ଦକ୍ଷଙ୍କ ରୋଷରେ, ସତୀ ନିଜ ଦେହକୁ ତ୍ୟାଗ କଲେ । ପରେ ସେ, ହିମବତ୍ ଓ ମେନାଙ୍କ ଝିଅ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲେ । ଏହା ପରେ, ଭାଗ୍ୟବତୀ ଭବ ତାଙ୍କୁ ପୁନିବାରେ ବିବାହ କଲେ । ଦକ୍ଷଙ୍କ ଠାରୁ ଧାତା ଓ ବିଧାତା ଜନ୍ମିଲେ, ଓ ଭୃଗୁଙ୍କ ଝିଅ ଭାବେ ଖ୍ୟାତି ଜନ୍ମିଲେ । ଏହିପରି, ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରୀ ଦେବୀ, ଯିଏ ନାରାୟଣଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ, ଜନ୍ମ ନେଲେ । ଏଠାରେ, ଭୀଷ୍ମ ପଚାରିଲେ: "ମୁଁ ଶୁଣିଛି, ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଛୀରସାଗରରୁ ଉଦ୍ଭବ ହୋଇଥିଲେ, ଏବଂ ସେ ଭୃଗୁଙ୍କ ଝିଅ ଖ୍ୟାତି ଭାବେ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମିଥିଲେ । ଏହା କିପରି ସମ୍ଭବ? ଦକ୍ଷଙ୍କ ଝିଅ କିପରି ଦେହ ତ୍ୟାଗ କଲେ? ଉମା କିପରି ମେନାଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମିଲେ? ହିମବତ୍ ଝିଅକୁ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦେବତା କିପାଇଁ ବିବାହ କଲେ? ଦକ୍ଷଙ୍କ ସହ କଣ ବିରୋଧ ହେଲା? ଦୟାକରି ଏହି ସବୁ କଥା କୁହନ୍ତୁ ।" ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: "ରାଜା, ତୁମେ ଯାହା ପଚାରିଛ, ଏହି ଗାଥା ମୋ ଠାରେ ବଡ଼ଠୁ ଶୁଣିଛି । ଏହା ଶ୍ରୀଙ୍କ ଉପରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୁନ୍ୟ ଗାଥା ।" ଏହି ସମୟରେ, ଅତ୍ରିଙ୍କ ପୁତ୍ର ଦୁର୍ବାସା ଏ ଭୂମିରେ ଘୁଞ୍ଚିଘୁଞ୍ଚି ଚାଲିଥିଲେ । ସେ ଦେଖିଲେ ଏକ ବିଦ୍ୟାଧରୀ କନ୍ୟାଙ୍କ ଗା ଉପରେ ଏକ ଶୁଭ୍ର ମଲ୍ଲିକାମାଳା ରହିଛି । ସେ ମୁହଁରେ କହିଲେ, "ମୋତେ ଏହି ମାଳା ଦିଅ, ମୁଁ ମୋ ଜଟାରେ ପିନ୍ଧିବି ।" ବିଦ୍ୟାଧରୀ କନ୍ୟା ହସିଖୁସି ମାଳାକୁ ଦେଇଦେଲେ । ଦୁର୍ବାସା ମୁଣ୍ଡରେ ଏହା ପିନ୍ଧି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ରହିଲେ । ସେ ଏଠିକି ବିଚିତ୍ର ଧାରଣାରେ ଥିଲେ, ତଥାପି ଦ୍ୱୀପ୍ତିମାନ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ । ସେ କହିଲେ, "ଏହି ବିଦ୍ୟାଧରୀ କନ୍ୟା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୋଭା, ଭୂଷଣ ଓ ଭାଗ୍ୟରେ ସମ୍ପନ୍ନ । ଏବେ ମୋ ମନ ଅଶାନ୍ତ, ମୁଁ କାମବିଷୟରେ ଅଜ୍ଞାନ । ଏଠାରୁ ହଟିଯିବି, ମୋ ଭାଗ୍ୟ ଦର୍ଶାଇବି ।" ଏପରି କହି, ସେ ପୃଥିବୀରେ ଘୁଞ୍ଚିଘୁଞ୍ଚି ଚାଲିଯିବାକୁ ଲାଗିଲେ । ଏହିଭଳି ଘୁଞ୍ଚୁଥିବା ସମୟରେ, ସେ ଦେଖିଲେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ରାଜା ଇନ୍ଦ୍ର, ଯିଏ ଶଚୀଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ, ଏବଂ ଏଇରାବତ ହାତୀରେ ଚଡ଼ି, ତିନି ଲୋକର ଶାସକ ଭାବେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଅଛନ୍ତି । ଦୁର୍ବାସା ମୁଣ୍ଡରୁ ମାଳାକୁ ଖୋଲି, ଯେଉଁଥିରେ ମଧୁମକ୍ଷୀମାନେ ଗୁଞ୍ଜୁଥିଲେ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଦେଇଦେଲେ । ଇନ୍ଦ୍ର ମାଳାକୁ ନେଇ ଏଇରାବତର ମୁଣ୍ଡରେ ପିନ୍ଧାଇଦେଲେ । ଏହି ମାଳା, କୈଳାସ ପର୍ବତ ଉପରେ ଗଙ୍ଗା ଭଳି ଦୀପ୍ତି ଦେଖାଉଥିଲା । କିନ୍ତୁ ଏଇରାବତ ହାତୀ ସେ ମାଳାର ସୁଗନ୍ଧରେ ବିମୋହିତ ହୋଇ, ତାହାକୁ ସୁଣ୍ଡରେ ଧରି ଭୂମିକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲା । ଏହା ଦେଖି, ମହାମୁନି ଦୁର୍ବାସା କ୍ରୁଧ୍ଧ ହେଲେ ଓ କହିଲେ, "ହେ ବାସବ, ତୁମେ ଶାସନ ଗର୍ବରେ ଅନ୍ଧ ହେଇଯାଇଛ, ମୋ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଶ୍ରୀ ମାଳାକୁ ସମ୍ମାନ ଦେଉନାହାଁ । ଏହି ମାଳା ଭାଗ୍ୟର ନିବାସ; ତୁମେ ଏହାକୁ ଭୂମିରେ ଫେଳିଦେଲେ, ତେଣୁ ତିନି ଲୋକର ଭାଗ୍ୟ ନଶ୍ୱର ହେବ ।" "ଏହି ତିନି ଲୋକରୁ ଭାଗ୍ୟ ହଟିଯିବ, କାରଣ ସମସ୍ତ ଚରାଚର ଜନ୍ତୁ ମୋ କ୍ରୋଧକୁ ଭୟ କରନ୍ତି । ତୁମେ ଅତି ଗର୍ବରେ ମୋତେ ଅବମାନ କଲ ।" ଇନ୍ଦ୍ର ତୁରନ୍ତ ଏଇରାବତରୁ ଅବତରି, ଦୁର୍ବାସାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ ମାନ୍ୟତା ଦେଲେ, ଚମ୍ପା କଲେ, କିନ୍ତୁ ଦୁର୍ବାସା କହିଲେ, "ମୁଁ କ୍ଷମା କରିବି ନାହିଁ, ଏଠାରେ ଅଧିକ କିଛି କହିବା ଦରକାର ନାହିଁ ।" ଏହି କଥା କହି, ସେ ଚାଲିଗଲେ, ଇନ୍ଦ୍ର ପଛୁଆଁଖୁଆଁ ଚାଲିଲେ । ପରେ ଏଇରାବତ ଉପରେ ଚଡ଼ି ଅମରାବତୀକୁ ଚଲିଗଲେ । ଏହି ଦୁର୍ବାସାଙ୍କ ଶାପରେ, ତିନି ଲୋକ ଓ ଇନ୍ଦ୍ର ଭାଗ୍ୟହୀନ ହେଲେ । ଯଜ୍ଞ ବନ୍ଦ ହେଲା, ତପସ୍ୟା ହେଉନାହିଁ, ଦାନ ହେଉନାହିଁ—ସମସ୍ତ ଜଗତ ପ୍ରାୟ ନଶ୍ୱର ହେଲା । ଏପରି ଅବସ୍ଥାରେ, ଦୈତ୍ୟ ଓ ଦାନବମାନେ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରିବା ପାଇଁ ଉଦ୍ୟତ ହେଲେ । ଦେବତାମାନେ, ଅଗ୍ନିଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଶରଣକୁ ଗଲେ । ସେମାନଙ୍କ ଅବସ୍ଥା ଶୁଣି, ବ୍ରହ୍ମା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନେଇ ଛୀରସାଗର ଉତ୍ତରତୀରକୁ ଚଲିଗଲେ । ସେଠାରେ, ବ୍ରହ୍ମା ବସୁଦେବଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଉଠ, ହେ ବିଷ୍ଣୁ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ଉଦ୍ଧାର ପାଇଁ କିଛି କର ।" "ତୁମ ବିନା, ଦେବତାମାନେ ବାରମ୍ବାର ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରାଜିତ ହେଉଛନ୍ତି ।" ତେବେ, କମଳନୟନ ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ, "ମୁଁ ତୁମ ଶକ୍ତି ବଢ଼େଇଦେବି ।" "ମୁଁ କହିବି କଣ କରିବା ଉଚିତ: ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ସହ ସମସ୍ତ ଔଷଧି ଏଠାକୁ ଆଣି, ଛୀରସାଗରକୁ ଏହି ସବୁ ଦିଅ ।" "ମନ୍ଦର ପର୍ବତକୁ ମଥାନ ଦଣ୍ଡ ଏବଂ ବାସୁକୀଙ୍କୁ ଦୋରି କର, ମୁଁ ତୁମ ସହଯୋଗୀ ହେବି ।" "ପ୍ରଥମେ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ସହ ମିଶି ଏ ଉଦ୍ୟମ କଥା କହ, ଏହି ଫଳ ସମସ୍ତେ ଭାଗ କରିବେ ।" "ଯେତେବେଳେ ଛୀରସାଗର ମଥାଯିବ ଓ ଅମୃତ ଉପଜିବ, ତୁମେ ଏହା ପିଇ ଅଜର ଅମର ହେବ ।" "ମୁଁ ଏପରି କରିବି ଯେ, ଦୈତ୍ୟମାନେ ଅମୃତ ପାଇବେ ନାହିଁ, କେବଳ ଦେବତାମାନେ ଦୁଃଖ ଭୋଗି ମଧ୍ୟ ଅମୃତରୁ ବଞ୍ଚିତ ହେବେ ନାହିଁ ।" ଏପରି ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ମିଳି, ସେମାନେ ଦାନବମାନଙ୍କ ସହ ସମ୍ମତି କରି, ଅମୃତ ପାଇଁ ଉଦ୍ୟମ କଲେ । ଦେବତା, ଦାନବ ଓ ଦୈତ୍ୟମାନେ ସମସ୍ତ ଔଷଧି ଏଣି, ଶରତ ମେଘ ଭଳି ଧଳା ଛୀରସାଗରରେ ପକାଇଦେଲେ । ମନ୍ଦର ପର୍ବତକୁ ମଥାନ ଦଣ୍ଡ ଓ ବାସୁକୀଙ୍କୁ ଦୋରି କରି, ସମସ୍ତେ ଜୋରେ ମଥିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ, ଅମୃତ ଲାଗି ।