ଏକ ସମୟର କଥା, ଭଗବାନ ନିଜେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଓ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କର ମଙ୍ଗଳକାମନା କରି, ଏକ ଚାରିଟିଏ ପାଦ ଥିବା ବେଦକୁ ପୁନର୍ବାର ଚାରି ଭାଗରେ ବିଭାଜିତ କଲେ। ପ୍ରଭୁ ବ୍ୟାସଦେବ ଏହି ବେଦକୁ ସମସ୍ତଙ୍କ ଉପକାର ପାଇଁ ବିଭାଜନ କଲେ, ତାଙ୍କ ଶିଷ୍ୟମାନେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ଶିଷ୍ୟମାନେ ପୁଣି ଏହାକୁ ଅନେକ ଶାଖାରେ ବିଭକ୍ତ କରିଲେ। ପ୍ରୟାଗରେ, ମହାନ ଋଷିମାନେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, ଏବଂ ଧର୍ମକୁ ଆଶା କରୁଥିବା ଏହି ଋଷିମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉପଦେଶ ପାଇଲେ। ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ତାଙ୍କର ସତ୍ୟ ସ୍ୱରୂପରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛି, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହା ଜଗତର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପାରମ୍ପରିକ ଗାଥା, ଯାହା ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ଥିବା ଋଷିମାନେ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ। ଯାହାକି ପୂର୍ବେ ବ୍ରହ୍ମା ମହାତ୍ମା ପୁଲସ୍ତ୍ୟଙ୍କୁ କହିଥିଲେ, ଏବଂ ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ଗଙ୍ଗାଦ୍ୱାରରେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ କହିଥିଲେ, ଏହି ଗାଥାର ପାଠ, ଶ୍ରବଣ ଓ ସ୍ମରଣ ବିଶେଷ ଶୁଭ, କୀର୍ତ୍ତି ଦେଇଥାଏ, ଆୟୁ ଦୀର୍ଘ କରେ ଓ ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ କରେ। ଏହି ପୁରାଣ ସୂତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କ୍ରମାନୁସାରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଛି, ଯାହା ପୂର୍ବେ ବ୍ରହ୍ମା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ କହିଥିଲେ। ଯିଏ ଏହାର ଚତୁର୍ଥାଂଶ ଭଲଭାବେ ଜାଣି ଏବଂ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସହିତ ଅଧ୍ୟୟନ କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ପୁରାଣ ଅଧ୍ୟୟନ କଲା ବୋଲି ମନାଯାଏ, ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଯିଏ ଚାରି ବେଦ, ସେମାନଙ୍କର ଅଙ୍ଗ ଓ ଉପନିଷଦ ଏବଂ ପୁରାଣ ଜାଣିଛନ୍ତି, ସେଠି ସତ୍ୟ ଜ୍ଞାନୀ। ବେଦକୁ ଇତିହାସ ଓ ପୁରାଣ ସହିତ ଅଧ୍ୟୟନ କରିବା ଉଚିତ; ବେଦ କହେ—“ଅପଠିତ ବ୍ୟକ୍ତି ମୋତେ ବିକୃତ କରିଦେବେ” ବୋଲି ଭୟ କରେ। ସ୍ୱୟଂଭୂଙ୍କ କଥା ଅନୁଯାୟୀ କେବଳ ଏକ ଅଧ୍ୟାୟ ଅଧ୍ୟୟନ କଲେ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଗତିରୁ ମୁକ୍ତି ଏବଂ ଆକାଂକ୍ଷିତ ଫଳ ମିଳେ। ପ୍ରାଚୀନ ପାରମ୍ପରିକତା ବିଷୟରେ କଥାହେବା ଦ୍ୱାରା ଏହାକୁ ପୁରାଣ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଯିଏ ଏହାର ନିର୍ବଚନା ଜାଣେ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ। ଏହି ସମୟରେ ଋଷିମାନେ ସୂତଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ: “ଶ୍ରୀମାନ୍ୟ ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ଋଷି, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମନସ ପୁତ୍ର, କିପରି ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ସହିତ ମିଶିଥିଲେ? ପାପୀ ମଣିଷମାନେ ଯାହାଙ୍କୁ ଦୁର୍ଲଭ, ସେ ଋଷି କିପରି ଏକ କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ ସହିତ ମିଶିଥିଲେ? କିଏଁସି ତପସ୍ୟା କଲେ ସେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ? କଣ ଅନୁଷ୍ଠାନ କଲେ, କିମ୍ବା କେଉଁ ଅନ୍ୟ ପ୍ରକାର ଉପାସନା କଲେ?” “ଏହି ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ବ୍ରାହ୍ମଣ ଋଷି ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ ଏବଂ କିଛି ଅଂଶ, ଅର୍ଦ୍ଧ କିମ୍ବା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଉତ୍ସବ ଦେଖାଇଲେ କି? କେଉଁ ସ୍ଥାନରେ, କିପରି ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ଦେଖାଗଲେ? ଏହା ଆମକୁ ଅବଶ୍ୟ କୁହନ୍ତୁ, ଆମେ ଶୁଣିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ।” ସୂତ କହିଲେ: “ଯେଉଁଠାରେ ପବିତ୍ର ଗଙ୍ଗା ଶିଳାରୁ ବଳେ ଫୁଟି ନିସ୍କ୍ରମଣ କରି, ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ପବିତ୍ର କରେ, ଏହି ଗଙ୍ଗାଦ୍ୱାର ତୀରେ ଭୀଷ୍ମ ତିନି ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଏବଂ ତପସ୍ୟାରେ ଅନେକ ବର୍ଷ ଧରି ରହିଥିଲେ। ଶତାଧିକ ବର୍ଷ ଧରି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଧ୍ୟାନରେ ତିନି ବେଳ ନଦୀସ୍ନାନ କରି, ପରମ ବ୍ରହ୍ମ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କରୁଥିଲେ। ଏପରି ଭଳି ଆତ୍ମାନୁଶାସନ ଓ ପିତୃଦେବତାଙ୍କୁ ତୃପ୍ତ କରିବା ଦ୍ୱାରା, ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ। ତେବେ ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ପୁଲସ୍ତ୍ୟଙ୍କୁ କହିଲେ: “ତୁମେ କୁରୁବଂଶୀୟ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଯାଅ, ସେ ନିୟମ ଓ ବୀରତାରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍। ତାଙ୍କୁ ତପସ୍ୟାରୁ ବାହାର କରି, କାରଣ ବ୍ୟଖ୍ୟା କର। ତାଙ୍କ ମନରେ ଯେଉଁ ଆକାଂକ୍ଷା ଅଛି, ତାହା ପୂରଣ କର।” ପିତାମହଙ୍କ ଆଦେଶ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ଗଙ୍ଗାଦ୍ୱାରକୁ ଆସି, ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ କହିଲେ: “ହେ ଧନ୍ୟ, ତୁମ ମନରେ ଯାହା ଇଛା, ତାହା ମାଗ; ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଆଦେଶରେ ମୁଁ ଆସିଛି, ବର ଦେବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ।” ଏହି ମଧୁର କଥା ଶୁଣି, ଭୀଷ୍ମ ଚକ୍ଷୁ ଖୋଲି ଦେଖିଲେ—ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ। ଅଷ୍ଟାଙ୍ଗ ପ୍ରଣାମ କରି, ଭୂମିକୁ ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗ ଦ୍ୱାରା ସ୍ପର୍ଶ କରି, ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ: “ଆଜି ମୋ ଜନ୍ମ ସାର୍ଥକ ହେଲା, ଏହି ଦିନ ଅତି ଶୁଭ। ଆପଣଙ୍କର ପାଦ ଦର୍ଶନ ହେଲା, ଯାହା ସମସ୍ତ ଜଗତର ପୂଜ୍ୟ। ମୋ ତପସ୍ୟାର ଫଳ ମିଳିଗଲା, ଦୟାଳୁ ବରଦାତା ନଦୀକୂଳରେ ଆସିଛନ୍ତି। “ଏହି ହୋମଦଣ୍ଡ ମୁଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଛି, ଏହା ରଖନ୍ତୁ। ପଳାଶ ଦଣ୍ଡର ପାତ୍ରରେ ଦୁର୍ବା, ଚାଉଳ, ଫୁଲ, କୁଶ ରଖାଯାଇଛି। ଶସ୍ୟ, ଦହି, ମଧୁ, ବାର୍ଲି ଓ ଦୁଧ—ଏହି ଅଷ୍ଟବିଧ ଅର୍ପଣ ପ୍ରାଚୀନ ଋଷିମାନେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରିଛନ୍ତି।” ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ଦିବ୍ୟ ତଜ୍ଞାନ୍ତି ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ର ବିଶ୍ରାମ କଲେ। ଉପବେଶ, ପାଦପ୍ରକ୍ଷାଳନ ଓ ଅର୍ପଣ ପାତ୍ର ଦେଖି, ପ୍ରସନ୍ନ ହୃଦୟରେ ସମ୍ମାନ ସହିତ ଗ୍ରହଣ କଲେ। ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: “ତୁମେ ସତ୍ୟବାଦୀ, ଦାନଶୀଳ, ବଚନ ରକ୍ଷାକାରୀ, ରଜସ୍ୱୀ, ମୌଦ୍ର, ମୃଦୁଭାଷୀ, ଶତ୍ରୁନିବାରଣରେ ପ୍ରଭୁତ୍ୱ ଅଛି। ଧର୍ମ ଜାଣ, କୃତଜ୍ଞ, ଦୟାଳୁ, ମୃଦୁ କଥା କହ, ପୂଜ୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜା କର, ବିଦ୍ୱାନ୍, ବ୍ରାହ୍ମଣପ୍ରତି ଭକ୍ତ, ଶିଳ୍ପୀ ଓ ସଜ୍ଜନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କର। “ମୁଁ ସଦା ତୁମେ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରସନ୍ନ, ହେ ଶିଶୁ, ଯିଏ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍। ମୋତେ ଯାହା ପଚାରିବାକୁ ଚାହ, କୁହ; ମୁଁ କହିଦେବି।” ଏବେ ଭୀଷ୍ମ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: “ହେ ପୂଜ୍ୟ, ବ୍ରହ୍ମା, କେଉଁ ସମୟରେ ଏହି ମହାପୁରୁଷ ଅସ୍ତିତ୍ୱରେ ଆସିଲେ? ସେ କିପରି ପ୍ରଥମେ ଦେବତା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ? ବିଷ୍ଣୁ କିପରି ପାଳନ କଲେ, ରୁଦ୍ର କିପରି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ? ଏହି ମହାତ୍ମା କିପରି ଋଷିମାନେ ଓ ଦେବତାମାନେ କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ? ପୃଥିବୀ, ଆକାଶ, ସମୁଦ୍ର, ଦ୍ୱୀପ, ପାହାଡ, ଗ୍ରାମ, ଅରଣ୍ୟ ଓ ନଗର କିପରି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା?” ଏହିପରି ଭାବରେ ଗଭୀର ଶ୍ରଦ୍ଧା, ଉତ୍ସୁକତା ଓ ଧର୍ମଭାବରେ ଏହି ଗାଥା ପ୍ରସ୍ତାବିତ ହେଲା।