ପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କ ମୁଖରୁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଜନ୍ମ ନେଲେ; ଆପଣଙ୍କୁ ଠାରୁ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ; ଆପଣଙ୍କ ଜଂଘାରୁ ବୈଶ୍ୟମାନେ ଓ ଆପଣଙ୍କ ପାଦ ଠାରୁ ଶୂଦ୍ରମାନେ ଉଦ୍ଭବ ହେଲେ। ଆପଣଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ଠାରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ, କାନ ଠାରୁ ଚନ୍ଦ୍ର, ମନ ଠାରୁ ବାୟୁ ଓ ମୁଖରୁ ଅଗ୍ନି ଜନ୍ମ ନେଲା। ଆପଣଙ୍କ ନାଭିରୁ ଆକାଶ ଓ ମୁଣ୍ଡ ଠାରୁ ସ୍ୱର୍ଗ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା; କାନ ଠାରୁ ଦିଗ୍ବଳୟ, ପାଦ ଠାରୁ ପୃଥିବୀ ଜନ୍ମ ନେଲା; ସମସ୍ତ ଜଗତ ଆପଣଙ୍କୁ ଠାରୁ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା। ଯେପରି ବଡ଼ ବଟବୃକ୍ଷ ଏକ ଛୋଟ ଗୁଟିକା ଭିତରେ ଗୁପ୍ତ ଅଛି, ସେପରି ଆପଣ ଏହି ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ମୂଳ ଅଟୁଟ ସ୍ରୋତ ଭାବେ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱକୁ ସୃଷ୍ଟି କରିଛନ୍ତି। ବଟବୃକ୍ଷ ଗୁଟିକାରୁ ଅଙ୍କୁର ହୋଇ ବିସ୍ତାର ପାଏ, ସେପରି ଏହି ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ଆପଣଙ୍କ ସୃଷ୍ଟିରୁ ବିସ୍ତାରିତ ହେଉଛି। ଯେପରି କଦଳୀ ଗଛର ଚାମ୍ୱା ଓ ପତ୍ର ବିନା ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ, ସେପରି ଏହି ବିଶ୍ୱ ଆପଣ ବିନା ଅଲଗା ନୁହେଁ। ଏହି ଆନନ୍ଦମୟ ଶକ୍ତି ଆପଣ ଭିତରେ ଅଛି, ଏବଂ କେବଳ ଆପଣ ସହିତ ଏକତ୍ରିତ; ସେ ଆନନ୍ଦ ଓ ଦୁଃଖରେ ମିଶିଛି, କିନ୍ତୁ ଆପଣ ନିର୍ଗୁଣ ଅଟୁଟ ଅଟଳ ଅଟୁଟ ଅଛନ୍ତି। ନମସ୍କାର ଆପଣଙ୍କୁ—ଯିଏ ଏକା ଓ ବିଭିନ୍ନ ଭାବେ ଅଛନ୍ତି, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ସାର, ପ୍ରକୃତିର ମୂଳ ଏବଂ ପୁରୁଷ ସ୍ୱରୂପ ଜଗନ୍ନାୟକ। ଆପଣ ସମସ୍ତ ଜୀବରେ ବ୍ୟାପ୍ତ, ସମସ୍ତ ରୂପରେ ଅଛନ୍ତି, ସମସ୍ତ କିଛି ଆପଣଙ୍କୁ ଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ—ନମସ୍କାର ଆପଣଙ୍କୁ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଆତ୍ମା। ଆପଣ ସମସ୍ତଙ୍କ ଆତ୍ମା, ସମସ୍ତଙ୍କ ନାଥ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରାଣୀ ଭିତରେ ବସିଛନ୍ତି; ତେଣୁ ମୁଁ କଣ କହିବି? ଆପଣ ହୃଦୟର ଗୁପ୍ତ ଭାବକୁ ଜାଣନ୍ତି। ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ ମୋ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିଛନ୍ତି; ମୋର ତପସ୍ୟା ଫଳଦାୟକ ହୋଇଛି, କାରଣ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରିଛି, ହେ ଜଗନ୍ନାଥ। ଏବେ ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: "ମୋର ପୁତ୍ର, ତୁମ ତପସ୍ୟାର ଫଳ ହେଉଛି ମୋ ଦର୍ଶନ; ହେ ନାରଦ, ମୋ ସ୍ୱରୂପ ଦର୍ଶନ କେବେ ବ୍ୟର୍ଥ ନୁହେଁ। ତେଣୁ, ତୁମ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ଏକ ବର ଚାହିଁ; ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ଦର୍ଶନ ଦେଉଛି, ସମସ୍ତ କାମ ସିଦ୍ଧି ହୁଏ।" ନାରଦ କହିଲେ: "ପ୍ରଭୁ, ସମସ୍ତ ଭୂତମାତ୍ରଙ୍କ ନାୟକ, ଆପଣ ପ୍ରତ୍ୟେକ ହୃଦୟରେ ବସନ୍ତି; ମୋ ମନରେ ଯାହା ଇଚ୍ଛା ହେଉଛି, ସେ କ’ଣ ଆପଣଙ୍କୁ ଅଜଣା?" ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ କୃପାରେ ଆପଣଙ୍କ ତିଆରିଥିବା ସୃଷ୍ଟିକୁ ଦେଖିଛି; ଦେବ, ଋଷି, ଦାନବ ଦେଖି ମୋ ମନରେ ଅଜ୍ଞାତ ଜିଜ୍ଞାସା ଜନ୍ମ ନେଇଛି। ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: ବ୍ରହ୍ମା, ସ୍ୱର୍ଗର ଦେବତା, ନିଜ ପୁତ୍ର ନାରଦ ଉପରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ; ସେ ତାଙ୍କୁ ବର ଦେଲେ, ତାଙ୍କୁ ଋଷିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ ମାନ୍ୟତା ଦେଲେ। "ମୋର କୃପାରେ, କଳିଯୁଗରେ ତୁମେ ଲୀଳା କଥାରେ ଆସକ୍ତ ହେବ; ସ୍ୱର୍ଗ, ମୃତ୍ୟୁଲୋକ ଓ ପାତାଳରେ ତୁମର ଅବାଧ ଗତି ହେବ। ପବିତ୍ର ଉପବୀତ, ଯୋଗପଟା, ଛତା ଓ ବୀଣା ତୁମର ଅଲଙ୍କାର ହେବ, ହେ ନିର୍ମଳ। ବିଷ୍ଣୁ, ରୁଦ୍ର, ଇନ୍ଦ୍ର ନିକଟରେ, ଦ୍ୱୀପର ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ସଦା ସମ୍ମାନ ପାଇବ। ତୁମେ ମୋ ଦ୍ୱାରା ଶ୍ରେଣୀମାନଙ୍କ ଗୁରୁ ହେବ; ମୋ ପୁତ୍ର, ଯେପରି ଇଚ୍ଛା ରଖ, ସ୍ୱର୍ଗରେ ଦେବମାନେ ତୁମକୁ ସମ୍ମାନ କରିବେ।" ଏଠିଠାରେ, ଭୀଷ୍ମ ପଚାରିଲେ: "ହେ ପୁଣ୍ୟଶ୍ଳୋକ, ଡକ୍ଷ ପୁତ୍ରୀ ସତୀ କିପରି ତାଙ୍କ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କଲେ? ଏବଂ କିଏ ଦେଖିଲେ ଯେ, ରୁଦ୍ର କିପରି ଡକ୍ଷଙ୍କ ଯଜ୍ଞକୁ ବିନାଶ କଲେ? ମୋର ଜିଜ୍ଞାସା, ମହେଶ୍ୱର, ତ୍ରିପୁରାରି, କିପରି କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ?" ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: ଏକଥର, ଗଙ୍ଗା ଦ୍ୱାରରେ ଡକ୍ଷ ଏକ ବଡ଼ ଯଜ୍ଞ ଆରମ୍ଭ କଲେ; ସେଠାରେ ଦେବ, ଦାନବ, ପିତୃ ଓ ମହାର୍ଷିମାନେ ଏକଠା ହେଲେ। ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ଆନନ୍ଦରେ ଆସିଥିଲେ; ନାଗ, ଯକ୍ଷ, ସୁପର୍ଣ୍ଣ, ଔଷଧି ଓ ଉଦ୍ଭିଦମାନେ ମଧ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। କଶ୍ୟପ, ଆତ୍ରି, ପୁଲସ୍ତ୍ୟ, ପୁଲହ, କ୍ରତୁ, ପ୍ରଚେତସ, ଅଙ୍ଗିରାସ୍ ଓ ବସିଷ୍ଠ ମହାତପସ୍ବୀ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ। ସେଠାରେ ଏକ ସମତଳ ବେଦି ତିଆରି କରି, ଚାରିପ୍ରକାର ଅଗ୍ନି ସ୍ଥାପନ କରାଗଲା; ବସିଷ୍ଠ ହୋତା, ଅଙ୍ଗିରାସ୍ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଧ୍ୱର୍ୟୁ ହେଲେ। ବୃହସ୍ପତି ଉଦ୍ଗାତା, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ନାରଦ ମଧ୍ୟ ଯଜ୍ଞକ୍ରିୟାରେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ, ଅଗ୍ନି ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ହେଉଥିଲା। ସମସ୍ତ ବସୁ, ଦ୍ୱାଦଶ ଆଦିତ୍ୟ, ଦୁଇ ଅଶ୍ୱିନୀ, ମାରୁତ ଓ ଚୌଦ ମନୁମାନେ ମଧ୍ୟ ଆସିଥିଲେ। ଏପରି ଭାବେ ଯଜ୍ଞ ଚାଲିଥିଲା, ଅଗ୍ନିକୁ ହବି ଦିଆଯାଉଥିଲା, ଏଠାରେ ଅପାର ଭୋଜ୍ୟ ଓ ମଧୁର ପଦାର୍ଥ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା। ଦଶ ଯୋଜନ ଚାରିପାଖରେ ଭୂମି ଦେଖି ଏକ ବିଶାଳ ବେଦି ତିଆରି ହେଲା, ସମସ୍ତେ ଏକଠା ହେଲେ। ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ଶକ୍ରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଯଜ୍ଞରେ ଉପସ୍ଥିତ ଦେଖି, ସତୀ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ ଶବ୍ଦରେ କହିଲେ: "ଦେବତାମାନଙ୍କ ରାଜା ଶତକ୍ରତୁ ଏଇରାବତ ଉପରେ ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ଶଚୀ ସହିତ ଏଠାରେ ଆସିଛନ୍ତି। ଅଧର୍ମମାନଙ୍କୁ ଧର୍ମରେ ଶାସନ କରୁଥିବା ଦଣ୍ଡଧର ଦେବତା ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ଧୂମର୍ଣ୍ଣା ସହିତ ଏଠାରେ ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି। ଜଳଚରମାନଙ୍କ ନାଥ, ସମସ୍ତ ଲୋକର ସୃଷ୍ଟା ଭଗବାନ ବରୁଣ ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ଗୌରୀ ସହିତ ଏଠାରେ ନିବାସ କରିଛନ୍ତି। ଯକ୍ଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଭୁ, ବିଶ୍ରବାସ୍ ମୁନିର ପୁତ୍ର, ଧନର ଦେବତା ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ସହିତ ଏଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ। ସମସ୍ତ ଦେବମାନଙ୍କ ମୁଖ ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପେଟ ଯିଏ, ଯାହା ପାଇଁ ବେଦ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି, ସେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଯଜ୍ଞକୁ ଆସିଛନ୍ତି। ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ରାଜା ନିୃତି ଦିଗ୍ବଳୟ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ନିଯୁକ୍ତ, ସେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ସହିତ ଏଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିବା ପ୍ରାଣ, ଅପାନ, ବ୍ୟାନ, ଉଦାନ, ସମାନ ଏହି ଲୋକର ଜୀବନଦାତା ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଆସିଛନ୍ତି। ପ୍ରଜାପତି ଓ ବାୟୁ ଦେବତା, ଚାରିପାଖରେ ଉନଚାଳିଶି ଜଣ ଦେବମାନେ ଘେରି ରହିଛନ୍ତି। ଦ୍ୱାଦଶ ରୂପୀ ଭଗବାନ, ଗ୍ରହମାନଙ୍କ ନିୟନ୍ତା, ବିଶ୍ୱର ଚକ୍ଷୁ, ସମସ୍ତ ଲୋକର ରକ୍ଷକ ଏବଂ ଦେବମାନଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ, ସେଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ। ଏହିପରି ଭାବେ ଏହି ଦିବ୍ୟ ଯଜ୍ଞ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ଯେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତ ଦେବ, ଋଷି, ଦାନବ ଓ ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତିମାନେ ଏକଠା ହୋଇ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ।