ଭୀମଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ, ହରି ଅନ୍ୟ ଦିଗରେ ଚାଲିଗଲେ । ତାଙ୍କର ଏକ ଶଙ୍କା ଥିଲା, ଏମିତି କିଛି ଅନୁଚିତ ଘଟିଥିବା ସମ୍ଭାବନା ଅଛି । ତେଣୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ଭାବରେ ଶୀଘ୍ର ଦୁଧ ଏସମୁଦ୍ରକୁ ଯାଇପହଞ୍ଚିଲେ । ସେଠି, ରାହୁ ଶଂକରଙ୍କ ଦୀପ୍ତିମାନ ମହଳକୁ ଦେଖି, ଆଶ୍ଚର୍ୟରେ ନିଜ ପ୍ରତିବିମ୍ବକୁ ଦେଖିଲେ । ସେ ଆଶ୍ଚର୍ୟରେ ପଚାରିଲେ, “ଏହା କ’ଣ ?” ରାହୁ ମହଳକୁ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କିନ୍ତୁ ଦ୍ୱାରରେ ଦ୍ୱାରପାଳ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଥିଲେ । ସେ ଚେଷ୍ଟା କଲେ ମଧ୍ୟ, ଦ୍ୱାରପାଳ ତାଙ୍କୁ ଅନୁମତି ଦେଲେ ନାହିଁ, ଅସ୍ତ୍ର ଉଠାଇ ଦେଖାଇଲେ । ନନ୍ଦୀ ଦ୍ୱାରପାଳମାନେକୁ ଅଟକାଇ, ଚନ୍ଦ୍ରକୁ କାମୁଡ଼ିବା ରାହୁକୁ ପଚାରିଲେ, “ତୁମେ କେ ? କାହିଁକି ଏଠିକୁ ଆସିଛ ? କ’ଣ କାମ ନେଇଛ ? ଏଠିର ଭୟଙ୍କର ଦ୍ୱାରପାଳମାନେ ତୁମକୁ ମାରିବା ପୂର୍ବରୁ ତୁମର କାମ କହ ।” ରାହୁ କହିଲେ, “ମୁଁ ଜଲନ୍ଧରଙ୍କ ଦୂତ । ମୋତେ ଶିବଙ୍କ ପାଖକୁ ନେଇଯାଉ । ଦ୍ୱାରପାଳ, ଅନ୍ୟ କିଛି କହିବା ଦରକାର ନାହିଁ, ଏହି ମହାରାଜଙ୍କ କାମ ଆସିଛି ।” ଦୂତଙ୍କ ଉକ୍ତି ଶୁଣି, ନନ୍ଦୀ ନୀଳ ଏବଂ ଲାଲ୍ ରଙ୍ଗରେ ଦେଖାଗଲେ । ସେ ଶଂକରଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ, ଶିବଙ୍କ ପାଖରେ ଭକ୍ତିରେ ନମସ୍କାର କରି, ଏହିପରି କହିଲେ, “ମହାରାଜ, ସିଂହିକାପୁତ୍ର ଦ୍ୱାରରେ ଅଛି, କାମ ନେଇଛି । ଆପଣ ଚାହିଁଲେ ଯିଅ କିମ୍ବା ଆସିବ, ଆପଣଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅନୁଯାୟୀ ।” ନନ୍ଦୀଙ୍କ ଉକ୍ତି ଶୁଣି, ମହେଶ୍ୱର ଅନ୍ତଃପୁରରେ ଶୁଇଥିବା ଦେବୀଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ସହଯାତିମାନେ ସହ ଦୂରେ ପଠାଇଦେଲେ । ତା’ପରେ ଦ୍ୱାରପାଳକୁ କହିଲେ, “ନନ୍ଦୀ, ଦୂତକୁ ଭିତରକୁ ନେଇଆ ।” ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନନ୍ଦୀ ଦୂତକୁ ହାତଧରି ଭିତରକୁ ନେଇଗଲେ । ଏହିପରି, ଦୂତକୁ ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନେଇ, ଶଂଭୁଙ୍କୁ ଦେଖାଇଲେ । ରାହୁ ଦେଖିଲେ, ଜଟାଧାରୀ, କଳା ରଙ୍ଗରେ ଶିବ ଉପସ୍ଥିତ । ପଞ୍ଚମୁଖୀ, ଦଶବାହୁ, ସର୍ପ ଯଜ୍ଞସୂତ୍ର ଧାରଣ କରିଥିବା, ଦେବୀ ବିନା, ଚନ୍ଦ୍ରକଳା ମୁଣ୍ଡରେ ଶୋଭା ପାଉଛି । ଗଭୀର ଶ୍ୱାସପ୍ରଶ୍ୱାସ, ପ୍ରମଥଗଣ ଦେବମାନେ ଉପସ୍ଥିତ, ଦେବମାନଙ୍କ ମାଧ୍ୟରେ ପୂଜିତ । ଦୂତ ଆସି, ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଉଭେଇଛି ଦେଖି, ଶଂଭୁ କହିଲେ, “କହ ।” ତେଣୁ ରାହୁ କହିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ । ରାହୁ କହିଲେ, “ଓ ଦେବ, ମୁଁ ଜଲନ୍ଧରଙ୍କ ଦୂତ ଭାବେ ଆସିଛି । ତାଙ୍କ ଦୂତି ଶୁଣି, ଶୀଘ୍ର କାର୍ଯ୍ୟ କର । ଓ ପାର୍ବତୀପତି, ଆପଣ ତପସ୍ୱୀ, ଗୁଣ ବିନା, ଧର୍ମ ବିନା; ଆପଣଙ୍କ ପିତା ମାତା ନାହିଁ, ନା ବଂଶ, ନା କୁଳ । ଜଲନ୍ଧର ତିନି ଲୋକ ଉପଭୋଗ କରୁଛନ୍ତି; ଆପଣ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଅଧିନ, ତେଣୁ ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅନୁଯାୟୀ କାର୍ଯ୍ୟ କର । ଆପଣ ଏତିକି ପୁରାତନ, ରତିଶୀଳ, ବୃଷଭାରୋହୀ ହେଲେ କିପରି ଆପଣଙ୍କ ଦୁଇ ପୁଅ—ସ୍କନ୍ଦ ଓ ବିନାୟକ—ଏଠିକୁ ଆସିଛନ୍ତି ?” ଏ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ଦେବାଦିଦେବ ନି:ଶବ୍ଦ ହୋଇ, ଅଙ୍ଗ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ହାତରେ ଚିହ୍ନ କରି, ଭାସୁକି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ । ତା’ପରେ ହେରମ୍ବଙ୍କ ମୂଷକ ଭାଣ୍ଡ ରେ ପଛ ଚିହ୍ନ ସର୍ପ ଧରିଦେଲା; ନିଜ ପାଖ ଧରା ଦେଖି, ମୂଷକ ଚିତ୍କାର କଲା—“ଛାଡ଼ ! ଛାଡ଼ !” ଏହି ସମୟରେ, ସ୍କନ୍ଦଙ୍କ ମୂଷକ ଭାଣ୍ଡ ଉତ୍ତେଜିତ ହୋଇ, ତା’ର ଚିତ୍କାର ଶୁଣି, ଭୟରେ ଭାସୁକି ମୂଷକର ପଛ ଚିହ୍ନ ଛାଡ଼ିଦେଲା । ତା’ପରେ ଶିବଙ୍କ ଶରୀରରେ ଚଡ଼ି, ଗଳାକୁ ଚାପି ରହିଲା; ତା’ର ଶ୍ୱାସରୁ ଅଗ୍ନି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା । ତା’ର ତାପରେ, ଜଟାରେ ବସିଥିବା ଚନ୍ଦ୍ରକଳା ଆର୍ଦ୍ର ହେଲା, ଶିବଙ୍କ ଶରୀର ଜଳରେ ଭିଜିଗଲା । ଚନ୍ଦ୍ରର ଅମୃତ ଧାରାରେ, ମାଳା ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଶିବଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ରକ୍ଷକମାନେ ଉପରେ ଶୋଭିଲା, ଏବଂ ସେମାନେ ପୁନଃ ଜୀବନ୍ତ ହେଲେ । ସେମାନେ ଆଗରୁ ଶିକ୍ଷିଥିବା ଯୋଗ ଶାସ୍ତ୍ର ଓ ଦେବବିଧିର ଅନୁକ୍ରମଣୀ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ; ଏକାଉଁ ଅନ୍ୟ ଜଣେ ଶିକ୍ଷିଥିବା କଥା ଶୁଣି, ମୁଣ୍ଡମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବିବାଦ ଆରମ୍ଭ ହେଲା । “ମୁଁ ପ୍ରଥମ, ମୁଁ ଆଦି, ମୁଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶ୍ରେଷ୍ଠର ଉପରେ; ମୁଁ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ମୁଁ ପାଳକ”—ଏପରି ସେମାନେ ଉତ୍ସାହରେ ଏକାଉଁ ଅନ୍ୟ ଜଣେ ମଧ୍ୟରେ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ କଲେ । ସେମାନେ ଦୁଃଖ କଲେ—“ଏହି ବସ୍ତୁଗୁଡ଼ିକୁ ମୁଁ ଦେଇନି, ଉପଭୋଗ କରିନି, ଅର୍ପଣ କରିନି; ଲୋଭରେ ମନ ଆକ୍ରାନ୍ତ, ବ୍ରହ୍ମାକୁ ଧନ ଦିଅନି ।” ଏହିପରି, ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଜଟାରୁ ଏକ ମହା ଦୂତ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ—ତିନିମୁଖ, ତିନିପା, ତିନିପଛ, ସାତହାତ । ସେ ତାବା ଜଟାଧାରୀ, କିର୍ତିମୁଖ ନାମରେ ପରିଚିତ । ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, କପାଳମାଳା ଭୟରେ ନି:ସ୍ପନ୍ଦ ହୋଇଗଲା । କିର୍ତିମୁଖ ତାଙ୍କ ସହଯାତିମାନେ ସହ ଶିବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ଅତି ଭୁକ୍ତ ଅବସ୍ଥାରେ କହିଲେ । ଶଂକର କହିଲେ, “ଯୁଦ୍ଧରେ ହତ ହୋଇଥିବାମାନେକୁ ଖାଇଦେ ।” କିର୍ତିମୁଖ ଚିନ୍ତା କଲେ, ଯୁଦ୍ଧ କୌଣସି ନାହିଁ, ହତ ମିଳିଲେ ନାହିଁ । ତେଣୁ ବ୍ରହ୍ମାକୁ ଖାଇବାକୁ ଆଗ୍ରହ କଲେ, କିନ୍ତୁ ଶଂକର ଅଟକାଇଦେଲେ । ତେଣୁ କିର୍ତିମୁଖ ନିଜ ଦେହକୁ ଏକାଉଁ ଏକାଉଁ ଖାଇଦେଲେ । ଅତ୍ୟଧିକ ଭୁକ୍ତ ଓ ସମସ୍ତଠାରେ ନିଷ୍ଠିତ, ଏହି ଦୂତର ଶୌର୍ୟ ଓ ଭକ୍ତି ଦେଖି, ପ୍ରଭୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ କହିଲେ, “ମୋ ମନ୍ଦିରରେ ସଦା ବସିଥିବା; ଯେଉଁ ମନ୍ଦିରରେ ତୁମର ସ୍ମୃତି ନାହିଁ, ସେ ଶୀଘ୍ର ନିପତିବେ ।” ଏପରି କହି, କିର୍ତିମୁଖ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ; ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଦେବମାନେ ଶଂଭୁଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଫୁଲ ବର୍ଷା କଲେ । ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀଙ୍କ ସଭାରେ ଏତେ ଆଶ୍ଚର୍ୟ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ସ୍ୱର୍ଭାନୁ ଆଶ୍ଚର୍ୟରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପୁନଃ ପଚାରିଲେ, “ଭବ, ଯୋଗୀମାନେ ଯେଉଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଆରାଧନା କରନ୍ତି, ଆପଣ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ, ମନ ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଆପଣକୁ କିପରି ସ୍ପର୍ଶ କରନ୍ତି ? ଆପଣ ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନେରେ ପୂଜିତ, କିନ୍ତୁ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଭୋଗ୍ୟ ଆପଣକୁ କିପରି ପହଞ୍ଚିବେ ?” “ବ୍ରହ୍ମା ଆଦି ଦିଗପାଳମାନେ ଆପଣଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି, ଦେବ, କିନ୍ତୁ ଆପଣ କାହାକୁ ଦେଖନ୍ତି ନାହିଁ, କାହାକୁ ପୂଜନ୍ତି ନାହିଁ ।” “ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ ଜଗତରେ ଭିକ୍ଷା ମାଗିବାରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କିପରି ? ଆପଣ ଗୌରୀଙ୍କୁ ଗୁପ୍ତ କରିଛନ୍ତି, ଯୋଗୀମାନେର ପ୍ରଭୁ—ତାଙ୍କୁ ମୋତେ ଦିଅ ।” “ଏବେ ଆପଣଙ୍କ ପୁଅ ସ୍କନ୍ଦ ଓ ଲମ୍ବୋଦର ସହିତ ଭିକ୍ଷାପାତ୍ର ନେଇ, ଘର ଘର ଘୁଞ୍ଚିବାକୁ ଯାଉ ।