁ ସତ୍ୟ କଥା କହୁଛି, ଶୁଣ। ତୁମ ପତି କିଏ ଆଜି ଏଠାରେ ଆମନ୍ତ୍ରିତ ହେଇନାହାନ୍ତି, ତାହାର କାରଣ ହେଉଛି: ସେ ଏକ କପାଳପାତ୍ର ଧାରଣ କରନ୍ତି, ଚର୍ମ ପିନ୍ଧନ୍ତି, ଦେହରେ ଭସ୍ମ ଲଗାଇଥାନ୍ତି, ତ୍ରିଶୂଳ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ମୁଣ୍ଡ ମୁଣ୍ଡାଇ ନିଅ, ନଗ୍ନ ଅବସ୍ଥାରେ ରହନ୍ତି, ସମାନ୍ତା ଶ୍ମଶାନରେ ଆନନ୍ଦ ପାଆନ୍ତି, ସଦା ଭସ୍ମ ଲଗାନ୍ତି, ବାଘ ଚର୍ମ ପିନ୍ଧନ୍ତି, ହାତୀ ଚର୍ମରେ ଭୂଷିତ, ମୁଣ୍ଡମାଳା ପିନ୍ଧିଥାନ୍ତି, ହାତରେ ଦଣ୍ଡ ରଖିଥାନ୍ତି, ଗାଏର ନାଡ଼ିକୁ କମରେ ବାନ୍ଧିଥାନ୍ତି, ଅସ୍ଥିର ଅଙ୍ଗୁଳିରେ ଅସ୍ଥି ମୁଦ୍ରା, ବାସୁକି ନାଗ ଯଜ୍ଞସୂତ୍ର ଭାବରେ ପିନ୍ଧିଥାନ୍ତି। ଏହି ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଧାରଣ କରି, ସେ ପୃଥିବୀରେ ଘୂରିବା କରନ୍ତି; ତାଙ୍କ ସହଚରମାନେ ନଗ୍ନ, ପିଶାଚ ଏବଂ ଅନେକ ଭୂତ-ପ୍ରେତ। ସେ ତିନି ଚକ୍ଷୁ, ତ୍ରିଶୂଳ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ଗୀତ ଓ ନୃତ୍ୟରେ ଆନନ୍ଦ ପାଆନ୍ତି; ତୁମ ପତି ସଦା ଏପରି ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି। ସେ ମୋ ପାଇଁ ଲଜ୍ଜାର କାରଣ ହେବେ; କିପରି ସେ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେବେ? ତାଙ୍କ ପୋଷାକ କୌଣସି ଘର ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ। ଏହି ଦୋଷଗୁଡିକ ଦ୍ୱାରା ଏବଂ ଜଗତରେ ଲଜ୍ଜାରୁ, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଆମନ୍ତ୍ରିତ କରିନାହିଁ, ମୋ ଝିଅ। କିନ୍ତୁ ଏହି ଯଜ୍ଞ ଶେଷ ହେବା ପରେ, ତୁମ ସହିତ ପୂଜା କରି, ତୁମ ପତି, ତିନି ଚକ୍ଷୁ ବିଶ୍ୱନାଥଙ୍କୁ ଏଠାରେ ଆଣିବି। ସେଠାରେ ତାଙ୍କୁ ତିନି ଲୋକରୁ ବେଶି ଆଦର ଦେଇ ପୂଜା କରିବି; ଏହି ମୋ ଲଜ୍ଜାର ପ୍ରମୁଖ କାରଣ ତୁମକୁ କହିଦିଏ। ଏହି ଉପରେ ତୁମେ କ୍ରୋଧିତ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜଣଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଅଂଶ ମିଳେ। ପୂର୍ବଜନ୍ମର କୌଣସି ଭଲ ବା ମନ୍ଦ କାର୍ଯ୍ୟ ହେଲା, ଏହି ଜନ୍ମରେ ତାହାର ଫଳ ତୁମେ ଅନୁଭବ କରୁଛ। ଦୁଃଖିତ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ପୂର୍ବ କର୍ମର ଫଳ ଗ୍ରହଣ କର। ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଜନରେ ଉନ୍ନତି ଦେଖିଲେ, ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ, ଆକର୍ଷଣ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭୂଷଣ ଦେଖିଲେ—ଉତ୍ତମ ବଂଶ, ଉତ୍ତମ ଜନ୍ମ, ଅତି ସୁନ୍ଦର ରୂପ—ଏହି ସମସ୍ତ ଭଲ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଲୋକ ପାଇଥାନ୍ତି, ଓ ନୀତିମତୀ। ତୁମେ ନିଜକୁ ଦୋଷ ଦିଅନାହିଁ; ଭାଗ୍ୟ ଯେପରି ଆସେ, ତେପରି ମିଳେ। ଭାଗ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଯାହା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ, ତାହା କିଏ ଦେଇପାରିବ? ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ମୂର୍ଖ, ଜ୍ଞାନୀ—କିଏ ଏହି ଭାଗ୍ୟକୁ ବଦଳାଇପାରିବ? ଜ୍ଞାନ ଓ ଶକ୍ତି ଦୁଇଟି ମଧ୍ୟ ପୂର୍ବ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଆସେ। ଏହି ଦେବମାନେ ତାଙ୍କର ପୂର୍ବ କର୍ମ ଓ ତପସ୍ଵାଦ୍ୱାରା ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଦିନ ରେ ଶ୍ରୀରେ ରହିଛନ୍ତି। ତାଙ୍କୁ ଯେତେ ଉପାଧି ମିଳିଛି, ସେମାନେ ତାହାର ଫଳ ଉପଭୋଗ କରୁଛନ୍ତି। ଦକ୍ଷ ଏପରି କହିବା ପରେ, ସତୀ ଭିଷ୍ମ ପ୍ରତି କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ; ତାଙ୍କ ପିତାକୁ ଦୋଷ ଦେଇ, ରାଗରେ ଲାଲ ଚକ୍ଷୁ କରି କହିଲେ: “ଠିକ୍ କହିଲେ, ପିତା, ଯେଉଁପରି ଆପଣ ମୋ ସମ୍ମୁଖରେ କହିଛନ୍ତି। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଲୋକ ଯେଉଁଠି ଉନ୍ନତି ଲାଭ କରିଥାନ୍ତି, ତାହା ପୂର୍ବ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା; ଜନ୍ମ ଓ ଉପଭୋଗ ମଧ୍ୟ ପୂର୍ବ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ହୁଏ। ଏହି ଭାବେ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ନାୟକ, ଶ୍ରେଷ୍ଠଜ୍ଞ, ସମସ୍ତ ଜୀବ ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାନ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଜିଭ ମଧ୍ୟ ଏହି ଦେବ, ପରମେଶ୍ୱର ଶିବଙ୍କ ଗୁଣ ବର୍ଣ୍ଣନ କରିପାରିବ ନାହିଁ, ତାଙ୍କର ମହିମା କହିପାରିବ ନାହିଁ। ଭସ୍ମ, ଅସ୍ଥି, କପାଳ, ଶ୍ମଶାନରେ ବାସ, ବାସୁକି ନାଗ ଓ ଅନ୍ୟ ଅଭୂଷଣ—ସେମାନେ ତାଙ୍କର ଭୂଷଣ। ଭୂତ, ପିଶାଚ, ଗୁହ୍ୟକ ଏବଂ ଦେବମାନେ—ସେ ସମସ୍ତ ଦିଗର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ବ୍ୟବସ୍ଥାପକ ଓ ରକ୍ଷକ। ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଦୟାରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଶ୍ୱର୍ଗ ପାଇଛନ୍ତି; ଯଦି ରୁଦ୍ର ଦେବ, ଯଦି ଶିବ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ—ଏହି ସତ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଶଙ୍କର ଆପଣଙ୍କ ଯଜ୍ଞକୁ ନାଶ କରନ୍ତୁ—ଯଦି ମୋର କୌଣସି ତପସ୍ଵା ଅଛି, କିମ୍ବା ଏକ କର୍ମ କରିଛି। ଏହି ଧର୍ମର ଫଳ ଦ୍ୱାରା, ଆପଣଙ୍କ ଯଜ୍ଞ ନାଶ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ—ଯଦି ମୁଁ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ଯଦି ସେ ମୋତେ ରକ୍ଷିବେ। ଏହି ସତ୍ୟ ଦ୍ୱାରା, ଆପଣଙ୍କ ଅଭିମାନ ଶେଷ ହେଉ।" ଏପରି କହି, ସତୀ ନିଜ ଶରୀରର ଶକ୍ତିରେ ଯୋଗ ଧ୍ୟାନରେ ଲୀନ ହେଲେ; ତାଙ୍କ ଶରୀର ଦେବ, ଅସୁର, ନାଗମାନେ ସହିତ ଜଳିଗଲା। ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଗୁହ୍ୟକମାନେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: “ଏହି କ’ଣ?” ତାଙ୍କ ଶରୀର, ରାଗରେ ଛାଡ଼ିଦିଆଯିବା, ଗଙ୍ଗାର ପଶ୍ଚିମ କୂଳରେ ପଡିଗଲା; ସେଠି ସ୍ଥାନକୁ ସୌନକ ନାମରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଏ। ଏହି ଦୁଃଖଦ ଖବର ଶୁଣି, ରୁଦ୍ର ଗଭୀର ବିଷାଦରେ ଡୁବିଗଲେ। ଦେବମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ, ଯଜ୍ଞକୁ ନାଶ କରିବାର ନିଶ୍ଚୟ କଲେ। ଅସଂଖ୍ୟ ଗଣ, ଗ୍ରହ, ବିନାୟକ, ଭୂତ, ପିଶାଚ ଏବଂ ଦେବମାନଙ୍କୁ ଦକ୍ଷଙ୍କ ଯଜ୍ଞକୁ ନାଶ କରିବା ପାଇଁ ଦିଆଗଲା। ସେମାନେ ଯଜ୍ଞସ୍ଥଳୀକୁ ଯାଇ, ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ପରାଜିତ ହେଲେ, ଯଜ୍ଞ ନଷ୍ଟ ହେଲା, ଦକ୍ଷ ନିର୍ବଳ ଏବଂ ନିର୍ଜୀବ ହେଲେ। ତାପରେ, ଭୟରେ କମ୍ପିତ ଦକ୍ଷ, ଦେବଦେବ ପିନାକୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି କହିଲେ: “ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଜାଣିନଥିଲି, ଦେବମାନଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ। ଆପଣ ଏହି ବିଶ୍ୱର ପରମେଶ୍ୱର; ସମସ୍ତ ଦେବ ଆପଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରାଜିତ। ଦୟା କରନ୍ତୁ, ମହାପ୍ରଭୁ, ଏବଂ ତୁମ ଗଣମାନେକୁ ଅପସାରଣ କରନ୍ତୁ।