ଏହି ଉତ୍କଳ ଗାଥାରେ, ଦେବତାମାନେ ଦାନବମାନଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ପରାଜିତ କରିବା ପରେ, ସେମାନେ ଭୟରେ ଦିଗ୍ବିଦିଗରେ ପଳାଇ ଅଧୋଲୋକକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଲେ। ଏହା ପରେ ଦେବତାମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦରେ, ଶଙ୍ଖ, ଚକ୍ର ଓ ଗଦାଧାରୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଲେ। ସେମାନେ ପୂର୍ବବତ୍ ନମସ୍କାର କରି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରତିଫେରିଲେ। ଏହି ସମୟରୁ, ଭୀଷ୍ମ, ଦାନବମାନେ ନାରୀମାନେ ପ୍ରତି ଆକର୍ଷିତ ହେଇ ଗଲେ। କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଶାପରେ, ଦାନବମାନେ ଅଧୋଲୋକକୁ ଯାଇ ଲୁଚିଗଲେ। ଏହା ପରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଇ ନିଜ ପଥରେ ଚାଲିଗଲେ। ଅଗ୍ନି ଦେବତା ମହା ଉଜ୍ୱଳତାରେ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ହେଲେ। ତା’ପରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ଚିତ୍ତ ଧର୍ମ ପ୍ରତି ଆକର୍ଷିତ ହେଲା। ତିନି ଲୋକ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ରକ୍ଷାରେ ସମୃଦ୍ଧି ଉପଲବ୍ଧ କରିଥିଲା। ଏହା ପରେ ବ୍ରହ୍ମା, ଜଗତର ଧାରକ, ଦେବତାମାନେ ପ୍ରତି କହିଲେ— “ତୁମର ରକ୍ଷା ପାଇଁ ମୁଁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତ କରିଛି; ଦେବତାମାନଙ୍କର ନାୟକ ଓ ଉମାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ଶିବ ତୁମର ମଙ୍ଗଳ କରିବେ। ଏହି ଦୁଇ ଦେବତା ସଦା ପୂଜିତ ହେଇ ତୁମକୁ ନିରାପଦ ଦେବେ, ତେଣୁ ସେମାନେ ସଦା ଶୁଭ ଓ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେବେ।” ଏଭଳି କହି ବ୍ରହ୍ମା ନିଜ ପଥରେ ଚାଲିଗଲେ। ଯେତେବେଳେ ସମସ୍ତ ଜଗତର ନାୟକ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ, ଇନ୍ଦ୍ର ଦେବଲୋକକୁ ଗଲେ, ହରି ଓ ଶଙ୍କର ନିଜ ନିଜ ଲୋକକୁ ଫେରିଗଲେ, ଏହି ସମୟରେ ସେମାନେ କୈଳାଶ ଓ ନିଜ ସ୍ଥାନକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ପରେ ଦେବତାମାନେ ତିନି ଲୋକର ରକ୍ଷା କରିଲେ। ଏହିପରି ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଦୁଧ ମହାସାଗରରୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ପୁନଃ ସେ ଖ୍ୟାତିର କୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଏବଂ ମହାର୍ଷି ଭୃଗୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମୃଦ୍ଧି ସହିତ ଜନ୍ମିତ ହେଲେ। ଏକ ସମୟରେ ନର୍ମଦା ନଦୀର ତୀରେ, ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ନାମରେ ଏକ ସହର ବିନିର୍ମିତ ହୋଇଥିଲା, ଯାହା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅନୁମୋଦିତ ହୋଇଥିଲା। ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଏ ସହର ଓ ତା’ର ଚାବି ନିଜ ପିତାଙ୍କୁ ଦେଇ, ଦେବଲୋକକୁ ଗଲେ; ପରେ ଫେରି ଆସି ସେ ପୁନଃ ଏହା ଚାହିଲେ। କିନ୍ତୁ ଲୋଭରେ, ଯେତେବେଳେ ସେ ପୁନଃ ଅନୁରୋଧ କଲେ, ସହର ତା’କୁ ଦିଆଯାଇଲା ନାହିଁ; ପରେ ସେ ଭୃଗୁଙ୍କୁ ଠାରୁ ଏହା ପାଇଲେ, ଏବଂ ସେ କେଶବାଙ୍କୁ କହିଲେ— “ମୋ ପିତା ମୋ ସହର ନେଇ ମୋତେ ଅବହେଳା କରିଛନ୍ତି; ତୁମେ ଏହା ତାଙ୍କ ହାତରୁ ନେଇ ଫେରାଇ ଦିଅ।” ତା’ପରେ ପଦ୍ମନେତ୍ର ବିଷ୍ଣୁ ଭୃଗୁଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ ଓ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଭାବେ କହିଲେ, “ସହର ତୁମର କନ୍ୟାକୁ ଦିଅ।” ଦୟାବଶତଃ ସହର ଓ ଚାବି ଚାବିଧାରୀକୁ ଦିଅ ଉଚିତ; କିନ୍ତୁ ଭୃଗୁ, କ୍ରୋଧରେ, କହିଲେ— “ମୁଁ ସହର ଦେବି ନାହିଁ। ଏହା ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ନୁହେଁ, ମୁଁ ନିଜେ ଏହା ନିର୍ମାଣ କରିଛି; ମୁଁ ଦେବି ନାହିଁ—ତୁମର ଜୋର ଛାଡ଼, କେଶବ।” ବିଷ୍ଣୁ ପୁନଃ କହିଲେ— “ସହର ଲକ୍ଷ୍ମୀକୁ ଦିଅ; ମୋ ଆଦେଶରେ, ସମସ୍ତ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଏହା ଛାଡ଼ିଦେବା ଉଚିତ, ମହାର୍ଷି।” ଭୃଗୁ, ଦ୍ରୁଷ୍ଟିରେ କ୍ରୋଧ ଭରି, କେଶବାଙ୍କୁ କହିଲେ— “ତୁମେ ତୁମର ଜନାନୀପକ୍ଷ ନେଇ, ଏବେ ମୋତେ ଅସୁବିଧା କରୁଛ। ମଧୁସୂଦନ, ମାନବ ଲୋକରେ ତୁମେ ଦଶବାର ଜନ୍ମ ନେବା; ତୁମର ଜନାନୀ ଠାରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହୋଇ ଦୁଃଖ ଅନୁଭବ କରିବା।” ଏଭଳି, ଭୃଗୁ ଭୟଙ୍କର ଶାପ ଦେଲେ; ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁ, ମହାତ୍ମା, ତା’କୁ ପ୍ରତିଶାପ ଦେଲେ— “ତୁମେ ସନ୍ତାନରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରିବା ନାହିଁ, ମହାର୍ଷି।” ଏହି ଶାପ ଦେଇ ବିଷ୍ଣୁ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକକୁ ଗଲେ। ଏହା ଦେଖି, କେଶବା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ କହିଲେ— “ପ୍ରଭୁ, ତୁମର ପୁତ୍ର ଭୃଗୁ ମୋତେ ଭୟଙ୍କର ଶାପ ଦେଇଛନ୍ତି। କୌଣସି କାରଣ ନାହିଁ, ତିନି ମୋତେ ଦଶବାର ମାନବ ଜନ୍ମ ନେବାକୁ ଶାପ ଦେଇଛନ୍ତି, ଏବଂ ଏହାରୁ ମୁଁ ଅନେକ ଦୁଃଖ ଅନୁଭବ କରିବି। ଜନାନୀ ଠାରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନତାର ଯନ୍ତ୍ରଣା ମୋ ଶକ୍ତି ଓ ଉତ୍ସାହ ନଷ୍ଟ କରିଦେବ; ତେଣୁ ମୁଁ ଏହି ଜଗତ ଛାଡ଼ି ମହାସାଗରରେ ବିଶ୍ରାମ କରିବି। ଯେତେବେଳେ ଦିବ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଆସିବ, ତୁମେ ମୋତେ ପୁନଃ ଡାକିବା।" ଏହିପରି କହିବା ସମୟରେ, ବ୍ରହ୍ମା, ଜଗତର ଗୁରୁ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବାକୁ ଏହି ପ୍ରଶଂସା କଲେ— “ଏହି ଜଗତ ତୁମେ ସୃଷ୍ଟି କରିଛ; ପଦ୍ମରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି, ମୁଁ ତୁମେ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିଛି, କେଶବ। ତୁମେ ସମସ୍ତ ଲୋକର ରକ୍ଷକ, ପ୍ରଭୁ, ତୁମେ ଜଗତର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା; ତୁମେ ତିନି ଲୋକ ଛାଡ଼ିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ—ଏହି ମୋର ଏକମାତ୍ର ଅନୁରୋଧ। ଜଗତର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ, ତୁମେ ଦଶ ମାନବ ଜନ୍ମରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ; କୌଣସି ଜଣେ ଶାପର ପ୍ରଭାବ କୁ ହଟାଇପାରିବେ ନାହିଁ। ଏହି ଭୃଗୁ କିଏ, ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ କିପରି ଶାପ ଦେଇପାରିବ? ସଦା ଋଷିମାନେଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କର, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ତୁମ ନିଜ ରୂପ। ଯୋଗ ନିଦ୍ରା କର, ପ୍ରଭୁ, ଦୁଧ ମହାସାଗରରେ ବିଶ୍ରାମ କର; କାର୍ଯ୍ୟ ସମୟ ଆସିଲେ, ମୁଁ ତୁମେ ଉଠାଇବି।" “ପ୍ରଭୁ, ଏହି ମଧ୍ୟବେଳେ, ତୁମର ଶକ୍ତିରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ, ଇନ୍ଦ୍ର ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ କରିବେ; ସେ ତୁମ ଅଂଶରେ ଶତ୍ରୁମାନେ ନଷ୍ଟ କରିବେ। ତିନି ଲୋକ ରକ୍ଷା କରିବା ସମୟରେ, ସେ ତୁମ ଆଦେଶ ଅନୁସାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବେ।” ଏଭଳି ପ୍ରଶଂସା ପାଇ ବିଷ୍ଣୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ କହିଲେ— “ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ ଯାହା ଆଦେଶ କରିବେ, ମୁଁ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବି।” ଦେବତା ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ, ବ୍ରହ୍ମା ତା’କୁ ଚିହ୍ନିପାରିଲେ ନାହିଁ। ବିଷ୍ଣୁ ବିଦାୟ ନେଇଥିବାରୁ, ବ୍ରହ୍ମା, ଜଗତର ପିତାମହ, ପୁନଃ ସୃଷ୍ଟି କରିଲେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ନିୟନ୍ତା। ଏହି ସମୟରେ, ନାରଦ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବକ୍ତା, କହିଲେ— ହଜାର ମୁଣ୍ଡ, ହଜାର ଆଖି, ହଜାର ପାଦ ଥିବା ପୁରୁଷ, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ବ୍ୟାପି, ପୃଥିବୀ ଉପରେ ଦଶ ଆଙ୍ଗୁଠି ଉପରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ଭାବରେ ଉଭି ଥିଲେ। “ଯାହା ହୋଇଛି ଓ ଯାହା ହେବ, ସବୁ ତୁମୁଠୁ ଉତ୍ପନ୍ନ; ଏହିପରି, ବାପା, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ତୁମୁଠୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି ଏବଂ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେବ। ତୁମୁଠୁ ବିଦି, ଯଜ୍ଞ, ନୈବେଦ୍ୟ, ଘୃତ, ଦୁଇ ରୂପରେ ଯଜ୍ଞ ପଶୁ ଉତ୍ପନ୍ନ; ତୁମୁଠୁ ଋକ୍ ଓ ସାମ ମନ୍ତ୍ର ଜନ୍ମିତ। ତୁମୁଠୁ ଯଜ୍ଞ, ତୁମୁଠୁ ଘୋଡା ଓ ହାତୀ, ଗାଁ ତୁମୁଠୁ ଜନ୍ମିତ, ତୁମୁଠୁ ଧାତୁ ଓ ବନ୍ୟପଶୁ ଉତ୍ପନ୍ନ।